Hoe staten hun burgers kunnen bespioneren

Süddeutsche Zeitung/Presseurop  | 24 February 2013 - 14:3224 Feb - 14:32

Hij geldt als de slechtste Duitser op internet: Martin Münch levert spionage-software aan politie en geheime diensten, ook van dictaturen.

In de Disney-Film Mulan is alles heel simpel. De heldin strijdt in het Chinese leger met louter mannen tegen de Hunnen. De film schetst de tegenstanders van Mulan als duistere, gezichtsloze wezens. Goed tegen kwaad – een klassieker.

Martin Münch leeft in een Disney-Film. Hij weet wie de slechteriken zijn. Hij weet dat hij zelf bij de goeden hoort. Er is maar één probleem: alle anderen weten dat niet. Volgens hen staat Münch in de Arabische Lente aan de verkeerde kant, aan die van de onderdrukkers. Mensenrechtenactivisten hekelen het feit dat hij spionage-software levert aan dictaturen, doelbewust of lichtvaardig.

Finfisher

Münch (31) ontwikkelt spionage-software voor computers en mobiele telefoons. Die infecteert het digitale geheugen en snuffelt rond in de virtuele privésfeer. Politie en geheime diensten kunnen dankzij die software zien welk ziektebeeld degene die in de gaten wordt gehouden via Google kenbaar maakt. Zij horen wat hij met zijn moeder bespreekt via Skype. Ze lezen zijn boodschappenlijstjes op zijn smartphone. Het Trojaanse paard dat dit allemaal kan, heet Finfisher. Dit soort software wordt zo genoemd, omdat de spionagefunctie naar binnen wordt gesmokkeld in een ogenschijnlijk onschuldig omhulsel.

Münch is trots op zijn product. Hij toont het nu voor het eerst aan Duitse journalisten.

Op de glazen deur van zijn kantoor in München staat Gamma Group, de naam van zijn onderneming. Een tiental medewerkers zit voor een aantal beeldschermen. Achter de bureaustoel van Münch hangt een aluminiumplaquette met het bedrijfslogo. Hij deelt een bureau met de collega die de ‘alarmcentrale’ bemant. Als ergens ter wereld de strafvervolging stokt, rinkelt tegenover hem de telefoon.

Münch kan dit soort technisch speelgoed prima uitleggen. Misschien omdat hij autodidact is. Hij heeft geen beroepsopleiding gevolgd en geen informatica gestudeerd, slechts drie jaar jazzpiano en gitaar.

Mushu

Voor de opsporingsautoriteiten is Münch een beetje zoals Mushu, de kleine draak uit *Mulan. Hij is het coole hulpje, dat Mulan in de strijd bijstaat. Via het bedrijf dat Münch bezit heeft hij 15 procent van de aandelen van Gamma International GmbH in handen. Hij heeft dat bedrijf Mushun genoemd, naar het draakje uit de film, zij het met een extra ‘n’ aan het eind, zegt hij. Dan lacht hij verlegen. Hij is ook bedrijfsleider bij Gamma.

Gamma’s bestseller uit de Finfisher-familie heet Finspy. Münch buigt zich over zijn Apple-laptop en laat zien wat het programma kan. Eerst kiest de gebruiker het apparaat uit dat hij wil aanvallen: een iPhone, een mobieltje met besturingssysteem Android of een pc met het gratis systeem Linux? De speurder kan aangeven, op hoeveel servers in verschillende landen het Trojaanse paard zich moet nestelen, totdat ook technisch zeer goed onderlegde slachtoffers er niet meer achter kunnen komen door wie ze eigenlijk in de gaten worden gehouden.

Vervolgens kan de speurder bepalen hoe smerig het Trojaanse paard moet worden, wat hij moet kunnen: de microfoon als afluisterapparaat benutten; opgeslagen gegevens bekijken en veiligstellen, als ze gewist of gewijzigd worden; meelezen, welke toetsen de gebruiker op het toetsenbord indrukt; het beeldscherm filmen; Skype-gesprekken afluisteren; de camera van de computer aanzetten en kijken, waar het apparaat staat; van een mobieltje via de GPS-ontvanger een peilzender maken. Maar de meeste functies van Finspy zijn in Duitsland illegaal.

Bahrein

En Finspy is niet goedkoop. De prijs begint bij ongeveer 150.000 euro en kan naar het zevenvoudige gaan, zegt Münch. Want Gamma bouwt voor iedere klant een eigen versie van het Trojaanse paard, die in overeenstemming moet zijn met de wet van het land in kwestie. “Het doel zijn individuele criminelen”. Hij kent geen woord als ‘vermoedelijk,’ in het gesprek gebruikt hij louter woorden als ‘overtreder’ en ‘crimineel,’ alsof dat synoniemen zouden zijn van ‘verdachte’ en ‘doelwit.’

Alaa Shehabi is zo’n doelwit. Haar vergrijp: zij heeft de regering van haar land bekritiseerd.

Lees het volledige artikel uit de Süddeutsche Zeitung in een Nederlandse vertaling op de site van Presseurop.



Plaats een reactie

Hoe staten hun burgers kunnen bespioneren (Süddeutsche Zeitung/Presseurop)