Twee landen, twee vrouwen, één systeem

Daraj / 360  | 12 April 2019 - 11:1112 Apr - 11:11

Zoals Iran de advocate Nasrin Sotoudeh probeert de mond te snoeren met een meedogenloze straf, zo behandelt Saoedi-Arabië Loujain al-Hathloul, de activiste die opkomt voor vrouwenrechten. De landen zijn elkaars aartsvijand, maar handhaven dezelfde repressie.

» Lees dit artikel in de Reader

Het nieuws over het proces tegen de Iraanse Nasrin 
Sotoudeh en over dat tegen de Saoedische Loujain al-Hathloul kwam op hetzelfde moment. Sotoudeh is onlangs veroordeeld tot 38 jaar gevangenisstraf en 148 zweepslagen, terwijl Al-Hathloul, die in de gevangenis al heel wat martelingen en vernederingen heeft ondergaan op beschuldiging van ‘verraad’ en ‘geheime buitenlandse contacten’, voor een rechtbank moest verschijnen die haar al even streng dreigt te behandelen. Maar aan welke misdaden hebben deze twee vrouwen zich schuldig gemaakt? Beiden voeren hun eigen strijd met hun regime, zij het met hetzelfde doel: de autoriteiten in hun land dwingen enkele fundamentele mensenrechten te erkennen.

Sotoudeh is advocate. Ze heeft vrouwen verdedigd die zijn gearresteerd omdat ze protesteerden tegen het verplicht dragen van een sluier. Ook heeft ze haar afkeuring uitgesproken over de doodstraf voor minderjarigen – Iran 
is het land dat het grootste aantal 
minderjarigen executeert. Daarom 
is ze beschuldigd van verraad aan 
het regime en het beledigen van de hoogste leider.

Al-Hathloul heeft ervoor gestreden dat Saoedische vrouwen gebruik konden maken van hun meest fundamentele rechten, te beginnen met autorijden en leven zonder afhankelijk te zijn van de goede wil van een mannelijke voogd. Zo nam ze al ver voordat kroonprins Mohammed bin Salman besloot vrouwen dit recht toe te kennen, plaats achter het stuur van haar auto. Toen het wahabitische koninkrijk in september 2017 eindelijk bekendmaakte dat vrouwen mochten autorijden, kregen zij en andere militante vrouwen een telefoontje van een functionaris van het koninklijk paleis, die hun meedeelde dat ze geen commentaar mochten leveren op dit besluit. Het regime wilde de beslissing geheel op zijn 
eigen conto schrijven, alsof die niet was ingegeven door de eisen van de burgermaatschappij. Daarna werd 
Al-Hathloul in mei 2018, een maand voordat de nieuwe maatregel van kracht zou worden, samen met een tiental militante feministen gearresteerd. Ze werden beschuldigd van ‘landverraad’ en hun reputatie werd bezoedeld. Volgens verschillende getuigenverklaringen werden ze 
geslagen, gemarteld en vernederd. 
Ook de officiële Saoedische pers had geen goed woord voor hen over.

De beproevingen die deze twee vrouwen moeten ondergaan, zijn een staaltje van preventieve repressie. Ze worden niet gestraft voor iets wat ze hebben misdaan, maar voor wat ze zijn. Hun lot illustreert wat de twee regimes – dat van Iran en dat van Saoedi-Arabië – met elkaar gemeen hebben.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

Tussen Iran en Saoedi-Arabië bestaat een diepgewortelde vijandschap. Hun onderlinge machtsstrijd richt enorme schade aan in het hele Midden-Oosten. Maar op één punt zijn ze volstrekt identiek: de manier waarop ze iedereen behandelen die het waagt individuele of politieke rechten op te eisen. En het is geen toeval dat juist deze twee landen in zo’n felle strijd verwikkeld zijn. Zij die het meest op elkaar lijken, verachten elkaar vaak het meest.

Sotoudeh en Al-Hathloul spelen een symbolische rol in de strijd van de vrouwen in hun respectievelijke landen. En ze staan ook symbool voor de repressie waaraan de twee regimes hun samenleving onderwerpen. De pogingen van Saoedi-Arabië om het een en ander wat draaglijker te maken, bijvoorbeeld door vrouwen toe te staan auto te rijden of vrouwen te benoemen op verantwoordelijke posities (zoals de nieuwe ambassadeur in Washington), gaan gepaard met een onderdrukking die elke politieke uiting in de maatschappij verstikt. De wrede aanslag op Jamal Khashoggi onthulde hoe het regime omgaat met iedere vorm van oppositie. Al doet Saoedi-Arabië nog zo vaak een beroep op pr-bureaus, de werkelijkheid is heel anders dan het beeld dat men probeert te geven.

En datzelfde gebeurt in Iran, waar de minister van Buitenlandse Zaken, de altijd glimlachende Javad Zarif, met zijn hand op zijn hart verzekert dat zijn land hecht aan de mensenrechten. Toch worden die rechten in de Iraanse gevangenissen dagelijks met voeten getreden, in naam van het heilige beginsel van de absolute macht van de hoogste leider.

Het gaat niet alleen om deze twee individuele gevallen, maar om een groot aantal representatieve gevallen waarover we nooit iets zullen horen. Ondanks de veroordelingen en de druk van de internationale gemeenschap toont een rapport van Amnesty International dat de repressie in zowel Iran als Saoedi-Arabië in de loop van 2018 ernstig is toegenomen. De voorbeelden van Sotoudeh en Al-Hathloul laten zien hoe weinig internationale reacties kunnen uitrichten tegen de zeer snel toenemende minachting voor de mensenrechten.

Surrealistisch

Zeker, er zijn veel landen in het 
Midden-Oosten waar de gevangenissen bomvol politieke tegenstanders zitten. Maar er schuilt iets surrealistisch in het feit dat de twee landen waarvan de geopolitieke tegenstellingen bepalend zijn voor de hele regio, zozeer op dezelfde golflengte zitten als het gaat om binnenlandse repressie. En zolang er geen mondiaal leiderschap is dat een verandering van de prioriteiten in de regio kan afdwingen, blijft die regio gevangene van deze strijd tussen twee regimes die in feite zo veel met elkaar gemeen hebben.

Wat er in het Midden-Oosten gebeurt, kan worden bezien in het licht van de gebeurtenissen van 2011, dat wil zeggen de ‘Arabische lente’, met aan de ene kant burgers die een democratische verandering wilden en aan de andere de wil van de regimes om geen duimbreed te wijken en daarna de status quo te herstellen. Het kamp van de contrarevolutie wil tegen elke prijs een herhaling van 2011 voorkomen, en volgens hen is de beste manier daarvoor het voortdurend verhogen van de repressie.

Zowel in Saoedi-Arabië als Iran zitten de gevangenissen bomvol gevangenen die opkomen voor vrijheid en persoonlijke en publieke rechten. Qua aantal gevangenen en slechte behandeling – en dat geldt voor zowel mannen 
als vrouwen, zowel volwassen als 
kinderen – bezet Iran de zesde plaats op de wereldranglijst. Iran en Saoedi-Arabië behoren eveneens tot de landen met het hoogste aantal executies. 
Sotoudeh en Al-Hathloul zijn nog maar het topje van de ijsberg van mensen die in de gevangenis creperen, niet vanwege misdaden die ze hebben begaan, maar vanwege hun opvattingen. Opvattingen die, in de ogen van de regimes, volstaan om hen te veroordelen.

Het doet denken aan een destijds populaire grap in de Sovjet-Unie: ‘Geef ons een gevangene en wij zoeken er een misdaad bij.’

Auteur: Diana Moukalled

Daraj
Libanon | website | daraj.com

Daraj, oftewel ‘Trap’, is een nieuwe alternatieve informatiesite die in 2017 is opgericht in Beiroet. De redactie bestaat uit beroepsjournalisten uit Libanon 
en andere Arabische landen.

Plaats een reactie