De vrouw die Erdogan versloeg

Turkije | Europa | Foreign Policy  | 29 June 2020 - 13:0029 Jun - 13:00

Canan Kaftancioglu is een sleutelfiguur in de Turkse oppositie tegen president Erdogan. Ze is een linkse feminist die motorrijdt en de lhbti-beweging steunt. Maar ze spreekt ook met de gematigde religieuzen die haar partij eerder nog had afgewezen.

» Lees dit artikel in de reader.

In 2019 lukte het de bijna altijd verdeelde oppositie in Turkije eindelijk om zich te herpakken en de heersende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) bij lokale verkiezingen in meerdere grote steden te verslaan. De sympathieke nieuwe burgemeester van Istanboel, Ekrem Imamoglu, kreeg daarvoor de meeste lof toegezwaaid. In de internationale media was er slechts weinig aandacht voor de vrouw achter de man de linkse, motorrijdende, feministische, lhbti-gezinde Canan Kaftancioglu, districtshoofd van de Republikeinse Volkspartij (CHP)  in Istanboel.

In Turkije wordt ze echter wel degelijk opgemerkt door haar aanhangers en critici. Kaftancioglu wordt algemeen beschouwd als een sleutelfiguur in de succesvolle strijd van haar partij tegen president Recep Tayyip Erdogan. Ze is zowel een openlijke iconoclast als iemand die onvermoeibaar achter de schermen werkt – en ze staat met haar 48 jaar symbool voor een nieuwe generatie binnen een partij die van oudsher wordt gedomineerd door oudere mannen.

Haar politieke stijl is een impliciete afwijzing van de nationalistische factie binnen haar eigen partij, die met hart en ziel is toegewijd aan de oprichter van de republiek, Mustafa Kemal Atatürk, maar door velen wordt geassocieerd met vijandigheid jegens zowel minderheden als uiterlijk vrome moslims. Kaftancioglu deinst er niet voor terug zich te keren tegen een mentaliteit die ooit de besluitvorming binnen de partij domineerde, maar nu algemeen als achterhaald wordt beschouwd.

BESTE LEZER
Mogen we even je aandacht?
We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. En dat lijkt in deze tijd nog harder nodig dan anders. Daarom bieden we een deel van onze context gratis aan. Steun je onze missie? Deel dan dit artikel, en, nog beter: sluit je bij ons aan! Voor 30 euro ontvang je 3 maanden 360 thuis. Duurt enkele minuten, stopt automatisch.
Bedankt

Mikpunt
Die vrijmoedige manier van denken, die ze later zou ombuigen naar een nieuwe, electorale strategie gericht op verzoening, heeft tot de gestage opmars van de CHP geleid. Maar het heeft haar ook tot het mikpunt van Erdogans woede gemaakt.

Kaftancioglu groeide in de jaren zeventig en tachtig op in de Turkse provincie Ordu, aan de Zwarte Zee, als dochter van een huisvrouw en een onderwijzer met een kleine beurs. ‘Ik ben een van de honderdduizenden Turkse burgers die geboren zijn in een dorp, opgegroeid zijn in armoede, maar die geworden zijn wie ze nu zijn dankzij de gelijke kansen die de republiek bood,’ schreef ze als antwoord op schriftelijke vragen van Foreign Policy.

Kaftancioglu ging medicijnen studeren in Istanboel en specialiseerde zich in forensische geneeskunde. Maar tijdens haar studie raakte ze ook betrokken bij de politiek. Ze verdedigde de rechten van gesluierde vrouwen die aan sommige universiteiten niet mochten studeren en schreef haar proefschrift over gevallen van marteling die in die tijd wijdverspreid waren in Turkije. Later werd ze activistischer, eerst bij de Human Rights Foundation van Turkije, waarna ze samen met anderen het Collectieve Herinneringsplatform oprichtte,  met families van slachtoffers van onopgeloste politieke moorden. Haar schoonvader Umit Kaftancioglu, schrijver en columnist voor het seculiere dagblad Cumhuriyet, werd in 1980 vermoord, vermoedelijk door ultranationalisten.

‘Ze is evenzeer een activist als een politicus. Haar werk in het burgerlijke activisme is enorm belangrijk en grensverleggend geweest,’ zegt Aykan Erdemir, directeur van het Turkije-programma van de Foundation for Defense of Democracies in Washington en voormalig CHP-lid in het Turkse parlement. ‘Ze is bijna het exacte tegendeel van de stereotiepe CHP die geassocieerd wordt met vroeger.’

– ‘Ze is evenzeer een activist als een politicus’ –

Kaftancioglu trad in 2011 bij de CHP in Istanboel in dienst als hoofd pers, cultuur en communicatie. In 2012 werd ze de lokale vicevoorzitter, waarna ze in 2018 verkozen werd als partijvoorzitter in Istanboel, haar huidige positie.

Haar ervaringen in haar jeugd hebben haar activisme in de partij altijd beïnvloed. Sinds ze aantrad als districtshoofd, heeft ze energie gestoken in de samenwerking met andere oppositiepartijen. Ze heeft jongeren gemobiliseerd en een nieuwe benadering ontwikkeld – georganiseerd vanuit de basis en verzoenend van toon – om segmenten van de bevolking die eerder door de partij werden genegeerd voor zich te winnen.

Onder leiding van Kaftancioglu sloegen Imamoglu en andere burgemeesters een nieuwe weg in, die de ‘Radicale Liefde’-strategie werd gedoopt en die een groot contrast vormde met Erdogans polariserende felheid. Er werd op een positieve, inclusieve toon (heel uitzonderlijk in de grimmige wereld van de Turkse politiek) toenadering gezocht tot gemarginaliseerde groepen en geprobeerd de culturele breuklijnen, veroorzaakt door Erdogans sloophamer, te dichten. De positieve slogan van Imamoglu was ‘Alles komt goed’, en hij zegde een gebed op in een moskee – een zeldzame daad voor een CHP-politicus – als gebaar van toenadering tot vrome moslims.

Auteur: Nick Ashdown

Foreign Policy
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 106.000

Wetenschappelijk tijdschrift, in 1970 opgericht om het ‘debat te stimuleren over belangrijke kwesties van de Amerikaanse buitenlandse politiek’. Sinds 2008 eigendom van The Washington Post.

» Lees 360 nu voordelig. 3 maanden papier en digitaal voor €30. Of 3 maanden digitaal voor €15.

Plaats een reactie

Canan Kaftancioglu, districtshoofd van de CHP in Istanboel, omringd door medestanders bij de rechtbank van de stad. Kaftancioglu werd in 2019 veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf wegens terroristische propaganda en belediging van het staatshoofd. Momenteel loopt een hoger beroep. © Bulent Kilic / AFP / HH