Europese grondwet voor de 21e eeuw

The Guardian/Presseurop  |  6 October 2012 - 11:23 6 Oct - 11:23

Europese leiders moeten een voorbeeld te nemen aan het Zuid-Afrikaanse post-apartheidmodel, schrijven een Spaanse en Amerikaanse academicus in The Guardian.

Door Miguel Maduro en Bruce Ackerman

Er waart een geest door Europa. De herinnering aan de nationale referenda in 2005 waarmee de EU-grondwet werd verworpen, heeft ertoe geleid dat de politieke leiders de huidige crisis te lijf gaan met noodmaatregelen waarvoor geen goedkeuring van het volk nodig is. Maar voor oplossingen voor de langere termijn is wel democratische legitimiteit vereist.

Commissievoorzitter José Manuel Barroso riep zelfs al op tot het stichten van een federatie van natiestaten. De Duitser Guido Westerwelle stelde onlangs samen met acht andere ministers van Buitenlandse Zaken fundamentele hervormingen voor die tot een Europa-van-twee-snelheden zou kunnen leiden. Zolang een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten daarmee instemt, zou het nieuwe verdrag zelfs bindend zijn voor de andere staten. Dergelijke vergaande herzieningen kunnen niet zonder instemming van de burgers worden doorgevoerd.

Directe democratie is een hachelijke aangelegenheid. Europa zou de organisatorische fouten die tot het debacle van 2005 leidden, niet opnieuw mogen maken. De constitutionele conventie produceerde destijds een 350 pagina’s tellende, in ambtelijk jargon opgestelde tekst, die de gewone kiezer in verwarring achterliet. Nog kwalijker is het dat er niets bijzonders werd gedaan om burgers ertoe aan te zetten een serieuze afweging te maken over de doorslaggevende beslissing die zij moesten nemen. Het wekt dan ook geen verbazing dat de nationale debatten voornamelijk gedomineerd werden door de kleingeestige politici van dat moment.

Begrijpelijke grondwettelijke principes

Deze keer zou Europa het voorbeeld van het succesvolle Zuid-Afrikaanse experiment voor het opstellen van een grondwet in drie fasen moeten volgen. Tijdens de eerste fase probeerden de deelnemers eenvoudigweg een verklaring over de basisprincipes op te stellen. Pas later werd die gevolgd door een lange ambtelijke tekst waarin het nieuwe maatschappelijke contract werd uitgewerkt. Tot slot boog het Zuid-Afrikaanse Constitutionele Hof zich over de vraag of die lange versie van de wettekst wel overeenstemde met de eerste basisprincipes.

Om deze volgorde te vertalen naar de Europese setting, zou het project de huidige verdragen moeten volgen. Dat betekent dat er een bijeenkomst georganiseerd moet worden waarbij alle nationale en Europese parlementen, staatshoofden, regeringsleiders en de Europese Commissie vertegenwoordigd zijn. Deze groep zou zich moeten focussen op het formuleren van begrijpelijke grondwettelijke principes, waaraan vervolgens door een intergouvernementele vergadering geschaafd kan worden.

Lees het volledige artikel uit The Guardian in een Nederlandse vertaling op de site van Presseurop.




(Foto van William Murphy)

Plaats een reactie