Een genocide overleven en verder leven

The New Republic  | 17 June 2014 - 09:4017 Jun - 09:40

Nieuw boek over de manier waarop Europeanen de Tweede Wereldoorlog verwerkten in de jaren na de bevrijding.

Sieg Maandag (in 1937 geboren in Amsterdam) overleefde Bergen-Belsen. Bij de bevrijding van het concentratiekamp in 1945 maakte George Rodger bovenstaande foto. Sieg houdt zijn blik afgewend van de lijken die naast de berm liggen. Over die afgewende blik is veel gespeculeerd. Pas in 1995 werd bekend wie de jongen op de foto was. Toen duidelijk werd dat hij een Joods slachtoffer van de Holocaust was, en niet bijvoorbeeld een zoon van een kampbewaarder, kreeg zijn blik een duidelijke betekenis.

In 1994 kreeg Sieg een foto van een verminkte Hutujongen te zien, gemaakt in Rwanda door de fotograaf James Nachtwey. Volgens Sieg zou de jonger er nooit overheen komen. “Hij zal de rest van zijn leven in de verte staren en zich afvragen wat ze met hem hebben gedaan.”

Siegs verhaal staat in het boek The Temptation of Despair: Tales of Life in the 1940s van Werner Sollors dat in The New Republic wordt besproken door Michael Ignatieff. Sollor beschrijft, op grond van dagboeken, brieven, foto’s, films, krantenartikelen, romans en overheidsrapporten, hoe men in Europa in de late jaren veertig leefde. Zowel daders, slachtoffers als overwinnaars hadden de Tweede Wereldoorlog en de genocide beleefd en moesten door met hun leven.

Sollors, hoogleraar Engels en African-American Studies aan Harvard University, schrijft onder meer over vluchtelingen uit Silezië (waartoe hij zelf behoorde), Duitse vrouwen die verkracht werden door Russische soldaten, zwarte Amerikaanse soldaten en kinderen die werden geboren uit relaties tussen zwarte Amerikanen en witte Duitse vrouwen, het denazificeringsproces en Billy Wilders film A Foreign Affair, met Marlene Dietrich in de hoofdrol, die zich afspeelt in het kapot geschoten Berlijn.

In een interview met The Boston Globe vertelt Sollors over zijn eigen ervaringen als kind met Amerikaanse soldaten in Duitsland. Hij was gefascineerd door de zwarte GI’s en ondanks zijn jeugdige leeftijd (Sollors werd in 1943 geboren) zag de latere wetenschapper dat ze gediscrimineerd werden en de laagste posities in het leger bekleedden.

Plaats een reactie