Anticiperen, in plaats van erachteraan hollen

Griekenland | Europa | Corriere della Sera  | 30 June 2020 - 13:0030 Jun - 13:00

Dankzij de inzichten van een voorheen zo goed als onbekende infectioloog is Athene er voorlopig in geslaagd de strijd tegen corona te winnen. Maar kan het land een volgende economische crisis aan?

» Lees dit artikel in de reader.

Het zal vast iets zeggen over een land dat zich had uitgeleverd aan allerlei charlatans, praatjesmakers en uitdelers van onterechte bonussen dat niemand ooit had gehoord van de man die momenteel hun populairste landgenoot is. Helemaal niemand, buiten zijn privékringen en werkomgeving.

Dat veranderde allemaal eind februari, toen duidelijk werd dat covid-19 vanuit Lombardije aan een opmars door Europa begon. Sotiris Tsiodras, een 54-jarige infectioloog uit Athene, besloot op dat moment rechtstreeks contact op te nemen met de regering. Hij legde premier Kyriakos Mitsotakis en diens team uit dat ze geen uur meer mochten verspillen. Griekenland had geen andere keuze dan het virus voor te zijn, voordat het virus het land te gronde zou richten. Ruim tien jaar van bezuinigingen hadden de gezondheidszorg verzwakt en ic-afdelingen dermate aangetast dat het land niet opgewassen zou zijn tegen een mogelijke golf van besmettingen.

Toekomstgerichter
Van eind maart tot eind mei was de infectioloog het vertrouwde gezicht voor een hele natie die om zes uur ’s avonds aan de televisie gekluisterd zat. Deze man van de wetenschap verdeelt niet en wakkert geen afgunst aan; hij belichaamt eerder een nieuw gevoel van trots in een land dat toekomstgerichter, meer bereid tot het brengen van offers en daarom beter beschermd is tegen de pandemie dan de rijke leden van de Europese Unie.

BESTE LEZER
Mogen we even je aandacht?
We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. En dat lijkt in deze tijd nog harder nodig dan anders. Daarom bieden we een deel van onze context gratis aan. Steun je onze missie? Deel dan dit artikel, en, nog beter: sluit je bij ons aan! Voor 30 euro ontvang je 3 maanden 360 thuis. Duurt enkele minuten, stopt automatisch.
Bedankt

Het is de verdienste van Mitsotakis dat hij onmiddellijk begreep dat hij op de gebeurtenissen moest anticiperen, in plaats van erachteraan te hollen. Nog voordat de epidemie zich verspreidde, kondigde de premier een van de snelste en radicaalste lockdowns in Europa af: volgens de Government Response Tracker van de Universiteit van Oxford, die de effectiviteit van lockdownregimes bijhoudt, scoorde Italië in april 68,7, Duitsland 65 en Griekenland 77. De resultaten zijn voor iedereen zichtbaar en zijn des te opmerkelijker vanwege de kwetsbaarheid van Griekenland, waar het inkomen sinds 2009 met 29 procent was gedaald (vóór het herstel van de laatste jaren).

Al is het land er niet in geslaagd veel te testen, de snelle reactie van de regering heeft absoluut gewerkt: in de eerste helft van mei was het dodental in verhouding tot het bevolkingsaantal tien keer lager dan in Zweden, Frankrijk en Italië, en bedroeg het iets meer dan eentiende van het officiële dodental in Duitsland. In de drie dagen rond 20 mei registreerde het land, dat meer dan tien miljoen inwoners telt, slechts 16 nieuwe ziektegevallen en 22 patiënten op de ic.

Alex Patelis, economisch adviseur van premier Mitsotakis, legt uit dat achter hun keuze een doel zit: ‘Hoe succesvoller een land is in het bestrijden van de pandemie, des te sterker zal het herstel zijn. De landen die moeite hebben met het beëindigen van de lockdown zullen een grotere economische druk ervaren.’

» Abonneer u op onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks onze selectie uit 943 kranten wereldwijd in uw inbox.

Herstelfase
Inmiddels begint langzaamaan de herstelfase. Sinds 15 juni is de luchthaven van Athene weer open voor reizigers uit de EU. Die worden bij aankomst getest op het coronavirus en gaan één dag in zelfisolatie, in afwachting van de uitslag. De andere luchthavens gaan vanaf 1 juli open voor buitenlandse vluchten. Het is zeker een risico, maar het land heeft geen andere keuze. Na dit seizoen van herontdekte cohesie en trots ligt in Griekenland weer het spook van de armoede op de loer.

De Europese Commissie verwacht dat het nationaal product dit jaar met 9,7 procent zal dalen, het meest van heel Europa, omdat het land sterk afhankelijk is van de sector die het zwaarst door de epidemie is getroffen. Volgens schattingen van de Bank van Griekenland is het toerisme, dat jarenlang de snelst groeiende branche was – met vorig jaar zeventien miljoen bezoekers – alleen al goed voor 18 procent van het nationale inkomen en voor eenvijfde van de werkgelegenheid. In 2020 zal dat waarschijnlijk nog maar een fractie zijn van wat het was: duizenden restaurants en waarschijnlijk ook hotels blijven misschien wel voorgoed gesloten.

– Maar stoïcisme kan armoede misschien draaglijk maken, maar die niet uitwissen –

Het moment kon niet slechter. Griekenland was een langzaam herstellend land, dat de afgelopen drie jaar twee keer zo hard is gegroeid als Italië. Maar het was nog niet lang genoeg hersteld om weer voldoende spierkracht op te bouwen om de maatschappelijke kaalslag die na de epidemie komt het hoofd te bieden. Het eerste steunpakket van de regering voorzag in een maatregel die vergelijkbaar is met ww – 800 euro per maand voor een duur van maximaal vijftig dagen. Nu kan die maatregel, dankzij het Europese steunpakket waaraan in Brussel de laatste hand wordt gelegd, worden verlengd tot de herfst, maar nog steeds gaapt er een enorme kloof tussen de beschikbare middelen in Griekenland en die in andere landen.

Het steunplan waarmee Mitsotakis aanvankelijk kwam voor het land met tien miljoen inwoners, bedroeg tweederde van de Duitse subsidie voor één bedrijf, Lufthansa. En zelfs in de nieuwe, uitgebreide plannen die de komende weken vorm zullen krijgen, zullen de bedragen nog altijd lager zijn dan hetgeen Berlijn inzet voor het redden van de nationale luchtvaartmaatschappij en voor touroperator Tui. Mitsotakis kan dan ook geen krediet garanderen voor zijn grote bedrijven en heeft mogelijk niet de middelen om de nationale luchtvaartmaatschappij Aegean te redden.

Er hangt dus een vreemde sfeer in het Athene van nu. Op straat is er geen woede, of in ieder geval minder dan de afgelopen jaren. Er is de bittere voldoening van een volk dat de deugden heeft leren waarderen die besloten liggen in een woord dat het zelf de wereld in heeft gestuurd: stoïcisme. Maar stoïcisme kan armoede misschien draaglijk maken, maar die niet uitwissen. Daarvoor is Europa nodig, dat de afgelopen jaren in Griekenland veel fouten heeft gemaakt. Europa hoeft die fouten niet eens toe te geven; het is voldoende dat het blijft handelen zoals in de afgelopen paar maanden en probeert ze zo veel mogelijk te compenseren.

Auteur: Federico Fubini

» Lees 360 nu voordelig. 3 maanden papier en digitaal voor €30. Of 3 maanden digitaal voor €15.

Corriere della Sera
Italië | dagblad | oplage 301.000

Gematigd in haar politieke opvattingen. De krant heeft altijd nog ‘avond’ in de titel staan, maar verschijnt al jaren in de ochtend. Het dagblad telt meer dan honderdduizend digitale lezers.

Plaats een reactie

Als gezicht van de coronabestrijding werd Sotiris Tsiodras in één klap Griekenlands meest bewonderde inwoner. Aanvankelijk maakte rechts hem het hof en bekeek links hem met achterdocht, maar al snel begreep iedereen dat Tsiodras van niemand is en alleen de wetenschap diende. – © Pantelis Saitas / EPA / HH