Groene verrassing

El Païs / 360  | 25 juni 2019 - 16:0025 jun - 16:00

​Het succes van de Franse groene partij Europe Écologie-Les Verts en het gevoelige verlies van traditioneel rechts, waren de verrassendste uitkomsten van de Europese verkiezingen.

» Lees dit artikel in de Reader

Tijdens de Europese verkiezingen bezorgden de Fransen president Emmanuel Macron de eerste nederlaag van zijn politieke loopbaan. Marie Le Pen ging er met de hoofdprijs vandoor en versterkte haar politieke machtspositie. Toch wisten de Europese lijsttrekkers van Macron ondanks de diepe sociale crisis waardoor Frankrijk wordt geplaagd de schade te beperken. De Rassemblement National (RN) – de nieuwe naam van het rechts-extremistische Front National – heeft dan wel gewonnen maar niet zo overtuigend als in 2014. Het succes van Europe Écologie-Les Verts, de derde partij van de verkiezingen, en het gevoelige verlies van traditioneel rechts, Les Républicains, bleken de opmerkelijkste verrassingen van de verkiezingsavond.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

Dat een regeringspartij tijdens de Europese verkiezingen electoraal wordt afgestraft, is gebruikelijk. Daar komt bij dat het Front National vijf jaar geleden ook al zegevierde met 24,9 procent van de stemmen. Rond middernacht waren 80 procent van de stemmen geteld, dat is voldoende om een indicatie van de verkiezingsuitslag te geven. Volgens exitpolls krijgt de lijst van Macron – Coalition Renaissance, een gecombineerde lijst van
La République en Marche en de Centrumpartij MoDem – 22 procent van de stemmen, en wisten de macronisten hun rug recht te houden tegenover RN, die 23 procent van de stemmen krijgt.

Teleurstelling

Maar de zege van Le Pen is een teleurstelling voor politiek leider Macron die in 2017 aan de macht kwam met de belofte Europa te hervormen en nu, twee jaar later, moet toezien hoe zijn landgenoten de eerste verkiezingsgelegenheid te baat nemen om te stemmen op zijn eurosceptische tegenstander Marie Le Pen. Op de derde plaats staat Europe Écologie-Les Verts, met 13 procent. De lijst van Europarlementariër Yannick Jadot lift deels mee op de wereldwijde golf van klimaatbewustzijn en zag kans om de zwevende kiezers van gematigd links naar zich toe te trekken.

De van oudsher rechtse Les Républicains krijgt een schamele 8 procent van de stemmen, een dieptepunt voor de partij die jarenlang regeerde tijdens de Vijfde Republiek. Populistisch links van La France insoumise, ‘het niet onderworpen Frankrijk’, en de Parti socialiste staan met 6 procent ex aequo.

Het meest opmerkelijke op de verkiezingsdag zelf was de opkomst van meer dan 50 procent. Dat is hoog omdat er voor de Europese verkiezingen doorgaans weinig animo is. In Frankrijk deden 34 lijsten mee die streden om 79 zetels.

Met de winst van RN verstevigt Le Pen – die de Frexit (de belofte dat Frankrijk uit de Europese Unie zou stappen) voorlopig in de ijskast heeft gezet – haar positie en revancheert ze zich tegenover Macron voor haar nederlaag tijdens de presidentsverkiezingen van 2017. Ook de positie van Jordan Bardella, die de langdurig gestigmatiseerde partij een jeugdige en alledaagse uitstraling moest bezorgen, heeft aan kracht gewonnen.

Het zou betekenen dat de nationalistische en populistische RN, die in de jaren tachtig plotsklaps haar intrede deed in de Franse politiek, weer een sterke politieke machtsfactor is en misschien wel de grootste partij van het land wordt. ‘Emmanuel Macron heef maar een optie: de Assemblée ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven,’ aldus Le Pen.

Revanche

De verkiezingscampagne was een referendum over het beleid van de eerste twee regeringsjaren van president Emmanuel Macron, die nog drie jaar heeft te gaan. Ook was het een revanche van de tweede verkiezingsronde van de presidentsverkiezingen, waarin Macron Le Pen versloeg.
‘Nederig aanvaard ik deze uitslag. Als je tweede wordt bij een verkiezing dan kun je niet zeggen dat je hebt gewonnen,’ aldus Édouard Philippe. ‘Morgen ga ik aan de slag met de plannen van de president die kunnen rekenen op de meerderheid van het volk.’

De Europese verkiezingen zijn een volgende stap in de hervorming van het politieke model van Frankrijk. De overwinning van Macron bij de presidentsverkiezingen twee jaar geleden was de eerste. De presidentsverkiezingen van 2017 stonden in het teken van de nederlaag van de socialisten. Tijdens deze Europese Parlementsverkiezingen zijn het de republikeinen die bakzeil halen, de Republikeinse Partij heeft samen met de Socialistische Partij decennialang de Franse politiek bepaald. De Europese verkiezingen laten zien dat het traditionele politieke model waarin centrumlinks tegenover centrumrechts stond zijn langste tijd heeft gehad. Het politieke krachtenspel vanaf 2017 wordt nu bepaald door het hervormings- en Europagezinde midden en radicaal- en populistisch rechts.

Voor Frankrijk zijn de Europese verkiezingen een vreemde eend in de bijt want het gehanteerde kiessysteem van evenredige vertegenwoordiging kent maar één stemronde. Bij de presidentsverkiezingen, de parlementsverkiezingen en de lokale verkiezingen is er sprake van een meerderheidskiesstelsel en kiezen de Fransen in twee rondes.

Hierdoor krijgen de kandidaten en partijen waarop het meest wordt gestemd een onevenredig groot aantal zetels toebedeeld en worden de partijen en kandidaten waar het minst op wordt gestemd gereduceerd of zelfs uitgeschakeld. Het gevolg hiervan is dat RN, die zich de grootste partij van Frankrijk mag noemen, maar 14 van de 36.000 burgemeestersposten en 6 van de 577 afgevaardigden heeft. De verklaring is dat iedereen zich in de tweede stemronde tegen deze partij keert.

De Europese verkiezingen waren de eerste verkiezingstest voor Macron sinds hij president is. Het was ook een lakmoesproef na de crisis van de gele hesjes, die zes maanden lang de straten bevolkten om te protesteren tegen het regeringsbeleid en de regering dwong om 15 miljard uit te trekken voor sociale maatregelen. Inmiddels hebben de gele hesjes veel van hun kracht verloren, en al was er nooit sprake van een massabeweging, ze konden wel rekenen op brede sympathie in de samenleving. Toch zijn ze er niet in geslaagd de overstap te maken naar de politiek. Geen enkele partij die zich verwant voelde met de gele hesjes heeft 5 procent van de stemmen behaald, het minimum om mee te doen aan de Europese verkiezingen.

Auteur: Marc Bassets

El País
Spanje | dagblad | oplage 397.000

Opgericht in 1976, is van doorslaggevende betekenis geweest voor de overgang van dictatuur naar democratie. Prachtige tabloidkrant met exquise journalisten en bijdragen van grote Spaanse schrijvers.

Plaats een reactie