‘Iemand moet de ruimte opruimen’

Nikkei Asian Review / 360  |  2 August 2019 - 13:19 2 Aug - 13:19

Volgens de Europese Ruimtevaartorganisatie zijn er in meer dan zestig jaar ruimtevaart met 5250 lanceringen zo’n 42.000 getraceerde objecten in een baan om de aarde gebracht, waarvan er 23.000 nog steeds om de aarde cirkelen. De Japanse ondernemer Mitsunobu Okada wil dit afval gaan opruimen.

Dit artikel leest u gratis omdat het is getipt door onze partner De Correspondent

» Lees dit artikel in de Reader (voor leden)

Mitsunobu Okada erkent ruiterlijk dat de oprichting van een bedrijf voor het opruimen van ruimteafval in 2013 de vrucht was van een midlifecrisis. ‘Ik was 39 en vroeg me af: hoe ziet mijn leven als veertiger er straks uit?’ zegt de Japanse ondernemer. Hij zat al vijftien jaar in de ICT en nadat hij in 2009 zijn eigen softwarebedrijf had opgericht, was hij toe aan een nieuwe uitdaging. Daarvoor viel hij terug op een obsessie uit zijn tienertijd: de ruimtevaart. Hij zag zich de rest van zijn leven al met wetenschappers overleggen over raketsystemen of microsatellieten. In plaats daarvan is hij nu bezig met ruimteafval.

Zijn Astroscale, gevestigd in Singapore, is er een van een klein aantal bedrijven die als eerste een commercieel vatbare methode willen ontwikkelen voor het weghalen van afgedankte satellieten, om zich daarmee een positie te veroveren op een bijzondere maar in potentie lucratieve markt. Ruimtevaartadviesbureau Euroconsult schat dat er de komende tien jaar 6200 satellieten de ruimte in worden geschoten. Die zijn nodig voor de bereikbaarheid van internet op afgelegen plaatsen, voor navigatiesystemen op land, ter zee en in de lucht, voor de waarneming van veranderingen op aarde en tal van andere toepassingen.

MOGEN WE EVEN JE AANDACHT?
Dit artikel krijg je van 360 cadeau. We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Daarom zijn we blij als je dit artikel voor ons deelt. Nog blijer zijn we als je je bij ons aansluit: Probeer nu 5 nummers voor maar 15 euro. Stopt automatisch.
Bedankt

Maar de levensduur van die satellieten is beperkt, ze kunnen niet eeuwig in een baan om de aarde zweven. Volgens de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA zijn er in meer dan zestig jaar ruimtevaart met 5250 lanceringen zo’n 42.000 getraceerde objecten in een baan om de aarde gebracht, waarvan er 23.000 nog steeds om de aarde cirkelen. Slechts 1200 van die objecten zijn operationele satellieten.

Afgedankt materiaal

Het afgedankte materiaal gaat een steeds groter risico vormen voor andere satellieten en ruimteschepen. De Britse astronaut Tim Peake tweette in 2016 een foto van een barst in het raam van het Internationaal Ruimtestation ISS. Die was veroorzaakt door een piepklein stukje afval, waarschijnlijk niet groter dan een verfschilfer. Volgens de ESA kunnen grotere stukken ruimtepuin een satelliet of ruimtestation helemaal buiten werking stellen of zelfs verwoesten. Vandaar dat er een groeiende roep klinkt om uitbaters van satellieten te verplichten hun afgedankte of defecte apparatuur eerst op te ruimen voordat ze iets nieuws mogen lanceren.

En daar wil Astroscale een rol in spelen. Okada verwacht dat de eigenaars van satellieten wel voor zijn diensten willen betalen, onder druk van regelgeving, technische noodzaak en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. ‘We moeten uiteindelijk toe naar een beleid waarbij er voor elke satelliet die de ruimte in gaat ook een satelliet moet worden opgeruimd,’ zegt Okada. ‘Ik hoop echt dat zoiets wereldwijd bindend beleid wordt. Maar de wereld is niet volmaakt.’

‘Tot vorig jaar vroegen investeerders vaak: Waarom heb je geen concurrenten? Ben je wel met iets haalbaars bezig?’

Het komende jaar wordt doorslaggevend voor zijn bedrijf. Begin 2020 staat er een proef op stapel met de lancering van zijn ELSA-d. Astroscale wil satellieten voorzien van speciaal ontworpen koppelingsplaten. Een satellietjager met krachtige elektromagneten kan daarop aankoppelen en de satellieten zo de dampkring in trekken, waar de hele boel dan verbrandt. Mocht een satelliet zich buiten het bereik van de sensoren begeven, dan kan die jager vanaf de grond worden bijgestuurd om hem alsnog te onderscheppen.

Er hangt veel af van de komende proef. Die moet uitwijzen of het idee van Astroscale niet de zoveelste mooie droom is, maar een haalbare techniek. Hun vorige missie, de lancering van een kleine satelliet die het ruimtepuin in kaart moest brengen, mislukte door een defect aan de lanceringsraket. En zelfs als uit deze proef blijkt dat de technologie goed werkt, dan is er nu nog geen markt voor: de satellieten die zich nu in de ruimte bevinden, zijn niet van zo’n koppelplaat voorzien. Okada moet het dus hebben van de groei van het aantal satellieten, nu steeds meer bedrijven commerciële mogelijkheden in de ruimte zien.

De Amerikaanse investeringsbank Morgan Stanley schat dat de omzet van de ruimtevaartindustrie wereldwijd zal groeien van de huidige 350 miljard dollar naar meer dan 1,1 biljoen in 2040. Die groei hangt vooral samen met de immer groeiende vraag naar data, die een navenante groei van de satellietcapaciteit vergt. De Amerikaanse telecomwaakhond FCC gaf SpaceX dit jaar toestemming voor de lancering van bijna 12.000 satellieten. Boeing heeft toestemming gevraagd voor de lancering van 2956 satellieten. En Oneweb, met geldschieters als Airbus en Coca-Cola, wil een netwerk van 800 satellieten lanceren.

De toenemende drukte zal de waarde van afvalvrije ruimte verhogen. Okada hoopt dat de uitbaters van de nieuwe netwerken zijn diensten nodig zullen hebben om de baan van hun apparatuur in de ruimte puinvrij te houden of hun eigen defecte of afgedankte satellieten eruit te verwijderen.

Hij erkent dat er nog een lange weg te gaan is voordat er met het opruimen van ruimtepuin geld te verdienen valt. ‘We zoeken nog oplossingen voor het verdienmodel, de technologie én de regelgeving, en dat allemaal tegelijkertijd,’ zegt hij. Maar deskundigen zijn al aan het rekenen geslagen. Volgens een schatting van Technavio, een adviesbureau op het gebied van lucht- en ruimtevaart, kan er in 2022 al 2,9 miljard dollar omgaan op de markt voor het opruimen en signaleren van ruimtepuin. De helft daarvan is dan voor technieken om het afval op te ruimen.

Concurrentie

Dat Astroscale geen eenling meer is, is al een veeg teken dat anderen hier ook kansen zien liggen. In september heeft een Europees consortium met onder meer Airbus voor het project RemoveDEBRIS een geslaagde proef uitgevoerd waarbij een kleine satelliet in een net werd gevangen. Airbus heeft op de grond ook nog andere mogelijkheden getest, zoals een ruimteschip met een harpoen. Dat zijn nog maar een paar van de technologieën die ontwikkeld worden in het kader van de ESA-missie e.Deorbit, waarmee de ruimtevaartorganisatie in 2023 een satelliet van acht ton uit de ruimte wil halen. De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA heeft vorig jaar een mislukte poging gedaan om ruimtepuin de dampkring in te trekken met een elektromagnetische sleeplijn van 700 meter.

Met zulke grote spelers zal Astroscale waarschijnlijk concurreren op de prijs. De e.Deorbit-missie van de ESA zal naar schatting 400 miljoen dollar gaan kosten. Astroscale wil de kosten voor het opruimen van één ruimteobject terugbrengen naar 10 tot 50 miljoen dollar. ‘Als we de prijs kunnen verlagen en de klant duidelijk kunnen maken dat hij er iets bij te winnen heeft, ligt daar een kans,’ zegt Okada. ‘Dat punt zullen we morgen nog niet bereiken, maar het zit eraan te komen.’

Volgens Okada is het feit dat hij nu concurrenten heeft voor zijn geldschieters een hele geruststelling. ‘Tot vorig jaar vroegen investeerders vaak: Waarom heb je geen concurrenten? Ben je wel met iets haalbaars bezig?’ zegt hij. ‘Maar nu ik concurrentie krijg, geloven ze in de missie.’

‘Het is een gok, maar ik denk dat mensen wel snappen dat iemand de ruimte moet schoonhouden’

Een van de investeerders van het eerste uur is Taizo Son. Deze jongere broer van Masayoshi Son, de CEO van de Softbank Group, is zelf hoofd van Mistletoe, een investeringsfonds voor de technologiesector. Mistletoe stapte in 2015 in de eerste investeringsronde voor Astroscale. Groeimanager Atsushi Taira erkent dat de investering in Okada’s bedrijf wel durf vereiste, en een langetermijnvisie op de sector. ‘Wij houden wel van maffe ideeën. Vooral Taizo houdt daarvan,’ zegt Taira. ‘Het is een gok, maar ik denk dat mensen wel snappen dat iemand de ruimte moet schoonhouden. Wat dat betreft is het heel simpel. De gedachte is goed. Misschien is het te vroeg, maar we moeten het wel steunen.’

Astroscale heeft inmiddels meer dan $100 miljoen opgehaald, waarvan recentelijk nog 50 miljoen in een vierde investeringsronde die werd aangevoerd door het Japanse publiek-private investeringsfonds INCJ. Het geld gaat zitten in de ontwikkeling van ELSA-d en internationale uitbreiding. Naast het hoofdkantoor in Singapore heeft Astroscale nu een productie- en R&D-hub in Japan en een operationeel centrum in Engeland. In 2019 opende Astroscale een kantoor in Denver om de contacten met de Amerikaanse lucht- en ruimtevaartindustrie te verbeteren. Tegelijkertijd maakte het bekend dat het nog eens dertig miljoen dollar extra had opgehaald bij investeerders.
Je moet in die regio’s volgens Okada overal voet aan de grond hebben om toegang te krijgen tot de markten en de deskundigheid aldaar. ‘De ruimtevaart is mondiaal, maar is toch nog vaak regionaal georganiseerd. Europa is open, Japan is open. Amerika is meer… op Amerika gericht. We zullen zien hoe het gaat als we er straks een kantoor hebben.’

Je apparatuur de ruimte in krijgen is ook een dure grap, en in tegenstelling tot sommige andere bedrijven heeft Astroscale niet de luxe dat het is opgericht door een miljardair. En Okada kan zijn geldschieters van het eerste uur nog niet belonen. Zijn bedrijf is uitsluitend bezig met onderzoek en ontwikkeling en brengt nog niets op. Astroscale heeft meer kapitaal nodig om echt de markt op te gaan – misschien in 2020.

Tot nu toe was Okada’s plan dat hij om de vijftien maanden een investeringsronde hield om de technische en commerciële ideeën steeds verder uit te testen. Maar ondanks de hindernissen heeft hij het volste vertrouwen dat ze er uiteindelijk komen. En dat de beloning groot zal zijn. ‘Je hebt de aanpak van de miljardairs. Maar je hebt ook de aanpak van gewone jongens die stukje bij beetje hun doel bereiken,’ zegt hij. ‘Ze zeggen wel: om in de ruimtevaart miljonair te worden moet je als miljardair beginnen. Maar als er ooit een biljonair komt, dan heeft die zijn fortuin in de ruimtevaart gemaakt.’

Auteur: Peter Guest
Vertaler: Frank Lekens

Openingsbeeld: © Getty

Nikkei Asian Review
Tokio | weekblad | oplage onbekend

Nikkei voert zijn berichtgeving over Azië op door wekelijks een publicatie aan deze regio te wijden. Dankzij zijn reportages, analyses en onderzoeksjournalistiek, met name op economisch gebied, is het blad een waardevolle bron voor het volgen van de actualiteit.

Plaats een reactie