De nangka – hit of hype?

The Better India / The Guardian / 360  | 26 juni 2019 - 10:0026 jun - 10:00

Tot een jaar geleden was de nangka nog een onwelriekend Indiaas onkruid. Nu eten vegans zich er ongans aan en staat Instagram er vol mee. Maar is het lekker?

» Lees dit artikel in de Reader

JA

Dit ‘onkruid’ wordt al meer dan vijf millennia in India geoogst en is altijd een belangrijk ingrediënt geweest van de Indiase keuken. Niet alleen als er niets beters voorhanden was, maar gewoon omdat de meeste Indiërs de kleverige vrucht erg lekker vinden.

In de rest van de wereld is nangka misschien iets voor veganisten en vegetariërs, maar in India wordt hij sinds mensenheugenis op ontelbare manieren bereid.

Alleen al in Kerala maken ze van de vleesachtige knol onder andere chips, halwa’s, jam, curry’s en zelfs ijs. Gekruid en geroosterd zijn de zaden heerlijk bij rijst.

In Karnataka zeggen ze dat geen enkel deel van de nangka afval is. Je ziet hier nog altijd huizen uit de schors van de nangkaboom; ze zijn prima bestand tegen de hevige moessonregens. De stekelige buitenkant van de vrucht wordt wel gebruikt als veevoer.

“Misschien hecht de wereld weinig betekenis aan de nangka. Maar voor Indiërs als ik is de nangka een emotie, eentje die we koesteren.”

In het zuiden van India gaat men zich graag te buiten aan de rijpe vrucht, in het noorden is hij niet minder populair, maar daar wordt hij onrijp gegeten. Ze maker er overheerlijke curry’s van of eten hem ingelegd – elke Noord-Indiase staat heeft zijn eigen recepten.

De glykemische waarde van onrijpe nangka is nog niet de helft van die van rijst of tarwe, voor diabetici is de vrucht daarom een uitstekende bron van koolhydraten.Door het hoge kaliumgehalte helpt nangka de bloeddruk te verlagen. De grote hoeveelheden antioxidanten en flavonoïden die erin zitten, beschermen tegen kanker. Ook kan het menselijk lichaam dankzij nangka meer ijzer opnemen, zodat je er bloed­armoede mee kunt voorkomen of zelfs genezen.

Omdat nangka in allerlei recepten valt in te passen, geef je er een heel andere draai mee aan dieetvoeding, met name aan glutenvrije.
Je kunt waanzinnig veel doen met deze underdog onder de vruchten. Daarom is het gek dat iemand die zich er overduidelijk niet in verdiept heeft, hem een ‘weke, melige hap’ noemt, geschikt voor een ‘prutje’.

Wat mij betreft is niets meer Indiaas dan de nangka, behalve dan misschien de mango, maar hij is bescheidener en meer onderschat dan deze laatste. De tropische boom waaraan hij groeit, vergt vrijwel geen onderhoud. In India wordt hij daarom zelden verbouwd, iedereen heeft er in de tuin of in de buurt wel een staan. Iemand die afgeeft op een vrucht waarvan hij de kwaliteiten en de veelzijdigheid niet kent, net zomin als de cultuur waar hij onlosmakelijk mee verbonden is, heeft nog veel te leren. Misschien hecht de wereld weinig betekenis aan de nangka. Maar voor Indiërs als ik is de nangka een emotie, eentje die we koesteren.

Auteur: Lekshmi Priya S

Lekshmi schrijft over zichzelf dat ze pendelt tussen het existentialisme en Grey’s Anatomie, lijdt aan een verontrustende gewoonte van binge-reading en houdt van zowel planten als dieren.

The Better India | India | betterindia.com

The Better India is een online mediaplatform gespecialiseerd in positieve verhalen.

NEE

Het is het verhaal van een lelijk eendje dat een zwaan werd, een vrucht die de loterij won. Vijf jaar geleden was nangka nog een onappetijtelijk, onwelriekend Indiaas onkruid dat niemand verbouwde of oogstte. Het werd wel gegeten, maar alleen als er niets beters voorhanden was. Vorig jaar echter exporteerden ze er 500 ton van; in 2019 wordt dat naar verwachting 800 ton.

Er zijn wel vreemdere planten ingeblikt (aki bijvoorbeeld, dat naar roereieren smaakt). Er bestaan wel lekkerdere soorten ingeblikt fruit met weinig calorieën (palmharten bijvoorbeeld). Toch vielen de veganisten als een blok voor nangka, en later ook de rest van de wereld.

Ik at het voor het eerst in een Starbucks-wrap. Nu kun je het overal krijgen, bij pizzaketens en in de supermarkt. Veganistische restaurants kwamen er waarschijnlijk als eerste mee, maar daarna ging het zo snel dat dat niet eens zeker is. Hoe dan ook, die wrap had ik nooit moeten nemen, want nangka heeft van zichzelf vrijwel geen smaak. Je kunt er wel iets pittigs van maken, maar bij zo’n koffieketen hoef je dat niet te verwachten. Het smaakte nergens naar: een weke, melige hap. 

Nangka lijkt als het goed rijp is een beetje op mango – veel te zoet dus om als vleesvervanger te dienen. De nangka waar vegetariërs zich ongans aan eten wordt echter onrijp geoogst. Aantrekkelijk is de vrucht vooral vanwege de textuur, vergelijkbaar met die van een artisjok. Vandaar al die plaatjes op Instagram. 

“Vijf jaar geleden was nangka nog een onappetijtelijk, onwelriekend Indiaas onkruid dat niemand verbouwde of oogstte.”

Je kunt nangka op drie manieren klaarmaken. De eerste manier is gestoofd. Mits goed gekruid krijg je dan ‘nepvarkensvlees’ of een basisingrediënt voor curry, afhankelijk van welke kruiden je gebruikt. Mijn partner vond de textuur van gestoofde nangka behoorlijk op die van vlees lijken: volgens hem had het een veerkracht die je zelden in fruit of groente aantreft. Ik was het daar niet mee eens. Liefst had ik er een stuk brood onder gelegd.

Tweede methode: maak er een stevige plak van, wentel die in paneermeel en bak hem als een hamburger. Er zijn massa’s recepten te vinden voor nangka-‘viskoekjes’, -‘hamburgers’ en -‘gehaktballetjes’. Die termen moet je met een flinke korrel zout nemen, want het smaakt in de verste verte niet naar vis of rundvlees – je hebt sowieso veel zout nodig om het op smaak te brengen.

Derde idee: in taco’s en dergelijke doe je vaak onderop een soort basisprutje, een ragout, met daarbovenop allerlei lekkers. Nangka kan als zo’n basis fungeren. Zorg dan wel voor flink wat tabasco.

Zie de nangka maar als een triffid [fictieve, giftige plantensoort]: er zijn geen plannen om ze te verbouwen, ze zijn er gewoon.

Auteur: Zoe Williams

Williams schrijft voor The Guardian en The New Statesman. In de London Evening Standard schreef ze over haar leven als alleenstaande vrouw in Londen. In 2010 werd ze uitgeroepen tot columniste van het jaar.

The Guardian | Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000

Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur, sinds 1821.

Plaats een reactie