Het dilemma van Beijing

Radio Free Asia / 360  | 14 October 2019 - 10:0014 Oct - 10:00

De crisis in Hongkong heeft volgens dissident Liang Jing altijd te maken gehad met het onvermogen van de Chinese machthebbers om een goede relatie met het buitenland te bewaren.

» Lees dit artikel in de Reader

De protesten in Hongkong tegen de wet die de uitlevering aan China mogelijk moest maken, zijn in 2019 uitgegroeid tot het grootste hoofdpijndossier van de Chinese politiek. Niet alleen heeft het in Hongkong tot eindeloze botsingen geleid, de autoriteiten in Beijing zijn geconfronteerd met de ernstigste politieke crisis sinds het bloedbad onder de prodemocratische beweging op het Tiananmenplein op 4 juni 1989.

Xi Jinping heeft op bruuske wijze ontdekt dat een onverstandige aanpak van de crisis in Hongkong zijn positie aan de top in gevaar kan brengen. Dat had hij niet verwacht, en hij had vooral niet voorzien dat deze beweging de Verenigde Staten een nieuwe troef in handen zou geven in de machtsstrijd met China.

Maar binnen de Amerikaanse regering heeft men het belang van de crisis onmiddellijk ingezien. In die context heeft het Amerikaanse Congres in allerijl een wetsontwerp over de mensenrechten en de democratie in Hongkong op de agenda gezet. Een belangrijk wetsontwerp, niet alleen omdat het morele en politieke steun zou verlenen aan het verzet van de bevolking van Hongkong, maar ook omdat het in een concreet mechanisme zou voorzien waarmee de VS de Hongkong-kaart tegen China achter de hand zouden hebben (om jaarlijks de aard van hun economische betrekkingen met het gebied aan een onderzoek te onderwerpen).

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Duurt een paar minuten, stopt automatisch.
Bedankt

Je kunt je natuurlijk afvragen waarom Xi Jinping Hongkong niet simpelweg heeft bezet om te voorkomen dat de VS deze troef zouden uitspelen. Dat laat zich deels verklaren door het feit dat er binnen de leiding van de Communistische Partij van China zeer verschillend wordt gedacht over de manier waarop de crisis in Hongkong moet worden opgelost en dat Xi Jinping niet als enige voor de politieke gevolgen van een eigenmachtige beslissing durft op te draaien. Ook laat het zich verklaren door het feit dat Xi Jinping een beslissing over de crisis in Hongkong op zijn minst meende te kunnen uitstellen tot de zeventigste verjaardag van de Volksrepubliek.

Ik persoonlijk ben ervan overtuigd dat de Verenigde Staten lering hebben getrokken uit 1989: tijdens het onverwachte bezoek van diplomaat Yang Jiechi aan de VS heeft de Amerikaanse regering duidelijke grenzen gesteld aan de Chinese aanpak van de crisis in Hongkong. Dat heeft Xi Jinping ervan weerhouden geweld te gebruiken.

De crisis in Hongkong heeft in feite een nieuw soort dialoog tussen Washington en Beijing op gang gebracht over de oplossing van een Chinese bestuurscrisis waarbij belangrijke Amerikaanse belangen op het spel staan. Zo’n dialoog was in de ogen van Beijing duidelijk ongewenst. Naar mijn mening zal Beijing dit soort Amerikaanse bemoeienis nooit accepteren, tenzij onder dwang.

Desondanks is het wenselijk dat de crisis in Hongkong ertoe bijdraagt dat er een mechanisme in werking treedt dat de kans op misverstanden en botsingen tussen China en de VS kan verminderen. Gezien de snelle ontwikkeling van China in de afgelopen twintig jaar heeft Washington zo’n mechanisme altijd wenselijk geacht en heeft China gedaan alsof het dit begreep, maar in feite bleef de zogenaamde strategische dialoog tussen de twee landen alleen maar een illusie.

“De protesten in Hongkong zijn het grootste hoofdpijndossier van de Chinese politiek”

De tegenstelling tussen de Verenigde Staten en China wordt mijns inziens veroorzaakt door de culturele kloof tussen beide landen. Het Chinese economische wonder zou ondenkbaar zijn geweest als Hongkong China veertig jaar geleden niet had geholpen contact te leggen met de rest van de wereld, waarvan het voordien volstrekt geen weet had. Veel Chinezen in de Volks-republiek zijn dat volledig vergeten.

Maar als de crisis in Hongkong niet wordt opgelost, zal de crisis die zich op het Chinese vasteland ontwikkelt alleen maar erger worden. De crisis in Hongkong betrof nooit alleen de inwoners van Hongkong zelf, maar heeft altijd te maken gehad met het onvermogen van de Chinese bestuurders een goede relatie met het buitenland te bewaren. In de zeer gespannen context waarin de confrontatie (de handelsoorlog) tussen de Verenigde Staten en China een bedreiging vormt voor hun macht, zou de crisis in Hongkong de leiders van de Communistische Partij ertoe moeten verplichten dit imagoprobleem onder ogen te zien, om te voorkomen dat ze een onherstelbare misstap begaan.

Auteur: Liang Jing

Radio Free Asia
China | www.rfa.org

Opgericht in 1996 en gefinancierd door het Amerikaanse Congres. Radio Free Asia heeft als missie onafhankelijke informatie – in negen talen – te verstrekken in Aziatische landen waar dit niet vanzelfsprekend is.

Plaats een reactie

Demonstranten hebben posters van Xi Jinping, maar ook van Carrie Lam en Mao Zedong, verspreid over de campus van de Chinese Universiteit van Hongkong op de grond geplakt. Het is de bedoeling dat mensen ze vertrappen. © Billy H.C. Kwok / Getty