Nerveuze kalmte in Chili

Revistalate.net / 360  | 20 November 2019 - 10:0020 Nov - 10:00

Ook in Chili gingen meer dan een miljoen mensen de straat op. De aanleiding was de prijsverhoging van het metrokaartje; de derde verhoging dit jaar bleek een vonk die massale woede deed ontvlammen.

» Lees dit artikel in de Reader

Heel vroeg in de ochtend probeer ik door het centrum van Valparaíso te lopen, de stad waar ik ben geboren en getogen. Mijn keel voelt aan als schuurpapier, mijn neus prikt, mijn ogen worden beschermd door de tranen op mijn gezicht. Alles kost inspanning, vooral ademhalen; het is het traangas, het zijn het leger en de politie die overal kruitdampen achterlaten.

De straten liggen vol puin en er komen steeds meer rijen mensen die voedsel willen kopen. De nerveuze kalmte doet denken aan de zwartste dagen van de militaire dictatuur. Tja, dit komt niet uit de lucht vallen, het is niet zo ingewikkeld om dit te begrijpen; laten we een paar dagen teruggaan in de tijd. 

Het is vrijdag, veel mensen geven in Santiago gehoor aan een oproep op sociale media: ‘Koop geen metrokaartje’. De tarieven zijn verhoogd met 30 peso [3,5 eurocent]. Dat lijkt een schijntje, maar dat is het niet. Inclusief de prijsverhoging kost een kaartje nu 830 peso [1,01 euro]. Zo wordt in het spitsuur een metrokaartje in Chili het duurste van heel Zuid-Amerika.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Duurt een paar minuten, stopt automatisch.
Bedankt

Er zijn dit jaar al twee tariefverhogingen geweest, en deze laatste is de bekende druppel die de emmer doet overlopen. De inwoners van Santiago hebben het gehad en betalen niet langer voor het openbaar vervoer, daarbij actief gesteund door de studenten die de metropoortjes mollen en iedereen laten passeren. De overheid reageert als vanouds: met speciale politie-eenheden. De Chilenen laten van zich horen en verzamelen zich met potten en pannen bij metrostations, de eerste barricaden gaan in vlammen op.

President Piñera nuttigt eerst een pizza in Barrio Alto, de wijk waar de rijken wonen, en begeeft zich vervolgens naar het regeringsgebouw, waar hij – voor het eerst sinds het einde van de Chileense dictatuur, negentien jaar geleden – de staat van beleg afkondigt en zijn militairen de straat op stuurt.

De protesten breiden zich uit naar de belangrijkste regionale hoofdsteden van het land: Concepción, Valparaíso, La Serena, Valdivia. Het zijn niet de 30 peso van het metrokaartje, het zijn de dertig jaar, zo zeggen de mensen, de dertig incubatiejaren van het vraatzuchtigste neoliberalisme dat er bestaat.

Scheuren

Het economisch model lijkt uitgeput te zijn. Kon het in de jaren negentig de armoede nog terugdringen, sinds enige tijd vertoont het bolwerk scheuren: de pinguïnrevolutie [een scholierenopstand in 2006], de studentenprotesten van 2012, de No+AFP-beweging [protest tegen het pensioenstelsel] in 2017 en ga zo maar door. 

Chili was een hogedrukpan geworden die uiteindelijk explodeerde. De prijsverhoging van de metrokaartjes was slechts de vonk die de opgekropte woede liet ontvlammen: armzalige pensioentjes voor ouderen, sterke stijging van de energietarieven, oneindig lange wachttijden in de zorg, hoge studieschulden, corruptie in de politiek, de economische sector en het leger, prijsafspraken in het bedrijfsleven, lafhartige en belachelijke verklaringen van de overheid (zo zou Chili een oase in het chaotische Zuid-Amerika zijn), natuurgebieden die zijn opgeofferd of vernietigd, toenemende waterschaarste door privatisering, enzovoort, enzovoort. En wat is de lucide reactie van de regering? De avondklok voor Santiago en een aantal andere steden.

De onvrede breidt zich uit: bijna iedereen gaat de straat op om zijn ongenoegen te tonen, mensen schreeuwen en slaan op potten en pannen, ze gaan de confrontatie aan met de noodtoestand en de dreigende militairen met hun oorlogstuig. Ook ultralinkse groepen grijpen hun kans en kalken anachronistische revolutionaire leuzen op de muren en steken een paar gebouwen in de fik, hopend dat het volk gehoor geeft aan hun oproep om ‘alles plat te branden’.

Ook de armen maken van de gelegenheid gebruik om aan het plunderen te slaan en zo producten te bemachtigen – sneakers, flatscreen-tv’s – die ze zich normaal nooit kunnen veroorloven. Zo kunnen ze even deel uitmaken van de obscene consumptiemaatschappij waar Chili al decennia patent op heeft.

“Vrede: een eufemisme voor de mensen die zich de eigenaars van dit land wanen”

Nu de nacht valt in Santiago, hoor je de Stille Oceaan zachtjes ademen. Hoe ironisch! Wat een contrast met de ramp die zich op het vasteland voltrekt, van de zee tot aan de bergen, van de woestijn tot diep in Patagonië: doden, gewonden, arrestaties, een lakse en onbekwame regering, vernielzucht en militairen om ‘de vrede te bewaren’.

Vrede: een eufemisme voor de mensen die zich de eigenaars van dit land wanen. De rook van een gebouw of een protestvuur bereikt de heuvels rondom de oude haven van Valparaíso, het geluid van sirenes vermengt zich met het lawaai van de potten en pannen, het vertelt ons dat niets meer hetzelfde zal zijn.

De oase in Chili was slechts een spiegelpaleis.

En wij stierven intussen van de dorst.

_Van de onrechtvaardigheid. _

Auteur: Javier Donoso Bravo

Revistalate.net
Chili | website | revistalate.net

Opgericht door zes zelfstandigen journalisten uit zes verschillende Latijns-Amerikaanse landen, met als doel: ‘De wereld veranderen door journalistiek’. Redactieoverleg gebeurt vrijwel uitsluitend via Skype.

» Abonneer u op onze nieuwsbrief: wekelijks berichten uit de buitenlandse pers in uw inbox.

Plaats een reactie

Demonstranten protesteren tegen de president Piñera tegenover het Palacio de La Moneda, waar de regering resideert. Op 7 november heeft de president aangekondigd betogers harder te straffen. © Claudio Santana / Getty