Toevluchtsoord Europa

De Balie | Amsterdam  | 18 September 2020 - 11:0018 Sep - 11:00

De term ‘Europese beschaving’ is onterecht in diskrediet geraakt, stelt historicus Orlando Figes. ‘Een Europees paspoort is een toevluchtsoord in roerige tijden en de Europese beginselen waar het voor staat, verdienen onze bescherming.’

De Oostenrijkse auteur Stefan Zweig (1881-1942) beschrijft in zijn autobiografie De wereld van gisteren het optimisme van kort voor de Eerste Wereldoorlog, toen de Franse vliegenier Louis Blériot als eerste over het Kanaal vloog: ‘In Wenen vierden we feest alsof hij een held uit ons eigen land was.’ Hij schetst de tijdgeest: ‘De triomfen van technologie en wetenschap, die elkaar met het uur opvolgden, hadden voor het eerst een Europees gevoel van gemeenschapszin voortgebracht, de ontwikkeling van een Europese identiteit. Wat hebben grenzen voor nut, zeiden we tegen elkaar, als het voor een vliegtuig kinderspel is om eroverheen te vliegen?’

Natuurlijk waren Zweigs bespiegelingen een – niet van nostalgie gespeende – terugblik vanuit het jaar 1941, lang nadat de illusie van een Europese cultuur verloren was gegaan op de slagvelden van Vlaanderen en Polen en een jaar vóór zijn zelfmoord, toen zijn idealen over Europa opnieuw waren vermorzeld onder het opgekomen fascisme.

Na 1945 begon het Europese project om de idee van een ‘Europese gemeenschap’, die Zweig verloren had zien gaan, weer tot leven te wekken dit keer gebaseerd op democratische waarden en het besef dat Europa vrede nodig had, besef dat was geworteld in de herinnering aan twee wereldoorlogen.

Activeer uw gastaccount en lees direct verder

Of maak gebruik van onze tijdelijke aanbieding.

Plaats een reactie