Een reis om Canada in 150 dagen

The Globe and Mail / 360  |  1 juli 2019 - 17:13 1 jul - 17:13

Vandaag is de nationale feestdag van Canada, waarop de vorming van de confederatie van Canada wordt gevierd. Reden voor 360 om u een gratis artikel aan te bieden over een bijzonder project: een schip met driehonderd wetenschappers, kunstenaars, gemeenschapsleiders en andere Canadezen van alle mogelijke verschillende achtergronden dat in honderdvijftig dagen rond het land voer. Doel: verzoening met inheemse volkeren en het vieren van diversiteit.

» Lees dit artikel in de Reader

Een nieuwe dag van de reis rond Canada loopt ten einde. De Canada C3 ligt aangemeerd in Picton Harbour in Prince Edward County, in de provincie Ontario. De zon schijnt en het kalme water glinstert.

De dronepiloot staat op het punt een van zijn machines de lucht in te sturen. De rubberboten brengen expeditieleden terug naar het schip na hun verkenningsrondes en het maken van publiciteit voor de reis.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

In de erfgoedhut, bestemd voor verzoening met de inheemse volkeren, zingt een rustige jongeman een Mohawk-lied en legt daarna de oorsprong en betekenis uit van het traditionele lacrossespel. Op het achterdek schenkt een plaatselijke wijnmaakster, die over de reis heeft gehoord en haar steentje wil bijdragen, bekers wijn in en legt uit hoe ze haar wijnstokken verzorgt. Ze doneert negen kisten.

Simpel idee
Het ‘Canada C3’-project begon met een simpel idee: in 150 dagen rond Canada varen om de 150ste verjaardag van het land te vieren. Een oude ijsbreker zal 
de 23.000 kilometer van Toronto naar Victoria afleggen via de Noordwest 
Passage, van kust naar kust naar kust. Vandaar ‘C3’. Maar de expeditie wil veel meer zijn dan alleen maar een maritiem avontuur of een verjaardagsfeestje. Expeditieleider Geoff Green wil de Canadese tongen niet alleen losmaken over de wonderen van het land en de wateren waardoor het wordt omringd, maar ook over de gebreken en de toekomst ervan.

Een van de thema’s is verzoening met de inheemse volkeren. Het schip heeft een speciale erfgoedhut, die voorafgaand aan het vertrek is ingezegend door een inheemse voorganger. Een schildpadsymbool siert de scheepsschoorsteen: diverse inheemse volkeren noemen de wereld ‘Schildpadeiland’.

Een ander thema is diversiteit. De expeditie heeft Canadezen met alle mogelijke verschillende achtergronden aan boord genood, om een zo groot mogelijke mix te bereiken. Tijdens een wandeling over het vasteland sprak een van oorsprong Filipijnse dichter van het gesproken woord met een countryzanger van de Westkust over het betrekken van een inheemse kunstenaar bij hun plan om een lied over de reis te schrijven.

Geoff Green zegt dat toen inheemse leiders begonnen te protesteren dat 
ze niet wilden meedoen aan de viering van de honderdvijftigste verjaardag van een land dat zijn oorspronkelijke bevolking zo slecht had behandeld, ‘duidelijk werd dat we niet alleen maar van de daken konden schreeuwen hoe geweldig we zijn’.

Daarom besloot hij meer mensen bij de expeditie te betrekken en het programma evenwichtiger te maken. Bijna vijfduizend mensen reageerden op de uitnodiging om deel te nemen aan een van de vijftien trajecten van de reis. Green en zijn team kozen er driehonderd uit: muzikanten en andere kunstenaars, wetenschappers, natuurkenners, 
gemeenschapsleiders, nieuwkomers in Canada, historici, ‘jeugdambassadeurs’ en inheemse voorgangers.

Tot de groep van het eerste traject, van Toronto naar Montreal, behoort: een visserijexpert met een grote liefde voor palingen die iedereen aan boord een tattoosticker van een paling overhandigt, iemand van de grensbewaking die als hobby mooie whisky’s recenseert, een schipper die met walvissen zwemt en ooit met een catamaran van vijfenhalve meter lang door de Noordwest Passage heeft gezeild, een sprankelende, natuurminnende onderwijzeres uit Calgary en een student Internationale Ontwikkeling die betrokken is bij een schoonwaterprogramma in Jemen. Om nog maar te zwijgen van de vaste bemanning van het schip, een verzameling types die veelal uit Newfoundland komen en luisteren naar bijnamen als Mud Trout, Angry Bird en Flower. Green zelf is een expeditie-veteraan die 92 reizen naar Antarctica heeft ondernomen, zo’n 40 naar het noordpoolgebied en ook talrijke bezoeken aan andere uithoeken van de wereld heeft gebracht. Hij is oprichter van de Students on Ice Foundation, die educatieve reizen naar het noordpoolgebied en Antarctica organiseert.

Toen ze bedachten wat ze voor de 
honderdvijftigste verjaardag moesten doen, hingen hij en zijn team een kaart van Canada aan de muur. Ze maakten wat snelle berekeningen en concludeerden dat het 148 dagen zou kosten om de drie kusten aan te doen. Waarom zouden ze daar geen rond getal van 150 van maken? ‘Vergeet die honderdvijftigste verjaardag, ik vond dat we iets nodig hadden wat zou inspelen op hoe mensen over het land denken,’ zegt hij. ‘Niet alleen op de schoonheid ervan, maar op alles wat we verder nog hebben: de mensen, 
de cultuur, de natuur, de geschiedenis, 
de wetenschap.’

Om de expeditie voor te bereiden was men maandenlang bezig om geld in te zamelen, te lobbyen en te plannen wie wanneer waarnaartoe zou gaan. 
De kosten bedragen zo’n tien miljoen Canadese dollar, waarvan 60 procent van de regering komt en de rest van talrijke privésponsors.

Drijvende fort
Greens eerste taak was het vinden 
van een schip dat sterk genoeg was 
om door de Noordwest Passage te varen en groot genoeg voor zo’n zestig bemanningsleden. Dat viel niet mee. De Canadese kustwacht had geen 
schepen over. Varen onder een buitenlandse vlag leek verkeerd. Ten slotte vond hij een voormalige ijsbreker van de kustwacht die assisteerde in de Atlantische olievelden voor de kust van Newfoundland.

Dit drijvende fort blijkt perfect voor de reis. De oude helikopterhangar is omgetoverd tot een ontmoetingsruimte en lezingenzaal, met een kano van berkenschors aan het plafond. Voor middernachtelijke jamsessies door de diverse gitaristen en andere muzikanten aan boord moet je naar de bemanningsruimte.

Op het dek zijn grote zwarte rubber-boten vastgesjord, die in het water worden neergelaten om expeditieleden naar het vasteland en terug te brengen. In een scheepscontainer is een laboratorium gevestigd voor de zich aan boord bevindende wetenschappers. Met een bolvormige satelliet beschikt het schip over de modernste technologie die het team nodig heeft om het verhaal van de reis via video, sociale media, podcasts en andere platforms te verspreiden. Zes drones staan klaar om te filmen wat er gebeurt. De lading omvat tweeduizend ijshockeysticks om uit te delen aan gemeenschappen in Noord-Canada waarnaar de C3 op donderdagavond koers zet vanaf een kade in de haven van Toronto, toegejuicht door een enthousiaste menigte en na een behouden vaart te zijn toegewenst door Elizabeth Dowdeswell, de vicegouverneur van Ontario. Voordat hij aan boord ging voor de tien dagen durende reis naar Montreal hield Geoff Green een houten model in de lucht van de hoofpersoon van Holling Clancy’s geïllustreerde kinderboek Paddle to the Sea, die vanaf de punt van het Bovenmeer via de Grote Meren helemaal naar de Atlantische Oceaan kanoot. Green beloofde dat hij Paddle in het water van alle drie de kusten zou dopen.

‘Soms voelt de expeditie als een zomerkamp voor volwassenen – vol omhelzingen, blijmoedigheid, groepsontbijten en de gebruikelijke ongelukjes’

De Canada C3 verliet de kade en voer langzaam in de richting van het Ontariomeer terwijl de avond viel en de lichtjes van de skyline van Toronto begonnen te flonkeren. De volgende ochtend bevond het schip zich voor de kust van de False Duck-eilanden aan de oostkant van het Ontariomeer, waar wetenschappers watermonsters namen. Vandaar voer het de Adolphus Reach op, naar de eerste stop tijdens zijn lange reis: Picton.

De expeditieleden kregen een warme ontvangst en een al even warme avondmaaltijd in de Prince Edward Yacht Club, waar een Mohawk-opperhoofd een gebed uitsprak, de burgemeester een toespraak hield en de voorzitter van de club Green verblijdde met de driehoekige clubvlag om zijn schip mee te tooien. De vijftigjarige Green genoot van de ontvangst en zei dat het eindelijk tot hem doordrong dat de reis was begonnen. Zijn kinderen, Fletcher van negen en Nellie van zes, klampten zich vast aan zijn been terwijl hij sprak.

De volgende dag stond in het teken van een bezoek aan de kaasmarkt van Picton, een wandeling met een gids door het Sandbanks Provincial Park en een tripje met de palingliefhebber om te zien hoe bedreigde Amerikaanse palingen met elektronische zendertjes werden uitgerust.

Ook al lijken de doelstellingen van de reis, zoals het genezen van oude wonden, integratie, milieubewustzijn en het aanspreken van de jeugd, misschien ambitieus en zwaar – Justin Trudeau zou een prima bemanningslid zijn geweest – toch wordt het nooit potsierlijk. Soms voelt de expeditie als een zomerkamp voor volwassenen – vol omhelzingen, blijmoedigheid, groepsontbijten en de gebruikelijke ongelukjes.

Op zaterdag had een van de deelnemers, een jonge vrouw, een beugel en krukken nodig nadat ze haar been had bezeerd; een ander expeditielid moest naar het ziekenhuis vanwege een allergische reactie op iets wat hij had gegeten. Daarna begonnen zich rijen voor de scheepstoiletten te vormen.

Ook kan het gebeuren dat de stemming omslaat en er emoties opwellen. Een vrouw uit Yelllowknife vertelde een groep die zich in de hangar had verzameld over haar vader die veertien jaar op kostschool had gezeten, ver van zijn familie, en die na haar geboorte gestopt was met drinken om haar fatsoenlijk te kunnen grootbrengen. Die zondag namen de expeditieleden in Kingston deel aan het traditionele KAIROS-evenement, waarbij de deelnemers op dekens moeten gaan staan die de landen van de inheemse volkeren voorstellen; naarmate er meer Europese pioniers neerstrijken, neemt het aantal dekens geleidelijk af, net als destijds het land en de inheemse bevolking.

Dit is misschien waar Geoff Green op hoopte, een kans om je te verwonderen over de pracht van een door water omzoomd land, en tegelijkertijd stil te staan bij de pijnlijke complexiteit van de geschiedenis. Wat begon als een avontuurlijke reis is gaandeweg een veel belangrijkere expeditie aan het worden.

Auteur: Marcus Gee

The Globe and Mail
Canada | dagblad | oplage 321.000

Gelezen van oceaan tot oceaan, serieus en niet-geëngageerd; deze krant uit Toronto is het toonaangevende dagblad in Canada.

Plaats een reactie