Mays meest geduchte tegenstander

New Statesman | Londen  | 28 januari 2019 - 12:0428 jan - 12:04

Een van de geduchtste tegenstanders van Theresa May is de Noord-Ierse politicus Arlene Foster. Haar partij kan het verschil maken tussen wel of geen brexit. Maar de prijs is hoog, en Foster strijdlustig.

» Lees dit artikel in de Reader

In 2001 brak een burgeroorlog uit bij Cooper Wilkinson, een advocatenkantoor in Enniskillen, Noord-Ierland. De plaatselijke parlementariër voor de Ulster Unionist Party (UUP), Ken Maginnis, ging met pensioen en er werd gevochten om zijn opvolging. Zijn campagneleider James Cooper (50), partner bij voornoemd advocatenkantoor, was de verwachte opvolger, maar hij werd uitgedaagd door een van zijn werknemers, Arlene Foster, een 30-jarige advocate.

In tegenstelling tot Cooper was Foster tegen het in 1998 gesloten Goedevrijdagakkoord, omdat ze bezwaar had tegen de verplichte vrijlating van republikeinse terroristen. Het akkoord had Noord-Ierland een stroeve vrede gebracht, maar ook voor een tweedeling gezorgd in de UUP, destijds de grootste partij van de unionistische meerderheid die werd geleid door David Trimble.

Foster, afgestudeerd aan de Queen’s Universiteit in Belfast en daar lid van de radicale vleugel, was een van de vooraanstaande dissidenten van de UUP. Ze betoogde dat Cooper zijn zetel zou kwijtraken aan Sinn Féin als hij 
de opvolger zou worden. Cooper won de strijd, maar Fosters gelijk werd aangetoond toen hij bij de verkiezingen zijn zetel verloor. Nog geen drie jaar later was Foster van de UUP overgestapt naar Ian Paisleys Democratic 
Unionist Party (DUP), die zij nu leidt.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

Met haar geringe compromisbereidheid is Foster, inmiddels 48, een bron van kopzorgen voor de Britse premier Theresa May. De tien parlementsleden van de DUP, van wie May afhankelijk is voor een meerderheid in het parlement, weiger[d]en haar brexitdeal te steunen. Foster is niet een van hen, maar wel 
de belangrijkste Noord-Ierse politicus sinds The Troubles [het conflict tussen Noord-Ierse unionisten en separatisten, ook wel tussen protestanten en katholieken, dat speelde tussen de jaren zestig tot het Goedevrijdagakkoord in 1998]. Haar strijdlustige reputatie heeft haar een bijnaam bezorgd die geen recht doet aan haar charme en hartelijkheid: Snarlene (snarl = ‘snauw’). Desalniettemin heeft ze zich opgewerkt tot een prominent politicus met meerdere ministersposten op haar cv.

IRA-bom

Foster werd in 1970 geboren als Arlene Kelly en groeide op als lid van een protestantse minderheid in het rurale County Fermanagh, dicht bij de grens die haar politieke carrière zou bepalen. Op een avond in 1978 werd haar vader John Kelly, een boer en voormalig politieman, door het hoofd geschoten terwijl hij zijn vee verzorgde.

Arlene, die destijds nog maar 8 jaar 
oud was, zag hem bebloed de keuken binnenkruipen (de vermoedelijke schutter, Séamus McElwaine, werd later als held vereerd door Martin Guinness van Sinn Féin). Haar vader overleefde het en leefde nog 32 jaar, maar zijn gezin moest de boerderij 
verlaten en verhuizen van het grensgebied naar de stad Lisnaskea.
Daarvandaan reisde de jonge Arlene Kelly met de bus naar het gymnasium in Enniskillen, een rit die op een ochtend in 1988 werd onderbroken door een IRA-bom (de chauffeur was ook militair). Deze afschuwelijke ervaring – waarbij geen dodelijke slachtoffers vielen – zou Foster een onverwacht voordeel opleveren: ze is misschien wel de enige Britse politicus die door Jeremy Paxman [een Britse journalist en presentator, bekend om zijn ruwe, confronterende interviewstijl] enigszins mild is geïnterviewd.

Nadat ze in 2003 in het Noord-Ierse parlement was gekozen, werd ze na haar overstap naar de DUP door Peter Robinson, Paisleys sluwe secondant, als talent ontdekt. Ze volgde hem op als de eerste vrouwelijke leider van de DUP en van Noord-Ierland in 2016, toen ze samen met McGuinness premier werd.

Sindsdien is er veel veranderd: McGuinness trad in 2017 af uit woede om Fosters houding ten opzichte van nationalisten en minderheidsgroepen, en ook om de manier waarop ze met het schandaal rond fout gelopen subsidies voor duurzame energie (het RHI-schandaal) was omgegaan. Dat heeft de Ierse belastingbetaler naar schatting 500 miljoen pond gekost en een daaropvolgend onderzoek heeft het algehele disfunctioneren van een gedecentraliseerde overheid aan het licht gebracht. (Foster gaf toe de relevante wetgeving daaromtrent niet te hebben gelezen.) De coalitieregering viel. De dup verloor tien zetels bij de verkiezingen in maart en de unionisten verloren hun meerderheid in het parlement.

In maart 2018 overleed McGuinness en Foster is er niet in geslaagd een succesvolle relatie op te bouwen met diens opvolger Michelle O’Neill. De Noord-Ierse regering blijft opgeschort, maar elke resterende twijfel aan Fosters leiderschap verdween toen de dup in 2017 bij de algemene verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk tien zetels won – en een ongekende invloed. (Hoewel Foster kan rekenen op de steun van Nigel Dodds, de leider van de partij in het Britse Lagerhuis en éminence grise, wordt er aanhoudend over haar toekomst gefluisterd, wat openbaar kan worden wanneer de resultaten van het RHI-onderzoek worden uitgebracht.)

Hardere partijretoriek

Zonder regeringsverplichtingen en onder leiding van dogmatischere parlementariërs in het Britse Lagerhuis verhardde de partijretoriek van de dup over de brexit: waar Foster ooit bereid was geweest om samen met McGuinness speciale oplossingen voor Noord-Ierland te vragen, is ze daar nu fel tegen.

De no deal-breuk met de EU die Fosters parlementariërs mede mogelijk zouden kunnen maken, zou de plek van Noord-Ierland in het Verenigd Koninkrijk op het spel kunnen zetten. De ultieme prijs zou kunnen zijn dat 
Foster de vereniging van Ierland moet meemaken.

Is ze bereid die prijs te betalen? ‘Mocht dat gebeuren, dan weet ik niet of ik nog hier zou kunnen wonen; waarschijnlijk zou ik moeten verhuizen,’ 
zei ze in april 2018 in een BBC-documentaire die werd gepresenteerd door een voormalige studiegenoot, de komiek Patrick Kielty. Hoe onwaarschijnlijk dat aan het begin van haar politieke carrière ook zou hebben 
geleken, die voorspelling zou best 
nog weleens kunnen uitkomen.

Auteur: Patrick Maguire

New Statesman
Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 34.025

Sinds 1913 hét tijdschrift voor de Britse linkse intelligentsia. Bekend om zijn diepteanalyses en stevige maatschappijkritiek. In de columns en andere opiniërende stukken stelt het blad zich ook open voor andere dan linkse geluiden.

Plaats een reactie