De boemerang van de kredietcrisis

New York Review of Books  | 20 november 2011 - 07:3020 nov - 07:30

Amerikanen en Europeanen hebben te lang niet nagedacht over de gevolgen van te veel lenen en te veel uitgeven.

Funshoppen, gebrek aan spaarzin, onverantwoord lenen en een gevoel dat het niet op kan, zijn in een notendop de oorzaken van de kredietcrisis. Dat stelt de Amerikaanse non-fictieschrijver Michael Lewis in zijn nieuwste boek Boomerang: Travels in the New Third World. Deze houding heeft ervoor gezorgd dat we ons nu aan de rand van de financiële afgrond bevinden.

In alle landen die zijn getroffen door de crisis hebben volgens Lewis andere nationale karaktertrekken aan de ineenstorting van de economie bijgedragen. Hij illustreert zijn betoog met interviews met mensen uit allerlei landen en schildert zo een serie sociologische portretten van die landen en hun inwoners. Amerikanen wilden grotere huizen bezitten dan ze zich konden veroorloven, IJslanders wilden stoppen met vissen, Ieren wilden niet Iers meer zijn, de Duitsers wilden weer Duits worden enz. En niemand had oog voor de gevolgen van deze strevingen, aldus Lewis.

John Lanchester, de recensent van de New York Review of Books en zelf ook auteur van een boek over de crisis, vindt Boomerang een uitstekend boek en Lewis een ontzettend goede verteller. Lanchester, wiens eigen boek Whoops! Why Everyone Owes Everyone and No One Can Pay heet, heeft alleen een andere opvatting over de oorzaken van de crisis.

Het gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef komt volgens Lanchester voort uit een gebrek aan zeggenschap. Mensen hebben tegenwoordig het gevoel nauwelijks nog invloed te kunnen uitoefenen op hun eigen leven en de rest van de maatschappij. Als je geen zeggenschap hebt, kun je je ook niet verantwoordelijk voelen en dus is onverantwoordelijk gedrag het logische gevolg.

Lanchester:

“The decisions that affect their fates are taken far above their heads, and often aren’t conscious decisions at all, so much as they are the operation of large economic forces over which they have no control—impersonal forces whose effects are felt in directly personal ways.

It is difficult to feel responsible when you have no agency. Many of the people who did stupid things—who did things on that 0–10 scale—did so because everyone around them was doing them too, and because loud voices were telling them to carry on.”

(Foto van Marcel Oosterwijk)

Tags: USA crisis

Plaats een reactie