Het leven zo luguber als een thriller

The Guardian/Presseurop  | 17 mei 2012 - 06:1517 mei - 06:15

Don’t do this at home. Een roman over een seriemoordenaar in Athene is zo realistisch dat de auteur zijn lezers op het hart moest drukken de in het boek beschreven daden niet zelf in praktijk te brengen. De reden: het gaat over de belasting ontduikende Griekse elite en de slachtoffers van het corrupte systeem.

Een seriemoordenaar maakt de welvarende voorsteden van Athene onveilig. Zijn slachtoffers zijn allemaal rijke Grieken die geen belasting betalen en hun lichamen liggen verspreid tussen de ruïnes van de oude stad. Ze zijn vergiftigd met dollekervel, op dezelfde wijze als Socrates.

Griekenland krijgt momenteel heel wat voor zijn kiezen, waaronder een sterke toename van de criminaliteit, maar deze specifieke gruweldaad is grotendeels fictie. Het betreft de plot van de jongste bestseller van Petros Markaris. Hij heeft de rol van thrillerschrijver en commentator van maatschappelijke ontwikkelingen in Griekenland zodanig met elkaar verweven dat hij is uitgegroeid tot een van de meest geciteerde persoonlijkheden in de crisis.

De moorden in Markaris’ nieuwe boek ‘I Pairaiosi’ (‘De vereffening’) spreken sterk tot de verbeelding van grote groepen lezers die woedend zijn op de belasting ontduikende elite in het land, omdat mede door hun lamlendigheid Griekenland op de knieën is gedwongen.

Veel lezers worden net als de held en verteller van het boek, inspecteur Kostas Charitos, heen en weer geslingerd tussen walging en stiekeme bewondering voor de moordenaar, die zichzelf de nationale belastingontvanger noemt en geld eist, niet voor zichzelf maar voor de staatskas.

De sympathie van de lezers voor de moordenaar was zo groot dat Markaris het verstandig vond op de achterzijde van het boek te schrijven: “Waarschuwing: de in dit boek beschreven daden moeten niet worden geïmiteerd.”

Crimineel gedrag in Griekenland zo wijdverspreid

“Ik wilde het echte verhaal vertellen door te laten zien hoe deze crisis zich heeft ontwikkeld en welke gevolgen zij voor gewone mensen heeft”, zegt Markaris tijdens een vraaggesprek in zijn flat in Athene. Hij stelt dat het schrijven van misdaadromans de beste manier vormt om commentaar op politiek en maatschappij te leveren, omdat crimineel gedrag in Griekenland nu zo wijdverspreid is.

“In het oude Griekenland betekende de titel van het boek het levenseinde, de rekening van het leven vereffenen”, vertelt de 75 jaar oude auteur. “Maar in de huidige betekenis gaat het om een methode van belastingheffing. In ruil voor een betaling aan de belastingdienst verleent de staat amnestie aan mensen die hun belasting niet hebben voldaan.”

Markaris werd in Istanbul geboren uit Griekse en Armeense ouders en vestigde zich in Athene toen hij in de dertig was. Hij beziet de problemen van Griekenland nog steeds met de ogen van een buitenstaander. “Dit systeem is vanaf het begin van de 20e eeuw elke dag stap voor stap opgebouwd en dat proces is de afgelopen dertig jaar versneld”, zegt hij.

Onhoudbare koehandel

Het systeem waar hij op doelt, wordt meestal cliëntelisme genoemd. Het omvat de Griekse elite, de reders, artsen, advocaten en topjournalisten. Zij financieren de twee grootste partijen en in ruil daarvoor verkrijgen zij voor hun zonen en dochters topfuncties bij de overheid en voor zichzelf levenslange belastingvrijstelling. Het was een onhoudbare koehandel die in het nationale huishoudboekje werd verdoezeld en die op spectaculaire wijze aan het licht kwam toen het land niet langer geld op de internationale markten kon lenen om zijn gewoontes te financieren.

Lees het volledige artikel uit The Guardian in een Nederlandse vertaling op de site van Presseurop.




(Foto van Jack Keene)

Plaats een reactie