Nieuwe slag om Tripoli

Middle East Eye | Londen  | 14 mei 2019 - 10:0014 mei - 10:00

Nu de troepen van oppositieleider Haftar de buitenwijken van Tripoli hebben bereikt, vrezen de inwoners van de hoofdstad dat hun een langdurige, bloedige oorlog te wachten staat.

» Lees dit artikel in de Reader

‘Het leven gaat door en het is verrassend rustig in de hoofdstad,’ zegt Salim (35), die sms’t vanuit een restaurant in het centrum. Nog maar een week geleden moest hij zijn huis aan Airport Road in Tripoli uit vluchten. Zijn woning werd gebombardeerd bij gevechten tussen het Libische Nationale Leger (LNA), geleid door veldmaarschalk Khalifa Haftar en de in Oost-Libië gevestigde regering, en de troepen van de door de VN erkende Regering van het Nationale Akkoord (GNA) in Tripoli.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er in de twee weken dat er in de buitenwijken van Tripoli is gevochten 205 doden gevallen, waaronder achttien burgers, en zijn meer dan zestienduizend mensen de stad ontvlucht. ‘Ik weet niet wat er gaat gebeuren, maar ik verwacht een grote, langdurige oorlog en daarom overweeg ik ernstig uit Libië te vertrekken,’ aldus Salim. ‘Ik ben het beu om in zulke moeilijke omstandigheden te moeten leven en altijd maar bang te moeten zijn voor oorlog.’

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Het biedt nieuwe invalshoeken op een werkelijkheid die overal anders is. Bovendien maken we relevante, originele en mooie verhalen graag toegankelijk voor een groot publiek. Deel dit artikel als onze missie je aan het hart gaat. Of, nog beter, sluit je aan bij 360 met een (proef / cadeau) – abonnement. Doneren kan ook als je niet genoeg tijd vindt om te lezen, maar 360 wil steunen in haar voortbestaan.
Bedankt

‘Rustig’ is een zeer rekbaar begrip in Libië. Zelfs in de hoofdstad gingen jarenlang botsingen tussen verschillende milities gepaard met acute stroomstoringen en gebrek aan geld, terwijl de kosten voor het levensonderhoud de pan uit rezen. Niet alleen de burgers passen zich aan aan de huidige bedreigingen. Mitiga, de luchthaven van Tripoli, is weer opengegaan nadat het door het LNA was gebombardeerd en een militair vliegtuig op de startbaan was geraakt, aldus een bron bij de luchthaven. Maar momenteel wordt er alleen ’s nachts gevlogen, als de oorlogsvliegtuigen van het LNA geen luchtaanvallen kunnen uitvoeren. ‘Waarschijnlijk zijn hun vliegtuigen en piloten oud en kan het LNA daarom ’s nachts niet bombarderen. Dus laten we dan de burgertoestellen vliegen,’ zegt onze bron bij de luchthaven. Omdat ze bang zijn voor nieuwe luchtaanvallen op Mitiga, verplaatsen veel burgers zich tussen de hoofdstad en het buurland Tunesië liever over de weg, een route die tot nog toe nog geen last heeft gehad van de conflicten.

Net als in 2014

De beginnende strijd om Tripoli roept schrijnende herinneringen op aan de vorige grote oorlog om de hoofdstad, zo’n vijf jaar geleden, die was aangewakkerd door de uitslagen van de laatste Libische parlementsverkiezingen. Omdat kiezers teleurgesteld waren in kandidaten die bij vorige verkiezingen zogenaamd onafhankelijk waren maar naderhand sterke banden bleken te hebben met radicale islamistische groeperingen, werd er nu bij een schamele opkomst van 18 procent op gematigdere vertegenwoordigers gestemd. De gevolgen waren rampzalig. Terwijl rivaliserende milities botsten in Tripoli, werden de gekozen regering en het parlement de hoofdstad uit gejaagd en vestigden ze zich in Oost-Libië. Tijdens maanden durende gevechten vernielden strijdende milities de internationale luchthaven van Tripoli en talloze vliegtuigen. Ze staken de infrastructuur van de olie-industrie in brand en zorgden ervoor dat de meeste ambassades, internationale bedrijven en organisaties naar het naburige Tunesië vluchtten.

‘Het is net zoals in 2014, maar we verwachten dat de oorlog dit keer erger zal zijn, veel erger,’ zegt Khalifa. ‘De vorige keer gebruikten ze geen vliegtuigen.’ Dankzij de luchtmacht liggen grote delen van Benghazi en Sirte in puin en zijn de inwoners van Tripoli bang dat hun stad hetzelfde lot zal treffen. Met de vreselijke oorlog om Tripoli in 2014 in gedachten – waarbij de gekozen regering en het parlement werden gedwongen om te vluchten naar Oost-Libië en de vitale infrastructuur in puin lag – hebben internationale organisaties, die in de afgelopen jaren net weer waren teruggekeerd naar de hoofdstad, al hun expatpersoneel teruggetrokken. Volgens een Libische VN-medewerker is zo veel mogelijk buitenlands personeel geëvacueerd naar Tunesië.

Amerikaanse burgers en militairen zijn met een Amerikaans oorlogsschip geëvacueerd uit Palm City, een omheinde enclave aan de kust die populair is bij expats. De westerse ambassades, die sinds 2014 min of meer gesloten waren, hadden juist plannen om weer operationeel te worden. Maar de gevechten in Tripoli zullen deze waarschijnlijk weer op een laag pitje zetten. Een Britse ambassademedewerker vertelde drie jaar geleden dat het eerst jaren onafgebroken vrede moest zijn in de hoofdstad voordat de Britse ambassade weer volledig zou functioneren.

Een ander gevolg van de recente gevechten dat de inwoners beangstigt, is de verplaatsing van milities vanuit Misrata, de derde stad van Libië, naar Tripoli. De geharde milities uit Misrata worden alom beschouwd als zeer effectieve gevechtstroepen, maar hun vorige aanwezigheid in Tripoli was omstreden. In november 2013 openden troepen uit Misrata het vuur op vreedzame antimilitiedemonstranten, waarbij 47 burgers werden gedood en 460 gewond raakten. De milities deden ook mee in de oorlog om Tripoli in 2014. Vijf jaar later hebben mensen het nog steeds over de beelden van Salah Badi, de leider van de Marsa-brigade, die bij de brandende internationale luchthaven van Tripoli staat en Allah prijst omdat ze het vliegveld hebben kunnen innemen. En ook hebben ze het over de beelden van zijn strijders die op de vleugels lopen van een splinternieuwe Airbus vol kogelgaten.

De daaropvolgende betrokkenheid van Misrata bij de installering van Tripoli’s zelfbenoemde Regering van Nationale Redding (2014-2016), nadat de gekozen regering was gevlucht naar Oost-Libië, was ook omstreden. In een interview gaf een ambtenaar uit Misrata op persoonlijke titel toe dat ‘Misrata sinds 2011 veel fouten heeft gemaakt en dat veel mensen ons daarom haten’.

Troepen uit Misrata zijn de afgelopen vier jaar op een aantal fronten verspreid over Libië met het LNA in gevecht geraakt, waarvan de meeste botsingen na onderhandelingen eindigden in een vredesakkoord. De militaire tak van Misrata beschouwt Haftar en zijn troepen als de grootste vijand in Libië. Zelfs tijdens de gevechten met een IS-groepering in Sirte in 2016 wilden veel Misrata-commandanten die het offensief leidden het in interviews vaker hebben over Haftar, die ze altijd een ‘oorlogsmisdadiger’ noemden, dan over hun eigen successen in de strijd tegen IS.

‘Deze oorlog is een complete ramp. De Misrata-milities zijn terug in Tripoli en waarom zouden die ooit weer weggaan, zelfs als Haftar de oorlog zou verliezen?’ zegt de woedende zakenman Ferhad, die klaagt dat bedrijven in de hele stad al te lijden hadden van een enorme daling in de verkoopcijfers. ‘En als Haftar wint, wordt het ook een ramp voor ons. Er zijn veel wapens in omloop, maar ik geloof niet dat een van de kampen voldoende kracht heeft om deze strijd te winnen, dus vechten ze net zo lang door tot ze grote verliezen lijden en Tripoli zwaar beschadigd is, en pas dan zullen ze tot een soort akkoord komen. Deze oorlog gaat ellendig lang duren.’

De nieuwe strijd heeft de hoop op een oplossing de grond in geboord

Jarenlange onderhandelingen onder leiding van de VN en de internationale gemeenschap over een vreedzame regeling voor de problematische politieke en militaire situatie in het Libië van na 2011 zijn herhaaldelijk stukgelopen. Het begin van de strijd om Tripoli heeft bij de meeste Libiërs de hoop op een vreedzame oplossing de grond in geboord; nu zijn ze ervan overtuigd dat ieder resultaat weer het begin van een nieuw conflict met zich meebrengt.

‘Het is onwaarschijnlijk dat Haftar zich uit deze strijd zal terugtrekken, omdat dat zou leiden tot een splitsing van Libië en nieuwe burgeroorlogen,’ zegt Mohamed. ‘Als hij zich wel terugtrekt, gaan GNA-troepen naar alle pro-LNA-steden, in het bijzonder Tarhuna, dat nu bijna volledig achter Haftar staat, en eisen dat ze hun wapens inleveren, wat ze natuurlijk zullen weigeren, en dan zullen er weer nieuwe gevechten oplaaien. Het meest waarschijnlijke scenario is dat het LNA zal doorzetten en uiteindelijk Tripoli zal veroveren, maar dat zal niet makkelijk gaan; dat gaat volgens mij minstens een halfjaar duren.’

Hoeveel steun het LNA onder de bevolking van de hoofdstad geniet, valt nog te bezien, maar er zijn stevige haarden met LNA-getrouwen. Onder aanhangers van de in het oosten gevestigde regering werd al jarenlang ‘Haftar komt eraan’ gefluisterd.

Aanhangers geloven dat Haftar met zijn uitgesproken afkeer van strenge islamistische ideologieën en milities vrede en rust in de hoofdstad kan brengen, en de enige gekozen Libische bestuursorganen kan laten terugkeren naar hun rechtmatige instituties in Tripoli. Vanwege de langdurige oorlog in Benghazi en daarna in Derna, een broeinest van extremisme, alsook vanwege andere regelmatig oplaaiende burgerconflicten heeft het LNA er bijna vijf jaar over gedaan om de buitenwijken van Tripoli te bereiken.

Desondanks zeggen inwoners dat Haftar en het LNA nog steeds op veel steun kunnen rekenen, vooral in de oostelijke buitenwijk Tajoura en de centraal gelegen wijk Fashloom, waar in 2015 pro-LNA-revoltes genadeloos werden neergeslagen. ‘Die gebieden wachten nog steeds op Haftar, en zij zijn niet de enige,’ vertelt Mohamed. ‘Een burgergroepering in Gergarish, een wijk in het westen van de stad, verklaarde laatst openlijk hun steun aan Haftar, maar hun vergadering werd uiteengejaagd door gewapende milities. Er zijn nog veel meer aanhangers, maar die durven niet openlijk voor hun mening uit te komen.’

Als Haftar de overwinning behaalt, zijn er aanwijzingen dat hij in Tripoli misschien op een breder draagvlak kan rekenen dan het felle anti-Haftarkamp en misschien ook de internationale gemeenschap willen geloven. Maar op dit moment is dat vooruitzicht nog heel ver weg.

Auteur: Tom Westcott

Middle East Eye
VK | website | middleeasteye.net

Onafhankelijke Engels-Franse nieuwssite onder leiding van David Hearst, voormalig correspondent van The Guardian. Beschikt over een groot netwerk van correspondenten en verslaat politiek, economisch 
en maatschappelijk nieuws uit 24 landen in het Midden-Oosten.

Plaats een reactie