Heiligt het doel de middelen in de klimaatcrisis?

#173 | 360  | 25 January 2020 - 16:0025 Jan - 16:00

Klimaatactivisten die in 2018 een filiaal van Crédit Suisse bezetten werden onlangs vrijgesproken. De rechter oordeelde dat burgerlijke ongehoorzaamheid was toegestaan in een ‘noodtoestand’. Kan de klimaatcrisis nu niet meer genegeerd worden of legitimeert de uitspraak ondemocratische praktijken in de naam van de ‘goede zaak’?

» Lees dit artikel in de Reader

Ja

Deze uitspraak werd verwacht, maar toch was het een moedige. Met de vrijspraak van de klimaatactivisten stelt de rechtbank dat het noodzakelijk is om tegen de dreiging van klimaatverandering in het geweer te komen. Zolang er tenminste geen geweld gebruikt wordt en er geen schade wordt aangericht.

De aanklacht tegen de activisten wegens huisvredebreuk werd een aanklacht tegen banken, de Zwitserse financiële sector en de regering, omdat zij zich niet bereid tonen de hoognodige stappen te zetten om het klimaat te beschermen.

De derde macht bevestigt hiermee dat de meest urgente en noodzakelijke maatregelen nog niet genomen zijn. Erger nog, volgens de rechter beperkt de regering zich tot ‘sussende’ uitspraken over de klimaatverandering. Deze vaststelling door het gerecht, gebaseerd op een koele analyse van rapporten van het GIEC en van de politieke besluitvorming, is ijzingwekkend. Maar het geeft ook een steuntje in de rug aan al die burgers die nu al meer dan een jaar massaal de straat op gaan om hun stem te laten horen.

Het zou de Zwitserse financiële markten wakker moeten schudden. In elk geval richt het proces de schijnwerpers op de desastreuze gevolgen van investeringen in fossiele brandstoffen. Die bedragen maar liefst 22 keer de uitstoot van broeikasgassen van alle Zwitserse huishoudens bij elkaar. Desalniettemin is de financiële sector opvallend afwezig in de herziening van de wet op de CO2-uitstoot, waarin de plannen van het land zijn neer-gelegd om de doelstellingen van het akkoord van Parijs te gaan halen. En de vage uitspraken van Credit Suisse over ‘duurzame’ investeringen en het niet langer ‘specifiek’ financieren van nieuwe kolencentrales zijn louter bedoeld om het publiek zand
in de ogen te strooien. Nog steeds investeert de bank elk jaar miljarden in fossiele brandstoffen.

Geen mens kan nog de ogen sluiten voor de invloed die financiële markten op het klimaat uitoefenen, zelfs een apolitieke tennisser niet. Dankzij de slimme pr van de activisten kreeg
het proces veel aandacht op sociale media en kwam het zelfs in het buitenland in het nieuws. De juridische erkenning van de urgentie van het klimaatprobleem, en van de gevaarlijke consequenties ervan, biedt een sprankje hoop. Een radicale politieke verandering is nodig, nu meteen, overal ter wereld. De Zwitserse uitspraak geeft steun aan de processen die klimaatactivisten nog zullen gaan voeren. Het biedt legitimiteit aan al diegenen die zich inzetten om de mensheid een waardige toekomst te bieden.      

Sophie Dupont

Le Courrier
Frankrijk | dagblad | oplage 9.100

Opgericht in 1868. *Humanistisch, progressief en ambassadeur van mondiale
rechtvaardigheid.* Vooral gericht op Genève.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Duurt een paar minuten, stopt automatisch.
Bedankt

» Abonneer u op onze nieuwsbrief: wekelijks berichten uit de buitenlandse pers in uw inbox.

Nee

De aangeklaagden plengden vreugdetranen, hun steradvocaten juichten. Groene politici konden zich nauwelijks beheersen: ‘geweldig!’ riepen ze, ‘historisch!’, ‘magnifique!’ Reden voor dit enthousiasme was een uitspraak van een lokale Zwitserse rechtbank in [de stad] Renens. Die sprak twaalf klimaatactivisten vrij die een filiaal van Credit Suisse hadden bezet uit protest tegen de milieubedreigende investeringen van deze bankgigant.

Wat deze rechter betreft was dat geen huisvredebreuk, maar ‘noodzakelijk en proportioneel’. Hij verwees daarbij naar artikel 17 van het Wetboek van Strafrecht, dat zegt dat iemand rechtmatig handelt die ‘bij een direct en niet anders afwendbaar gevaar een strafbaar feit pleegt’ om iemand te beschermen. Het ‘gevaar’ is hier klimaatverandering – en naar het oordeel van de rechter rechtvaardigt dat tot op zekere hoogte illegale middelen.

Of deze redenering standhoudt is zeer de vraag, want hoe onschuldig de actie van de klimaatactivisten misschien ook was, de logica achter de vrijspraak is dat allerminst. Een beroep op een hoger moreel doel kan, in een democratie tenminste, niet zomaar als rechtvaardiging gelden voor politiek gemotiveerde wetsovertredingen. Anders kan voortaan iedereen die zich op een ‘noodtoestand’ beroept zich boven de wet stellen. Zonder twijfel is de klimaatverandering een zeer ernstig probleem. Maar ook dat zou niet door politieke groeperingen misbruikt moeten worden om er wetten door te drukken.

Het probleem is dan ook niet dat de klimaatbeweging niet gehoord wordt, maar dat in haar naam steeds vaker democratische principes of zelfs grondrechten met voeten worden getreden.

Zelfs de Tages Anzeiger stelde onlangs in klassiek antidemocratisch proza dat de democratie wat de klimaatverandering betreft ‘gefaald’ zou hebben. Onderwijl bepleiten de allerijverigste klimaatdemonstranten strafrechtelijke vervolging van ‘klimaat-ontkenners’. Op veel scholen worden kinderen actief gestimuleerd om aan klimaatprotesten deel te nemen. Een deel van de klimaatbeweging ziet er zelfs geen probleem in om samen te werken met linkse extremisten die tot geweld bereid zijn. Ook hier heiligt het doel schijnbaar de middelen.

Als er in dit klimaat van apocalyptische visioenen, shitstorm-dreigingen en wereldreddingsfantasieën ‘historische’ gerechtelijke uitspraken gedaan worden, wekt dat eigenlijk nauwelijks verbazing. Maar iedereen die ze als ‘historisch’ betitelt, moet zich van één ding goed bewust zijn: de afgelopen decennia hebben regeringen of politieke groeperingen wel vaker hun tegen de democratische rechtsorde gerichte daden gerechtvaardigd door zich te beroepen op een ‘noodtoestand’ of op ‘zelfverdediging’. Alleen pakte dat niet ‘magnifique’ uit, maar rampzalig.

Lucien Scherrer

Neue Zürcher Zeitung
Zwitserland | dagblad | oplage 111.000

Een van de oudste kranten ter wereld, opgericht in 1780. Dagblad van wereldklasse bekend om zijn intellectuele diepgaande stijl en zijn liberale signatuur.

» Abonneer u op onze nieuwsbrief: wekelijks berichten uit de buitenlandse pers in uw inbox.

Plaats een reactie