Hervorming islam vergt moed

Diken / 360  | 28 februari 2019 - 17:0028 feb - 17:00

Omdat de islam er niet in is geslaagd te hervormen, vindt de religie geen aansluiting meer bij het leven van de moslims. De enige oplossing, zegt de Turkse schrijver Levent Gültekin, is de scheiding van kerk en staat.

» Lees dit artikel in de Reader

Peilingbureau Konda heeft de resultaten gepubliceerd van een enquête onder de Turkse bevolking over de veranderingen in de maatschappij in de afgelopen tien jaar. Laten we eens naar de cijfers over religie kijken. Het percentage ondervraagden dat zei religieus te zijn, is gedaald van 55 naar 51 procent. Het aantal dat zei atheïstisch te zijn, is gestegen van 1 naar 3 procent, terwijl dat van de mensen die zeiden ongelovig te zijn, is gestegen van 1 naar 2 procent.

Met een regering die zich al tien jaar op haar religiositeit beroept en in alle geledingen van de maatschappij gelovigen op belangrijke posten benoemt, zou je mogen verwachten dat de bevolking geloviger zou worden. Toch is het tegendeel het geval. Waarom?

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

De gelovigen die aan de macht zijn, hebben een slecht voorbeeld gegeven, waardoor mensen zich van het geloof hebben afgekeerd: dat is de analyse die je het vaakst hoort. Natuurlijk, maar het gaat verder dan dat. Want deze crisis is geen crisis van moslimlanden, het is een crisis van de islam zelf. Het is de crisis van een religieuze opvatting die geen enkel verband houdt met het objectieve leven van de gelovigen noch met de culturele veranderingen, maar die berust op eeuwenoude denkbeelden en interpretaties. Een religieuze opvatting die, in plaats van mensen antwoorden te geven, hun het leven moeilijker maakt.

Of we willen of niet, mensen veranderen, net als levenswijzen, culturen, gewoonten. Daarom schieten mensen weinig op met een onveranderlijke en fossiele geloofsopvatting. Omdat de islam er niet in is geslaagd te hervormen, vindt de religie geen aansluiting meer bij het leven van de gelovigen. Het gevolg is dat mensen voor een keuze komen te staan: ofwel gelovig blijven en zich afsluiten voor de wereld, ofwel een normaal leven leiden ten koste van een verwijdering van het geloof. Overigens kent de islam aspecten die tegenwoordig onacceptabel en onuitvoerbaar zijn, zoals de huwbare leeftijd van jonge meisjes, de juridische en economische positie van de vrouw of de betrekkingen met andere monotheïstische religies. Doordat de moslims geen oplossing hebben gevonden voor deze problemen, is de islam in een diepe crisis gestort. In Turkije is deze crisis ook de crisis van de AKP, de partij die aan de macht is en die zich beroept op de religie.

Het probleem is dat het overal op de wereld praktisch ondoenlijk is voor moslims om het eens te worden over een nieuwe en unieke moderne islam. Dat zie je aan het debat over het deels historische of universele karakter van de Koran, dat de theologische gemoederen zo verhit. De theoloog Mustafa Öztürk, die de ‘historiciteit’ van de Koran verdedigt, heeft een paar weken geleden gezegd dat hij bedreigd was vanwege zijn werk en dat hij niet langer kon werken in Turkije.

De enige manier om uit deze impasse te geraken, is volgens mij een scheiding van kerk en staat. Want die scheiding komt in wezen op het volgende neer: geloof wat je wilt, leef zoals het je goeddunkt, maar gebruik niet de staat om je denkbeelden aan de maatschappij op te leggen. De scheiding van kerk en staat wordt beschouwd als een middel om niet-gelovigen te beschermen tegen een op religie gefundeerde staat. Maar ze biedt vooral de mogelijkheid mensen te beschermen tegen degenen die, nadat ze de godsdienst hebben laten rotten in een verstarde interpretatie, proberen haar aan anderen op te leggen. Ze sluit uitspraken uit in de trant van: ‘Zo is de islam, zo moet je leven’, die mensen steeds verder van de godsdienst afdrijven. Vanuit dat standpunt bezien zouden ook de religieuzen baat kunnen hebben bij een scheiding van kerk en staat.

Omdat de islam niet de moed heeft gehad te hervormen en met nieuwe tekstinterpretaties te komen, hebben de moslims hun geloof beroofd van zijn vitaliteit en zijn band met het menselijk bestaan. Een ontkrachte islam berooft op zijn beurt de moslims van hun vitaliteit, zodat degenen die een gezonde dialoog met de rest van de samenleving willen blijven voeren, zich afkeren van het geloof. Door de scheiding van kerk en staat af te schaffen heeft de AKP de islam beschadigd en weerloos gemaakt tegen de huidige crisis.

Auteur: Levent Gültekin

Diken
Turkije | website | diken.com.tr

Onlinekrant die een doorn (‘diken’) in het oog wil zijn van het ‘Turkse medialandschap dat de autoriteiten willen omtoveren tot een rozentuin waar nooit een vuiltje aan de lucht is’.

Plaats een reactie