Grootmoefti roept op tot boycot pelgrimstocht

Foreign Policy / 360  | 15 juli 2019 - 10:0015 jul - 10:00

Terwijl het dodental in Jemen stijgt, roepen overal ter wereld landen op tot een economische, religieuze en politieke boycot van Saoedi-Arabië.  

Plaats een reactie

» Lees dit artikel in de Reader

Het stijgende aantal dodelijke slachtoffers van Saoedische bommen in Jemen, de afschuwelijke moord op Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul en Riyads agressieve aanpak van de Irancrisis hebben ertoe geleid dat sommige soennitische bondgenoten van Saoedi-Arabië hun trouwe steun aan het koninkrijk heroverwegen.

Eind april heeft de belangrijkste soennitische geestelijke, grootmoefti Sadiq al-Ghariani, alle moslims opgeroepen de hadj – de verplichte pelgrimstocht naar Mekka – te boycotten. Hij stelde zelfs dat iedereen die een tweede pelgrimstocht ondernam ‘eerder een zonde beging dan een goede daad verrichtte’. De redenering achter deze boycot is dat het stimuleren van de economie van Saoedi-Arabië met deze pelgrimstochten steeds meer wapenaankopen mogelijk maakt en daarmee directe aanvallen op Jemen – en indirecte op Syrië, Libië, Tunesië, Soedan en Algerije.

Ghariani voegde eraan toe dat ‘het spijzen van de hongerigen, het verzorgen van de zieken en het geven van onderdak aan de daklozen in de ogen van Allah meer waard is dan geld uitgeven aan de hadj’.

De invloed van Saoedi-Arabië is niet alleen te verklaren uit de politieke en militaire capaciteiten van het land, maar ook uit zijn historische banden met de islam. Omdat Mekka en Medina, de twee heiligste plekken van de islam, namelijk waar de Kaäba staat en waar de profeet Mohammed begraven ligt, beide in Saoedi-Arabië liggen, reikt de invloed van dat land veel verder dan die van zijn Arabische buren. Tijdens de jaarlijkse hadj komen meer dan 2,3 miljoen moslims van alle stromingen naar Mekka, en nog vele anderen komen in de rest van het jaar; een bezoek brengen aan Saoedi-Arabië is een doel dat veel moslims overal ter wereld zich hebben gesteld.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

Deze relatie met de islam heeft velen uit de soennitische Arabische wereld er intuïtief toe gebracht om het koninkrijk als gidsland te zien bij religieuze kwesties. In reactie op de Islamitische Revolutie van 1979 in Iran en uit angst voor de verspreiding ervan in de regio heeft Saoedi-Arabië als zelfbenoemd leider van de moslimwereld miljoenen dollars uitgegeven om zijn variant van de islam te exporteren, door het stichten van moskeeën overal ter wereld, waarvan vele in verband zijn gebracht met het moslimextremisme in het Westen.

Het Witte Huis en het [Amerikaanse] ministerie van Buitenlandse Zaken mogen dan een oogje dichtknijpen, maar medemoslims zijn niet zo vergevingsgezind. In het hele Midden-Oosten en in andere landen met een moslimmeerderheid is er groeiende bezorgdheid over de moord op Khashoggi, maar ook over het almaar stijgende dodental in Jemen; dat zal in 2020 zijn opgelopen tot 230.000, ten gevolge van de vaak willekeurige luchtaanvallen van de door de Saoedi’s geleide coalitie – er zijn ziekenhuizen, begrafenisstoeten, schoolbussen en bruiloften gebombardeerd – in wat door de VN wordt omschreven als de ‘ergste door mensen veroorzaakte humanitaire crisis van onze tijd’. De buitengewoon wrede oorlog die Saoedi-Arabië in Jemen voert, heeft het land binnen de eigen coalitie geïsoleerd; zelfs de regering van de Verenigde Arabische Emiraten heeft blijk van ongenoegen gegeven.

De wreedheden van Saoedi-Arabië hebben geleid tot wereldwijde veroordeling; ook is er opgeroepen tot het verbod op het leveren van wapens aan het land. Zowel het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden als de Senaat heeft Trumps wapendeal met Saoedi-Arabië geblokkeerd en Duitsland heeft vorig jaar oktober de wapenleveranties aan het land verboden. Ook Zwitserland en Italië hebben stappen gezet in de richting van een verbod op wapenleveranties aan Saoedi-Arabië en een Brits gerechtshof heeft onlangs bepaald dat wapendeals met Saoedi-Arabië waarschijnlijk onrechtmatig zijn geweest.

Steeds vaker wordt nu een oproep gedaan tot een boycot van het koninkrijk, en die oproepen zijn niet alleen afkomstig van sjiieten, maar ook van soennitische geestelijken vanuit de hele wereld. Gegeven het feit dat de hadj een van de vijf zuilen van de islam is, een verplichting voor alle moslims, geeft deze oproep tot een boycot aan dat men zich ernstig zorgen maakt over het gedrag van de Saoedi’s. Als deze ontwikkeling zich doorzet, kan de door Saoedi-Arabië zo gewenste positie als spiritueel centrum van de islam in gevaar komen, en dat kan ook grote economische gevolgen hebben.

De hadj is heel belangrijk voor de Saoedische economie: hij levert jaarlijks 12 miljard dollar op – 20 procent van het niet-oliegebonden deel van het bbp; en dat zal gezien de Saoedische investeringen in luxehotels naar verwachting stijgen tot 150 miljard dollar in 2022. Dergelijke investeringen hebben gigantische winsten opgeleverd, maar hebben de hadj tegelijkertijd voor armere moslims onbetaalbaar gemaakt. Met het oproepen tot een boycot wordt de bedevaart naar Mekka niet voor het eerst gepolitiseerd. De afgelopen jaren heeft Saoedi-Arabië inwoners van Qatar en Iran al verboden eraan deel te nemen, vanwege toenemende politieke meningsverschillen tussen de landen.

In een poging zijn politieke macht uit te stralen en daarmee de aandacht af te leiden van de moord op Khashoggi en de leidende rol van het land in de oorlog in Jemen, organiseerde Saoedi-Arabië eind mei een spoedtop in Mekka om de focus weer op Iran te richten. Tijdens die top vroegen de Saoedi’s om steun bij de aanpak van de Irancrisis. Irak verzette zich openlijk en nam afstand van de slotverklaring, waarmee de tanende macht van de Saoedi’s in de regio nog eens werd onderstreept. In die slotverklaring werd Iran gekapitteld, maar Irak hield een pleidooi voor steun aan Iran. Het lukte Saoedi-Arabië tijdens diezelfde top ook niet om de Organisatie voor Islamitische Samenwerking – een internationale organisatie met een hoofdkwartier in Jeddah – zover te krijgen dat ze Iran isoleerde en veroordeelde.

Als Trump niet wordt herkozen, zullen de Saoedi’s weinig internationale vrienden overhouden en zal hun aanspraak op het leiderschap in de islamitische en Arabische wereld ernstig in gevaar komen.

Auteur: Ahmed Twaij

Foreign Policy 
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 106.000

Wetenschappelijk tijdschrift, opgericht in 1970 om het ‘debat te stimuleren over belangrijke kwesties van de Amerikaanse buitenlandse politiek’. Sinds 2008 eigendom van The Washington Post.