‘Natuurlijk zit er ironie in die kop’

Courrier International / 360  | 11 januari 2019 - 15:5211 jan - 15:52

Houellebecqs ode aan Trump en het nationalisme (zie hier / hier) deed het nodige stof opwaaien in Amerika. Harper’s’ uitgever John R. MacArthur reageert op de commotie. ‘Trump is niet een goede president, 
maar Houellebecq is wel een goede schrijver.’

Waarom hebt u besloten een opiniestuk van Michel Houellebecq te publiceren? Heeft hij het in opdracht geschreven?
‘Als Frans-Amerikaan heb ik de tekst eerst in het Frans gelezen en ik moest er erg om lachen. De grote vraag was natuurlijk de vertaling. Zouden we de kracht van de tekst in het Engels overeind kunnen houden? Volgens mij is dat wel gelukt. Maar misschien zal niet iedereen de tekst begrijpen, omdat hij drie lagen heeft: een humoristische en een politieke laag, en daaronder ook nog een heel nieuw historisch perspectief.

Michel Houellebecq heeft het op ons verzoek geschreven, maar we wisten van tevoren niet precies waarover hij zou schrijven. Eén ding is zeker: hij heeft het geschreven met een Amerikaans publiek voor ogen, deze tekst is niet voor een Franse lezer geschreven. Harper’s is een tegendraads tijdschrift en Houellebecq is een grote literaire persoonlijkheid, dus er was voor ons alle reden om een tekst van deze auteur te publiceren. Maar dát we het hebben gepubliceerd, wil zeker niet zeggen dat Harper’s van koers is veranderd. We hebben ook vaak genoeg artikelen gepubliceerd waarin de spot met hem werd gedreven en zullen kritisch tegenover hem blijven.’

De kop van het artikel, ‘Trump is een goede president’, is dus provocerend bedoeld? Biedt deze tekst volgens u een nieuw gezichtspunt, dat de Amerikaanse politiek en de huidige geopolitieke situatie vooruithelpt?
‘Natuurlijk zit er ironie in die kop. Maar in mijn ogen is het echt nieuw, bijvoorbeeld om te lezen dat de deelname van Amerika aan de Tweede Wereldoorlog niet zo gunstig was als mensen denken. Voor een Amerikaan, zelfs voor iemand als ik, die de Amerikaanse buitenlandse politiek toch altijd al bekritiseert, is de uitspraak dat de Amerikaanse deelname aan de Tweede Wereldoorlog niet per se goed was, 
iets nieuws. Houellebecq gaat met een vleugje humor tegen zulke vaststaande ideeën in.

Hij zegt dat de Russen misschien wel tot Cherbourg hadden kunnen komen. Bij ons in de VS is de bevrijding van Frankrijk en de deelname van Amerika aan de Tweede Wereldoorlog bijna iets heiligs, wij geloven daar in met een bijna religieuze eerbied. Ik 
ben er trouwens zelf het resultaat van: mijn moeder was wat men altijd een “oorlogsbruid” noemde, ze trouwde met een Amerikaan, mijn vader, en ik ben daar opgegroeid. Nooit eerder heb ik iemand horen zeggen dat de Amerikaanse deelname aan die oorlog in de bredere historische context helemaal niet zo belangrijk was.

De tweede laag in zijn betoog, die naar mijn idee heel serieus is, is het idee om een verband te leggen tussen de steeds minder bij het buitenland betrokken politiek van Obama en wat je het “navelstaren” van Trump zou kunnen noemen. Dat vind ik een heel sterke analyse en ik ben het er ook helemaal mee eens.

Er zijn genoeg linkse mensen in Amerika die vinden dat het rampzalig zou zijn geweest om Assad in Syrië omver te werpen, en dat de ontwikkelingen in Irak en in Libië dat bewijzen. De omverwerping van 
Saddam Hoessein in Irak en Kadhaffi in Libië zijn echt op een ramp uitgelopen. Ik stel me zo voor dat Obama wel verbaasd zal zijn om zijn naam op die manier gekoppeld te zien aan die van Trump waar het gaat om een belangrijke beslissing in de buitenlandse 
politiek.’

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

Wat heeft dit artikel losgemaakt in de VS?
‘Er is enorm gereageerd op internet. Het probleem, zoals altijd met de sociale media, vooral met Twitter, is dat de mensen de artikelen niet werkelijk lezen. Je moet dit betoog in zijn geheel lezen, want zoals gezegd zitten er subtiliteiten en gedachtenspelletjes in. 
Je kunt de drie niveaus niet begrijpen als je niet de hele tekst leest. De beste reactie kwam van Ross Douthat, een conservatieve tegenstander van Trump, die geregeld in The New York Times schrijft. Hij twitterde dat dit niet per se het beste verhaal van Houellebecq was, maar dat de idioten die de tekst nu lezen hem niet goed begrijpen.

Het is inderdaad gênant om een president te hebben als Trump, en Houellebecq speelt een beetje met de taal, maar ik stel me voor dat hij dezelfde afkeer voelt als veel Amerikanen, ook van rechts, voelen tegenover Trump. Maar laat me een vierde laag in de tekst noemen: die van de vrijhandel. Houellebecq heeft gelijk als hij zegt dat het klassieke liberalisme een radicale politiek is. Bij ons in Amerika is het geloof van de liberalen in de vrijhandel bijna religieus. Het is duidelijk dat juist dat hardnekkig vasthouden aan de 
vrijhandel ons in de armen van Trump heeft gedreven.

Volgens betrouwbare peilingen heeft ongeveer 13 procent van de mensen 
die in 2012 op Obama stemden, in 2016 voor Trump gestemd. Dat is een enorme verschuiving en die heeft de verkiezingen doen kantelen. Onder hen waren veel werklozen die zeer teleurgesteld waren in de vrijhandelspolitiek van Obama. Het zijn geen racisten, ze hebben eerst op Obama gestemd, zijn vervolgens van kamp gewisseld en hebben voor Trump gestemd. Het zijn een beetje de gele hesjes van Amerika, ze protesteerden. En als je niets hebt, en je hoort dan iemand zeggen: “We moeten de Chinezen eruit gooien en de werkgelegenheid in Amerika redden”, dan is dat verleidelijk.’

Zijn er passages waar u niet achter staat?
‘Natuurlijk, persoonlijk zou ik nooit zeggen dat Trump een “groot president” is. Dat is absurd. Maar nogmaals, ik zie daar ook ironie in. Ik weet niet of Houellebecq werkelijk vindt dat Trump een groot president is, maar ik vind dat Houellebecq een groot schrijver is. En trouwens, als ik het eens was met alles wat ik publiceerde, zou Harper’s een veel saaier medium zijn en mijn werk veel minder boeiend.’

Auteur: Bérangère Cagnat

Courrier international
Frankrijk | weekblad | oplage 205.000

De Franse 360. Sinds twintig jaar een begrip in de kiosk. Bijgenaamd het Pentagon van de Journalistiek, omdat Courrier nauwlettend in de gaten houdt wat er over de hele wereld 
wordt geschreven door de media.

Plaats een reactie