‘Ze hebben de journalist vermoord. Niet de verhalen’

The Daphne Projects / 360  | 21 mei 2019 - 10:3021 mei - 10:30

Op 16 oktober 2017 werd Daphne Caruana Galizia vermoord. Ze zou ‘de meest gehate journalist van Malta’ zijn, omdat ze als enige over de corruptieschandalen en maffiapraktijken op het eiland schreef. Haar vakgenoten zette haar werk voort op een internationaal platform, gewijd aan ‘verboden journalistiek’.

» Dit project is geselecteerd voor de shortlist European Press Prize 2019, in de categorie Innovation Award.

» Lees dit artikel in de Reader

Column van oprichter Laurent Richard. ‘Als een reporter wordt vermoord, nemen wij het onderzoek over’

Journalisten hebben de handen ineengeslagen en diegenen die hebben geprobeerd Daphne Caruana Galizia de mond te snoeren, zullen binnenkort tot de ontdekking komen dat ze daar niet in zijn geslaagd.

Jullie hebben de boodschapper gedood. Maar de boodschap zal voortleven.

De afgelopen zes maanden hebben vijfenveertig journalisten uit vijftien verschillende landen er in het geheim aan gewerkt om het onderzoek van de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia, die op 16 oktober 2017 werd vermoord, te voltooien en te publiceren.

Samenwerking is zonder enige twijfel de beste vorm van bescherming. Wat heeft het voor zin om een journalist te vermoorden als er tien, twintig, dertig collega’s klaarstaan om zijn of haar werk voort te zetten? Of je nou een dictator bent, de aanvoerder van een drugskartel of een corrupte zakenman, je grootste angst is dat je misdrijven aan het licht zullen komen. Journalisten zijn de vijand van het corrupte ecosysteem dat jij hebt opgetuigd. Maar stel dat alles wereldkundig wordt gemaakt, dat de boodschap wordt versterkt? De wereldpers zal je het vuur aan de schenen leggen, waar je ook gaat of staat. Er zullen schijnwerpers worden gericht op alle plekken waar je meent je te kunnen verschuilen.

Precies dat is de missie van ons nieuwe internationale platform, Forbidden Stories: een netwerk van journalisten die klaarstaan om het over te nemen zodra een collega wordt vastgezet of vermoord. Het idee is om te zorgen dat de verhalen niet verloren gaan.

De vijfenveertig journalisten die de krachten hebben gebundeld in het Daphne Project, onder wie verslaggevers van de Guardian, hebben één duidelijk doel: het publiek informeren over corruptie en witwaspraktijken in Malta, binnen de Europese Unie, gebruikmakend van het materiaal dat Daphne Garuana Galizia in de loop van dertig jaar onverschrokken heeft verzameld.

De moordenaars van Daphne Garuana Galizia moeten weten dat ze hebben gefaald. Ze hebben een drieënvijftigjarige journaliste, moeder van drie kinderen, van het leven beroofd. Maar wie het ook is die opdracht heeft gegeven tot deze moord, en waar hij zich ook bevindt, hij heeft verloren. In de komende dagen zullen de laatste onderzoeken waaraan Daphne werkte, worden gedeeld met miljoenen mensen over de hele wereld.

Het Daphne Project is het eerste onderzoek van Forbidden Stories dat over de grenzen gaat – nadat ik drie jaar geleden dit platform heb opgezet, naar aanleiding van een tragische gebeurtenis.

Kantoorburen: Charlie Hebdo

Op 7 januari 2015 werden mijn kantoorburen, de journalisten en cartoonisten van Charlie Hebdo, vermoord door terroristen van de Jemenitische tak van Al-Qaida. Het kantoor van het persagentschap waar ik werk, Première Lignes, is precies tegenover dat van Charlie Hebdo. Ik arriveerde toevallig een paar minuten na de aanslag op kantoor. Toen ik bij de burelen van Charlie Hebdo kwam, zag ik tot mijn afgrijzen collega’s op de grond liggen, volkomen stil, roerloos, dood.

In de twintig jaar dat ik dit werk nu doe heb ik verschillende brandhaarden verslagen, waaronder Irak en Kasjmier. Ik heb onderzoek gedaan naar dictaturen. Maar ineens gebeurde het in mijn nabije omgeving. Journalisten die werden vermoord om hun tekeningen. Deze ervaring doordrong me van de noodzaak een ‘journalistiek’ antwoord te vinden op de misdaden die jegens de pers worden begaan. Om censuur te verslaan door middel van gezamenlijke journalistiek.

Bij het oprichten van dit platform hebben we ons laten inspireren door vergelijkbare initiatieven. In 1976 werd de Amerikaanse journalist Don Bolles gedood, toen zijn auto ontplofte in Phoenix, Arizona. In de dagen daarna hebben onderzoeksjournalisten en redacteuren een team gevormd van achtendertig journalisten uit heel Amerika, die het onderzoek voltooiden dat de journalist van de Arizona Republic in gang had gezet. Toen in 2015 onderzoeksjournaliste Khadija Ismayilova in Azerbeidzjan gevangen werd gezet, zette een tiental collega’s van het Organised Crime Corruption Reporting Project haar onderzoek voort naar de corruptie en de belastingontduiking van de familie die in Bakoe de macht in handen heeft. Al even moedig waren de journalisten van een Braziliaanse nonprofitorganisatie, die het werk voortzetten van de verslaggever Tim Lopez, die in 2002 in een favela in Rio de Janeiro levend werd verbrand door drugshandelaren.

Ook in 2018 zijn er journalisten vermoord vanwege hun onderzoek naar het dumpen van giftig afval, belastingontduiking, corruptie en mensenrechtenschendingen. Door deze vorm van censuur blijven miljoenen burgers verstoken van informatie die van cruciaal belang is voor hun samenleving en de toekomst van hun land.

Het is aan ons, journalisten, om te zorgen voor een ‘Streisand-effect’ bij al deze onderzoeken die men de kop in probeert te drukken. In 2002 eiste zangeres Barbara Streisand dat de foto’s van haar huis in Malibu zouden worden verwijderd van een website over erosie aan de Californische kust. Het was een grote vergissing om hier een zaak over aan te spannen. Niet alleen stelde de rechtbank Streisand in het ongelijk, maar het proces dat ze had aangespannen, wekte nogal wat nieuwsgierigheid. Na haar rechtszaak werd de bewuste site vierhonderdduizend keer bezocht. Voorafgaand aan het proces was de site zes keer bezocht – waarvan twee keer door Streisands advocaten. Het Streisand-effect is precies wat Forbidden Stories beoogt: journalistiek om de journalistiek te beschermen. Met een dergelijke vorm van solidariteit kunnen we ervoor zorgen dat de verhalen voortleven.

Forbidden Stories is een nonprofitorganisatie die is opgericht door het Freedom Voices Network. We zijn een netwerk van journalisten en onze missie is het voortzetten en publiceren van het werk van andere journalisten die te maken hebben met bedreigingen, die zijn gevangengezet of vermoord.

Ons doel is de verhalen levend houden en te zorgen dat zo veel mogelijk mensen toegang hebben tot ongecensureerd nieuws over belangrijke onderwerpen als het milieu, gezondheid, mensenrechten of corruptie.

Door het werk te beschermen en voort te zetten van journalisten die niet langer zelf onderzoek kunnen doen, geven we een krachtig signaal af aan de vijanden van de pers: zelfs als je een enkele boodschapper de mond weet te snoeren, is de boodschap niet tegen te houden.

Auteur: Laurent Richard
Vertaler: Nicolette Hoekmeijder

Laurent Richard is oprichter van het platform Forbidden Stories. Als journalist is hij verbonden aan Premières Lignes Télévision.

Bekijk The Daphne Projects

Plaats een reactie