• Jutarnji List
  • Dossier Op reis
  • Corona redde Kroatië van het massatoerisme

Corona redde Kroatië van het massatoerisme

© Unsplash
Jutarnji List | Zagreb | Jurica Pavičić | 27 mei 2021

Als het zo doorging zou de Adriatische kust binnen een decennium in een soort Benidorm zijn veranderd, schrijft Jurica Pavičić. Maar corona heeft voorkomen dat het toerisme regelrecht op een catastrofe afstevende. ‘We moeten het virus dankbaar zijn.’

Dossier Op reis

De pandemie heeft het toerisme hard getroffen. De voorheen bloeiende sector was in 2019 nog goed voor 11 procent van het wereldwijde bbp. Het lijkt erop dat nu de vaccinatieprogramma’s op gang komen, vakantiereizen deze zomer weer mogelijk zijn. Maar was er niet jarenlang kritiek op het massatoerisme? Moet dat wel in ere worden hersteld?

Dit artikel verscheen eerder in nummer 181 van 360 Magazine, juni 2020.

Oorlogen en epidemieën richten heel wat aan – niet alleen materieel, ook mentaal. Illusies sneuvelen het eerst. De covid-19-epidemie kostte in Kroatië het leven aan tientallen ouderen, die in bejaardentehuizen en ziekenhuizen aan hun lot werden overgelaten. Maar er was ook een minder voor de hand liggend slachtoffer: de goudkustcultuur die in de eerste twee decennia van de eenentwintigste eeuw rond het Kroatische toerisme was ontstaan.

Tot en met februari leefden we nog in deze ‘the sky is the limit’-cultuur. Op alle onderdelen werden geweldige cijfers genoteerd: het aantal vluchten, bezoeken en overnachtingen, de overnachtingscapaciteit, de inkomsten, de huur- en onroerendgoedprijzen, en dat alles met name in de seizoensgebonden verhuursector. De goudkust trok een breed scala aan gelukszoekers: studenten, pensionado’s, mensen met en zonder baan, de lokale bevolking en seizoenswerkers. Stuk voor stuk staken ze zich in de schulden om appartementen en huizen op te knappen, zodat ze die aan toeristen konden verhuren.

Sommigen zeggen dat covid-19 de beste minister van Toerisme is gebleken

Op een middag, aan de vooravond van Pasen, was ik in de zuilengalerij van het paleis van Diocletianus in Split, een plek die in dit seizoen normaal gesproken zou zijn overspoeld door toeristen, gidsen en figuranten vermomd als Romeinen met plastic zwaarden. Ik had er het rijk alleen. Dat het zo stil was kwam niet omdat winkels en cafés gesloten waren, maar omdat het centrum, waar al jaren een stormachtige opmars van vegan wraps, burgerbars, Ierse pubs en takeaway-woks kon worden waargenomen, zijn functie voor de inwoners van Split had verloren.

We zijn ontwaakt in een post-toeristische wereld. Beter gezegd, in een wereld waarin het toerisme weer zou kunnen worden wat het aanvankelijk was. ‘Always look on the bright side of life’, leert de Monty Python-film Life of Brian ons. Nu we de staat opmaken van nieuwe werklozen, oplopende schulden, onbetaalde maandsalarissen en overbodig geworden seizoenswerkers, zeggen sommigen dat covid-19 de beste minister van Toerisme is gebleken. Als bij goddelijke interventie heeft het virus voorkomen dat het toerisme regelrecht op een catastrofe afstevende. Deskundigen zien in het coronavirus een kans om het Kroatische toerisme te herijken, vooral in Dubrovnik, maar niet alleen daar.

Niet de eerste ramp

Het moet gezegd dat de sector niet voor het eerst door een ramp op zijn kop is gezet. Aan de vooravond van de oorlog in 1990 dreigde het toerisme letterlijk in beton te worden gegoten. Het hoogtepunt van het massatoerisme was bereikt: we waren megahotelcomplexen aan het bouwen, en als het zo doorging zou de Adriatische kust binnen een decennium in een soort Benidorm zijn veranderd. De oorlog maakte een einde aan deze praktijken door een pauze van tien jaar in te lassen, waarin een aantal lessen kon worden geleerd. Monsterprojecten werden afgeblazen, het strand- en parasoltoerisme sneefde.

Door de hipsterrage verschoof de aandacht naar minder bezochte en minder populaire plaatsen, zoals het binnenland van Istrië, het eiland Vis of anders de stad Split. Er kwam een nieuwe vakantieformule, die de laatste jaren echter aan haar eigen succes ten onder dreigde te gaan. Wat in aanzet het karakter had van vriendelijke uitwisselingen met locals, is verworden tot respectloze exploitatie. De ervaring van een ‘gedeeld’ leven met de lokale bevolking heeft geleid tot de vernietiging van historische centra, die in themaparken zijn omgetoverd.

Zeg nee tegen de transformatie van historisch erfgoed tot verhuurcentra!

Nu, na deze bruuske goddelijke interventie, moeten we ons luid en duidelijk uitspreken: geen terugkeer naar dit soort toerisme! Zeg nee tegen de transformatie van historisch erfgoed tot verhuurcentra! Laten we het centrum zijn functie van centrum teruggeven! Wijs niet-duurzame ontwikkeling af! Laten we niet terugkeren naar de oneerlijke concurrentie die echte restaurants wordt aangedaan door kraampjes die hun bestaan te danken hebben aan politiek handjeklap of veteranenverenigingen, en maar honderd dagen per jaar open zijn.

We moeten het virus dankbaar zijn. Voor de tweede keer in dertig jaar is door goddelijke interventie een toeristische apocalyps ontketend om ons van de afgrond te redden en ons in staat te stellen onze menselijke maat te herontdekken. Om de vraatzucht van beleggers te temperen. Om ons af te vragen of het niet verstandiger zou zijn een ​​kamer of appartement te verhuren aan mensen die het nodig hebben en die willen werken, in plaats van op een lege winkel te passen, in afwachting van de toerist.

Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.