Genoeg kopzorgen voor Beijing

EJ Insight  |  3 juli 2019 - 16:00 3 jul - 16:00

Met de recente demonstraties in Hongkong heeft China er extra kopzorgen bij nu dit weekend de G20-top in Japan voor de deur staat. De handelsoorlog met de VS laait steeds feller op en behalve Hongkong bepleit ook Taiwan een onafhankelijkere rol tegenover China.

» Lees dit artikel in de Reader

Toen de Chinese troepen in december 1950 de Groene Rivier overstaken om het Noord-Koreaanse regime te hulp te komen, verbood de Amerikaanse minister van Handel alle handel met China en werden alle Chinese bezittingen op Amerikaans grondgebied bevroren. Deze commerciële blokkade zou tot 1971 voortduren.

In die 21 jaar hebben Hongkong en Macau (respectievelijk een Britse en een Portugese kolonie) een cruciale rol gespeeld. Daar konden de westerse landen hun handelswaar naartoe sturen. Het embargo viel zo gedeeltelijk te omzeilen en China kon bijna alles invoeren dat het nodig had.

De herinnering ligt nog vers in het geheugen van de zittende leiders in Beijing, die nu zien hoe zich in de vroegere Britse kolonie de ramp voltrekt die de leider van Hongkong, Carrie Lam, heeft veroorzaakt – een ramp die als onaangenaam bijeffect heeft dat hij vleugels geeft aan de Taiwanese president Tsai Ing-wen, leider van de progressieve Democratische Partij, die in januari volgend jaar een nieuw mandaat hoopt te krijgen.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

Demonstraties

De tv-beelden van de grootste demonstraties in Hongkong sinds de prodemocratische beweging van het Tiananmenplein in 1989 (toen waren er 300.000 mensen op de been in de straten van Hongkong), zijn de hele wereld overgegaan. De belangrijkste reden voor dat protest is ongerustheid over het rechtsstelsel van continentaal China.

Daarvan zijn de machthebbers in Beijing zich heel goed bewust. Het is de reden waarom zij sinds 1997 [toen de soevereiniteit over Hongkong door Groot-Brittannië werd overgedragen] nooit om een uitleveringswet hebben gevraagd. Het initiatief daartoe komt geheel voor rekening van Carrie Lam, zoals zijzelf en de pro-Beijinggroepen ook bevestigen. Dat geeft de centrale macht in China de gelegenheid om haar alleen verantwoordelijk te houden voor de huidige gebeurtenissen.

Na de demonstratie van 9 juni en de botsingen tussen politie en studenten van 12 juni heeft Beijing geschrokken zijn vicepremier Han Zheng naar Hongkongs buurstad Shenzhen gestuurd; Han is binnen het politbureau van de Communistische Partij verantwoordelijk voor Hongkong. Hij heeft waarschijnlijk tijdens een ontmoeting met leider Lam op vrijdag bevolen dat er een eind moet komen aan de crisis, waarna zij de volgende dag de opschorting van de wet aankondigde.

Het besluit van Beijing heeft ongetwijfeld veel te maken met de Hong Kong Human Rights and Democracy Act die op 14 juni in het Amerikaanse Congres is aangenomen. Deze wet wil een jaarlijkse evaluatie van de politieke autonomie in de regio opleggen, als voorwaarde voor het behouden van de speciale economische status van Hongkong ten opzichte van de VS. Via deze wet zouden de Amerikanen ook sancties en reisbeperkingen kunnen opleggen aan individuen die betrokken zijn bij verdwijningen in Hongkong.

Met het toenemende protectionisme in de wereld is Beijing er veel aan gelegen dat Hongkong zijn aparte juridische en economische status behoudt: via deze open stad hoopt China door te kunnen gaan met het verwerven van belangrijke technologieën en kennis. Chinezen, of dat nu wetenschappers zijn of hoge ambtenaren, kunnen steeds moeilijker een visum voor de Verenigde Staten krijgen: Hongkong is voor hen een uitkomst: ze kunnen er ontmoetingen organiseren en er zelfs gaan werken.

Ook is de kans groot dat Trump Chinese bedrijven, en vooral particuliere ondernemingen, de toegang tot de Amerikaanse kapitaalmarkt wil ontzeggen, waardoor Hongkong des te meer een plek wordt om fondsen op te halen.

VS en Taiwan

Beijing wil dan ook absoluut een einde maken aan de manifestaties en de rust herstellen. President Xi Jinping en zijn getrouwen hebben wel andere, belangrijkere vragen aan hun hoofd dan die uitleveringswet. Moet de Chinese president een onderhoud hebben met Donald Trump in de marge van de G20 (die op 28 en 29 juni zal plaatsvinden in het Japanse Osaka)?

Wat moet het antwoord van China zijn op het steeds grimmiger wordende conflict met de Verenigde Staten? Hoe moet Beijing omgaan met de douanetarieven, nu de kans op een handelsakkoord steeds kleiner wordt? Hoe kan China bij de huidige vertraging van de economische groei zijn ontwikkeling stimuleren, zonder de schuldenlast te verzwaren en zonder onroerend goed en infrastructuur te bouwen die niemand zal gebruiken?

En dan is er nog Taiwan, dat ook al voor hoofdbrekens zorgt. In januari 2019 kwam Xi Jinping opnieuw met de oplossing van ‘één land, twee systemen’, maar die is door een meerderheid van de Taiwanese bevolking verworpen en ook door president Tsai Ing-wen, die sindsdien fors hogere populariteitscijfers haalt.

Beijing zou willen dat de kandidaat van de Chinese Nationalistische Partij Kwomintang (KMT) in Taiwan de verkiezingen van januari 2020 wint. De Taiwanezen hebben goede redenen om massaal voor de KMT te stemmen, want die kan ervoor zorgen dat de betrekkingen met de buren tot rust komen en dat de handel met continentaal China wordt genormaliseerd. Wat kan Beijing doen om dat te bereiken? De Chinese machthebbers moeten subtiele besluiten nemen en hun boodschap heel zorgvuldig brengen, om de Taiwanese kiezers te overtuigen.

In deze problematische en complexe periode kan Beijing een politieke crisis in Hongkong absoluut niet gebruiken. De officiële Chinese commentaren over de uitleveringswet zijn dan ook voorzichtig en gepolijst geformuleerd; China zegt dat het de regering, de leider van Hongkong en haar doelstellingen ‘steunt’ en ‘respecteert’. Maar in feite wil Beijing het liefst een crisis smoren die de aandacht van de hele wereld op Hongkong heeft gevestigd, over een onderwerp dat voor Beijing zelf niet eens prioriteit heeft.

Auteur: Mark O’Neill

EJ Insight (Hongkong Economic Journal)
Hongkong | ejinsight.com

​EJ Insight is de Engelstalige nieuwswebsite van de Hong Kong Economic Journal, een Chineestalig dagblad dat zich vooral richt op economisch en politiek nieuws. Op de site wordt een mix van oorspronkelijke Engelse stukken en vertaalde stukken uit de HKEJ gepubliceerd.

Plaats een reactie