Schaken: van India naar IJsland in duizend jaar

Big Think  | 17 juli 2017 - 07:0017 jul - 07:00

Onderstaande kaart uit 1949 toont hoe het schaakspel zich in duizend jaar over de wereld verspreidde, sinds de oorsprong in India rond het jaar 600.

In India heet het chaturanga, in Spanje ajadrez en in IJsland skak. Henry Alexander Davidson publiceerde in 1949 het boek A Short History of Chess en deed er een handig kaartje bij waarop de mondiale verspreiding van de edele denksport goed te volgen is.

Het woord chaturanga betekent in het Sanskriet zoiets als ‘vier ledematen’ en het verwijst naar vier divisies in het Indiase leger: infanterie, cavalerie, olifantenrijders en strijdwagens. Dit werden de latere pionnen, paarden, lopers en torens.

Davidson dateert de oorsprong van het spel rond het jaar 600, maar archeologische vondsten uit de beschaving in de Indusvallei (2600 – 1500 voor Christus) wijzen op soortgelijke bordspellen die veel ouder zijn.

Vanuit India reisde het spel naar Perzië, waar het chatrang werd genoemd en onderdeel werd van onderwijs aan het hof. Spelers in Perzië gebruikten de term shah mat (‘de koning is hulpeloos’) als ze hun tegenstander in een hoek hadden gedreven – vandaar onze term schaakmat.

In Europa verspreidde schaak zich van Italië, Frankrijk, Engeland en Duitsland tot Scandinavië in de periode 1300 en 1600. Het ‘Koningsspel’ was onderdeel van de Europese hofcultuur in de middeleeuwen en de renaissance. Eind vijftiende eeuw ontwikkelde het zich in Europa tot het spel dat we vandaag kennen.

null

null


Foto: Jotam Trejo

Plaats een reactie