Gerecenseerd | Jawlenski hielp Greta Garbo 
door eenzame avonden

360 Magazine  | 10 november 2018 - 08:0010 nov - 08:00

TENTOONSTELLING | Duits expressionisme van Russische origine

Met spiritualiteit, mindfulness of esoterische 
stromingen was nog geen mens bezig, toen Alexej von Jawlensky (1864-1941) zijn mooiste schilderwerken maakte. Nu acht het Haags Gemeentemuseum de tijd rijp voor een overzichtstentoonstelling van deze van oorsprong 
Russische expressionist.

Kunstcriticus Christopher Knight van Los Angeles Times is vooral gefascineerd door de manier waarop Von Jawlensky ogen en gezichtsuitdrukkingen op het doek brengt: ‘Bij zijn vroege portretten zorgen de koolzwarte, ruit-vormige ogen onmiddellijk voor een intense verhouding tussen kijker en geportretteerde. Hij lijkt schatplichtig aan Van Gogh, maar zijn werk is veel mystieker.’ In zijn latere schilderijen worden de ogen minieme spleetjes, constateert Knight: ‘Daardoor wordt het nog spiritueler. Alsof Von Jawlensky een gevoel van verlies en afstand wil overbrengen en tegelijkertijd de 
toegang tot de ziel van degene die hij schildert op een kier laat staan.’

David Sanderson van The Times is blij dat het achternichtje van Greta Garbo in 2017 besloot de kunstcollectie van de beroemde actrice naar de veiling te brengen: ‘Anders hadden we nooit geweten dat Garbo bij elke nieuwe aanwinst haar schilderijen herschikte om er vervolgens tegenover te gaan zitten met een sigaret en haar evening Scotch. Vooral Von Jawlensky hielp haar door eenzame avonden.’ Will Heinrich van The New York Times vindt dat Von Jawlensky altijd schetsmatig en figuratief te werk is gegaan: ‘Als een mediterrane visser die zich nooit te ver van de kust waagt. Zijn portretten kennen stuk voor stuk dezelfde opzet, maar met zijn wonderlijke kleur-
contrasten weet hij iconische dimensies op te roepen. Hang een zaal vol met zijn hoofden, en je krijgt hetzelfde effect als in een hal met hypnotiserende spiegels.’

Alexej von Jawlensky: Expressionisme en devotie, Gemeentemuseum Den Haag, 
t/m 27 januari 2019.

Plaats een reactie