Bevolking moet wijken voor megadam

Afrika | #173  |  2 February 2020 - 10:00 2 Feb - 10:00

Een bouwproject dat in zijn grandeur herinnert aan de tijd van de farao’s: de Grote Renaissancedam die Ethiopië in de Nijl bouwt moet Ethiopië in één klap voorzien van de totale elektriciteitsbehoefte van de 105 miljoen inwoners. Maar de plaatselijke bevolking wil niet verhuizen en de Egyptische buren vrezen geen toegang meer tot water te zullen krijgen.

Afrika’s grootste waterkrachtcentrale moet volgend jaar in Ethiopië in gebruik worden genomen. Maar het project langs de Blauwe Nijl is ook een bron van conflict. De Egyptische buren vrezen dat het hun toegang tot water zal belemmeren en valleibewoners willen niet verhuizen.

Miljoenen tonnen cement rusten onder de voeten van Anteneh Mesfin. De 29-jarige ingenieur staat in de zon op de 155 meter hoge damwand van de Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD). Hij glimlacht. Ver beneden Anteneh glinstert de Blauwe Nijl. Het is een brede, krachtige rivier – althans: tot nu toe. Binnenkort zullen Anteneh en zijn collega’s de bruine stroom onderbreken. Dat is hun plan.

De jonge ingenieur strekt zijn armen uit en wijst op de 10 kilometer brede Nijlvallei, waar een herder zijn geiten hoedt. Van bovenaf gezien is het een piepklein mannetje. ‘Dit alles,’ zegt Anteneh, en hij pauzeert even. ‘Dit alles zal overstroomd worden door de dam.’

‘Deze tussenruimte is wat we de centrale dam noemen, op een hoogte van 525 meter boven zeeniveau, wat betekent dat we al 25 meter boven de rivierbedding hebben gebouwd, die op ongeveer 500 meter boven zeeniveau ligt. We noemen het de centrale sectie omdat we, wanneer er een enorme hoeveelheid water komt, het daardoor laten stromen; in het rechter- en linkerdeel hebben we de 645 meter bereikt, de definitieve hoogte van de dam. Als we de dam klaar hebben, zal er een immens meer liggen van 140 meter diep.’

Anteneh werkt op wat misschien wel de opwindendste bouwplaats van Afrika is. Als het reservoir eenmaal vol is, zal het drie keer zo groot zijn als de Bodensee tussen Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, en op sommige plaatsen meer dan 100 meter diep. De waterdruk daarvan moet 16 turbines aandrijven, die onder ideale omstandigheden 6000 megawatt elektriciteit opleveren. Geen enkele elektriciteitscentrale in Europa kan daar tegen op. In één klap zou Ethiopië zijn voorzien in de totale elektriciteitsbehoefte van de 105 miljoen inwoners van het land. Er zou zelfs genoeg elektriciteit over zijn voor de export.

Critici van het GERD-project stellen dat zonnecellen evenveel elektriciteit zouden kunnen genereren en veel minder ruimte in beslag zouden nemen. Maar terwijl Zuid-Afrika doorgaat met kolen stoken, Kenia droomt van atoomenergie en Nigeria zwaar hijgt in de damp van dieselgeneratoren, zal GERD Ethiopië voorzien van energie die 100 procent hernieuwbaar is. Een blik vanuit de ruimte laat zien waar Afrika’s economische ontwikkeling niet op gang is gekomen. Afgezien van een handvol grote steden blijft het continent donker. Het is waar dat er, grotendeels dankzij Chinees geld, asfaltwegen, spoorwegen en wolkenkrabbers worden gebouwd. Maar zonder elektriciteit kan er geen noemenswaardige industrie, hetzij digitale of maakindustrie, van de grond komen. Er is niet genoeg, en zonder elektriciteit kan geen enkel land een van de vaak genoemde Afrikaanse tijgereconomieën worden. Vandaar de dam.

De zorgen van de plattelandsbevolking van het land lijken nietig vergeleken met zulke torenhoge ambities. Vanaf de steile dam wijst Anteneh naar de man met zijn geiten: ‘Die herders zullen er straks niet meer zijn. Ze zullen een boot nodig hebben.’

» Lees verder in de Reader op Blendle

» Abonneer u op onze nieuwsbrief: wekelijks berichten uit de buitenlandse pers in uw inbox.

Plaats een reactie