Covid-19 Wereldwijd: ‘Dit zou weleens de eerste keer kunnen zijn dat de reactie van de overheid op een gezondheidscrisis tot recessie leidt’

Wereldwijd | Dossier the Christian Science Monitor  | 21 April 2020 - 16:0021 Apr - 16:00

Deze week bieden we dagelijks een stuk uit ons Covid-19-dossier gratis aan.

De speculaties over de gevolgen van de pandemie komen van alle kanten. Economen voorspellen een flinke recessie en miljoen werklozen wereldwijd. Ook aan de helende mogelijkheden die deze crisis biedt wordt de nodige aandacht besteed. Overal blijkt een enorme onderlinge solidariteit, maar een stilstaande economie vergroot ook ongelijkheid, en veroorzaakt woede.

Vier internationale kranten over de vraag: hoe nu verder?

DIRECTE LAPMIDDELEN ZIJN VAN GROOT BELANG

Eerst moet er alles aan worden gedaan om massale werkloosheid te voorkomen. De overige economische stimuleringspakketten komen later, schrijft The Christian Science Monitor. ‘Je kunt niet tegelijkertijd hele industrieën platleggen én de economie “stimuleren”.’

» Lees dit artikel in de Reader.

Wat de snelheid en de ernst betreft verschilt de nieuwe wereldwijde recessie van de vorige. Dat is de mening van economen over de bijna volledige platlegging van de economie in grote delen van de wereld door het coronavirus. Volgens hen betekent dat ook dat de aanpak zou moeten verschillen.

In tegenstelling tot de crisis op de huizenmarkt en in de bankensector van 2008 grijpt deze crisis in de gezondheid van mensen in, waardoor de mondiale economie veel sneller wordt getroffen. Een goed voorbeeld: de sterke daling van de omzet heeft geleid tot een ongekend snelle piek in de werkloosheid. Daarom gaat de aandacht vooral uit naar de manier waarop kwakkelende bedrijven – en dus niet huishoudens of banken overeind kunnen worden gehouden om de komende weken nog ernstigere, langdurige werkloosheid te voor-komen.

Verder moet het economische antwoord op deze crisis, die is geworteld in een pandemie, nauw verband houden met de volksgezondheid en zich eventueel uitstrekken tot mobilisering van hulpbronnen, zoals in oorlogstijd. Ook vraagt deze crisis meer dan andere om onmiddellijke actie op alle fronten en om een langdurige, flexibele afwikkeling, zeggen deskundigen.

BESTE LEZER
Mogen we even je aandacht?
We geloven dat internationale context leidt tot een beter begrip van de wereld om ons heen. En dat lijkt in deze tijd nog harder nodig dan anders. Daarom bieden we een deel van onze context gratis aan. Steun je onze missie? Deel dan dit artikel, en, nog beter: sluit je bij ons aan! Voor 30 euro ontvang je 3 maanden 360 thuis. Duurt enkele minuten, stopt automatisch.
Bedankt

‘Dit is een unieke, enorme uitdaging,’ zegt Jonathan Rothwell, hoofdeconoom van het Amerikaanse onderzoeks- en adviesbureau Gallup en verbonden aan het onderzoeksinstituut Brookings Institution in Washington. Hij voegt eraan toe dat die om een uitzonderlijke inspanning vraagt, maar hoopt dat de ziekte effectief wordt ingedamd, zodat mensen binnen enkele maanden ‘het vertrouwen hebben dat ze weer naar een sportevenement of op vakantie kunnen’.

Zeldzaam maar niet nieuw
Door ziekten veroorzaakte economische problemen zijn zeldzaam maar niet nieuw. Volgens onderzoekers was de griepepidemie van 1918 (die ten onrechte de ‘Spaanse griep’ wordt genoemd) op de beide wereldoorlogen en de Grote Depressie na de ernstigste mondiale economische crisis sinds 1870. Ook toen had je al social distancing en vergelijkbare maatregelen, maar niet in de mate waarin die nu worden genomen. Dit zou weleens de eerste keer kunnen zijn dat de reactie van de overheid op een gezondheidscrisis tot een recessie leidt, zegt econoom Timothy Taylor, redacteur van het tijdschrift Journal of Economic Perspectives.

Dat wil nog niet zeggen dat ingrijpen omwille van de volksgezondheid slecht is voor de economie. Een onlangs verschenen artikel over de pandemie van 1918, geschreven door economen van de Amerikaanse centrale bank en het Massachusetts Institute of Technology, laat zien dat steden die eerder en steviger ingrepen economisch niet slechter presteerden en ‘sneller groeiden toen de pandemie eenmaal voorbij was’. 

» Abonneer u op onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks onze selectie uit 943 kranten wereldwijd in uw inbox.

De huidige beperking van het bezoek aan restaurants, concerten, de bioscoop en allerlei andere gelegenheden is volgens experts een poging to flatten the curve: de piek van het aantal coronadoden zo laag mogelijk te houden en uit te smeren. De economische reactie is bedoeld om een andere curve omlaag te duwen: de impact van de gevolgen op gezinnen en bedrijven.

Eind maart nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een door beide partijen gesteund voorstel aan om noodmaatregelen te treffen ter waarde van 2 biljoen dollar [tweeduizend miljard]. Onderdeel van het pakket zijn leningen en financiële hulp om massaontslagen te voorkomen in het midden- en kleinbedrijf en in zwaar getroffen industrieën, zoals de luchtvaartsector. Ook krijgen de meeste Amerikanen een financiële tegemoetkoming en krijgt het stelsel voor werkloosheidsverzekeringen een kapitaalinjectie. Veel landen in de wereld treffen vergelijkbare maatregelen. 

Doorgaand proces
Hoewel die maatregelen allemaal ‘financiële prikkels’ worden genoemd, verschilt het doel met dat van zulke prikkels tijdens andere recessies. ‘Je kunt niet tegelijkertijd hele industrieën platleggen én de economie “stimuleren”,’ zegt dr. Taylor. ‘Wat we nu doen is gewoon een gigantische pleister.’

En dus komt het aan op uithoudings- en aanpassingsvermogen. Directe lapmiddelen zijn van groot belang. (Groot-Brittannië, Ierland en Denemarken proberen ontslagen te vermijden door de lonen tijdens de crisis door te betalen. De VS denkt aan goedkope leningen met hetzelfde doel.) Maar dat geldt ook voor het bestrijden van de pandemie. De economie weer op gang helpen en tegelijkertijd de kans minimaliseren dat het virus terugkeert ‘is een doorgaand proces’, zegt Taylor, ‘waar zowel experimenten van onderaf als regelgeving van bovenaf bij komen kijken’.

De belangrijkste vraag is wat uiteindelijk werkt. Maatregelen als een douceurtje voor burgers en goedkope leningen aan bedrijven hebben volgens economen tijdens vorige crises hun waarde bewezen. En hoewel het noodpakket van het Congres zo zijn tekortkomingen heeft, klinkt er volgens dr. Rothwell zijn eigen voorkeursoplossing in door: kwijtschelding van leningen aan bedrijven die ze gebruiken om salarissen door te betalen.

» Sommigen zijn niet te spreken over wat ze beschouwen als een voorkeur van de overheid voor financiële injecties

Andere kwesties die spelen zijn billijkheid en zorgen over ongelijkheid. Veel economen, zelfs ter linkerzijde, benadrukken dat het belangrijker is om snel en genereus te helpen dan erover te steggelen wie wat krijgt. Velen brengen daartegen in dat hulp billijk moet zijn en dat er verantwoording over moet kunnen worden afgelegd. ‘Waarom zou ik een cheque van duizend dollar moeten krijgen,’ vraagt Rothwell zich af, die zegt dat hij krijgt doorbetaald terwijl een groot deel van het inkomen van veel Amerikanen is weggevallen. De aangenomen noodwet bepaalt dat het overheidsgeld niet ten goede mag komen aan bedrijven van de familie Trump en dat financiële steun aan gezinnen is gebonden aan een inkomensplafond. 

Sommigen zijn niet te spreken over wat ze beschouwen als een voorkeur van de overheid voor financiële injecties, maar econoom Ioana Marinescu van de University of Pennsylvania zegt dat bedrijven niet verantwoordelijk zijn voor de crisis. Volgens haar zijn de injecties in dit geval in het ‘openbaar belang’, want als ze uitblijven, staan collectieve voorzieningen (banen en inkomens) op het spel.

Volgens sommige deskundigen zijn niet alleen de volksgezondheid en de economie in het geding. De sociale cohesie kan in het gedrang komen als mensen door de crisis zonder geld komen te zitten en tot wanhoop worden gedreven.

En hoewel het uitzonderlijke tijden zijn, betekent dat niet dat de problemen zich niet opnieuw kunnen voordoen, merkt Taylor op. Dit is het moment om mogelijke reacties aan te scherpen. Taylor: ‘Bij de volgende uitbraak, of die nu van covid-19 is of van iets anders, hebben overheden geen excuus meer als ze niet vanaf dag één zijn voorbereid.’

Auteur: Mark Trumbull

The Christian Science Monitor 
Verenigde Staten | website | csmonitor.com

Dagblad uit 1908. Hoewel de naam anders doet vermoeden is het niet religieus, het dankt zijn naam aan de financierder: de Christian Science Church, die werd opgericht door Mary Baker Eddy, tevens de oprichter van deze krant. Sinds 2009 alleen nog online te lezen.

» Abonneer u op onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks onze selectie uit 943 kranten wereldwijd in uw inbox.

Plaats een reactie