• OjoPúblico
  • Cultuur
  • ​​​​​​​De vergeten bewoners van Machu Picchu

​​​​​​​De vergeten bewoners van Machu Picchu

OjoPúblico | Aramís Castro Ramos | 04 september 2019

Van de 1,4 miljoen toeristen die de oude Inca-stad Machu Picchu in Peru jaarlijks bezoeken hebben de 800 oorspronkelijke bewoners van dat gebied geen enkel profijt. Zelfs de per decreet genomen beslissing dat 10 procent van de entreegelden (57 miljoen dollar) moet worden besteed aan de infrastructuur wordt niet nagekomen.

Op het platteland van Machu Picchu wonen iets meer dan 800 mensen, waarvan 88 procent geen elektriciteit heeft en slechts 17,5 procent door de week over stromend water beschikt, zo blijkt uit de nieuwste cijfers van het Instituto de Estadística e Informática (INEI). Voor de regio vormt het toerisme de belangrijkste bron van inkomsten, maar boerengemeenschappen zoals die van Francisco Silva Uscamayta in Mesada leven van het land.

De gebrekkige toegang tot basisvoorzieningen van de boeren staat in schril contrast met de miljoenen die de streek verdient met het toerisme. Alleen al in 2018 brachten de entreegelden voor de Inca-ruïnes meer dan 189 miljoen sol (57 miljoen dollar) op. Per decreet is in 2010 beslist dat 10 procent van dat bedrag moet worden aangewend voor de aanleg van wegen en andere voorzieningen. Uit een rondgang van OjoPúblico langs de dorpen in de streek is echter gebleken dat de lokale overheid de boerengemeenschappen links heeft laten liggen.

“We moeten ons terrein openstellen voor tenten, maar krijgen geen cent”

Het eerste dorp op weg naar Mesada is Ccollpani, gelegen aan de oevers van de Urubamba, waar zo’n dertig gezinnen wonen. Er is een kapel, een bescheiden gemeenschapshuis en een soort sportcomplex waar de dorpsbewoners achter de goals houten kookplekken hebben gemaakt. De helft van de fruitteelt (mango’s, yuca’s en bananen) is mislukt en ligt op de grond, die door de regen van de afgelopen dagen in een enorm stinkend moddertapijt is veranderd.

De boeren weten niet met welke pesticiden ze hun schamele gewassen – die grotendeels zijn bestemd voor eigen consumptie – kunnen beschermen tegen insectenplagen. Volgens een regionale peiling vertegenwoordigen boeren tussen de 45 en 64 jaar met alleen middelbare school 31,4 procent van de bevolking in de streek; 36,5 procent heeft alleen lager onderwijs gevolgd.

De afgelopen tien jaar zijn de plaatselijke autoriteiten er niet in geslaagd ook maar één project ter bevordering van de economische ontwikkeling in de streek tot een succesvol einde te brengen. Het dorp is zo goed als verstoken van medische voorzieningen omdat de brug met het Santa Teresa-district onbruikbaar is. Sinds 2010, toen de Urubamba uit zijn oevers trad en de brug instortte, heeft geen enkel gemeentebestuur prioriteit gegeven aan de wederopbouw van de brug die dagelijks werd gebruikt door de inwoners van Ccollpani en Mesada. Het kost uren om naar Santa Teresa te reizen, een buurdistrict van Machu Picchu, waar de middelbare scholen zijn gevestigd. In Ccollpani en Mesada kunnen de kinderen alleen lager onderwijs volgen. 

Onbruikbare machines

Een van de weinige dingen die de gemeente deed om de economische positie van de boeren in beide dorpen te verbeteren, was de aanschaf van machines voor de koffieproductie. Tot op de dag van vandaag worden de machines niet gebruikt, omdat de boeren geen idee hebben hoe ze ze moeten bedienen en er geen technische ondersteuning beschikbaar was. Bijkomend probleem was dat de machines niet beschikten over het goede voltage, waardoor ze sowieso niet in gebruik konden worden genomen. Dat was drie jaar geleden. De gemeentelijke investering wordt geraamd op 64 duizend sol, ongeveer 18 duizend dollar. Intussen staan de machines stil en werken de boeren op de ambachtelijke manier, waardoor ze hun productie en inkomsten niet kunnen verhogen.

In het beleidsplan van de vers aangetreden gemeentelijke overheid van het Machu Picchu-district onder leiding van burgemeester Darwin Baca León (35) van Frente Amplio staan verschillende aandachtspunten die betrekking hebben op de dorpen. Zo wilde de burgemeester zich hard maken voor ‘community based’ toerisme door guest houses te promoten, betere voorzieningen voor drinkwater te installeren en betere voetgangerspaden naar het treinstation Hidroeléctrica te laten aanleggen. Er zijn vijf maanden verstreken sinds het aantreden van deze burgemeester en vooralsnog is geen enkel project geconcretiseerd.

Cijfers bevestigen dat de projecten van de verschillende burgemeesters – van wie sommigen werden beticht van frauduleus handelen – zich vooral richten op Aguas Calientes, een dorp op de route naar de Inca-stad waar de toeristen een tussenstop maken. Daar is volop handel en wordt hard gewerkt aan de infrastructuur rondom de Plaza de Armas, het centrale plein van het dorp.

© Unsplash
© Unsplash

In een vijftig pagina’s tellend overheidsrapport met daarin een overzicht van de belangrijkste gerealiseerde projecten in de ambtsperiode van burgemeester David Gayoso García van Alianza para el Progreso (2013-2018) worden de omliggende dorpen niet genoemd. Wel staat er een gebouw op de lijst dat opvalt vanwege de plek en de bestemming die het heeft. Het gaat om het zogeheten Casa del Pueblo van Machu Picchu, een in het Wanchaq-district opgetrokken gebouw dat bestemd is voor culturele en sportactiviteiten. De bouwkosten: meer dan 4 miljoen sol (ruim 1,3 miljoen dollar), waarvan een deel werd betaald door Cosettur, een consortium waar het gemeentebedrijf Tramusa S.A. toe behoort en dat het toeristenvervoer van Aguas Calientes naar de ingang van de Inca-stad verzorgt.

Oud-burgemeester Gayoso zei desgevraagd dat dit een van zijn campagnebeloftes was aan de uit Machu Picchu afkomstige inwoners van Cusco-stad. Dat de brug niet werd gereconstrueerd kwam volgens hem doordat het elektriciteitsbedrijf dat zou investeren in het project – op basis van zogeheten obras por impuestos, een deal met de overheid waarbij een bedrijf de af te dragen belasting alvast investeert in overheidsprojecten – niet over de brug kwam met de eerder toegezegde 15 miljoen sol en omdat de gemeente, aldus Gayoso, evenmin de kosten op zich kon nemen.

Een speurtocht in het register Toezicht en Handhaving leverde twee rapporten op. Het eerste, uit 2003, bevat aanbevelingen voor een adequaat milieubeleid, het tweede, uit 2011, een aantal opmerkingen over watermanagement en het voorkomen van rampen. Rapporten over het gebrek aan investeringen ten behoeve van de omliggende dorpen en de uitgaven van overheidsgelden zijn in geen velden of wegen te bekennen.

10% van de entreegelden (57 miljoen dollar) van de oude Inca-stad Machu Picchu zou moeten worden besteed aan de infrastructuur van de omliggende dorpen. Toch zien de mensen in de regio hier niets van terug: 88% heeft geen elektriciteit en slechts 17,5% beschikt over stromend water

Op minder dan een uur van Ccollpani en Mesada bevindt zich nog een verzameling dorpen waar men zich eveneens afvraagt waarom er niet in infrastructuur en gemeenteprojecten wordt geïnvesteerd. In Qorihuayrachina hebben de veertig gezinnen die er wonen maar één belangrijke eis: laat de gemeente wat doen aan het promoten van het toerisme in hun gebied. De toeristen die op hun Inca-route door het gebied trekken kunnen slechts terecht in twee kleine kruidenierswinkeltjes. In december vorig jaar is de aanleg van een riolerings- en drinkwatersysteem voltooid. Telefoondiensten kunnen alleen worden afgenomen van de vier bedrijven die zich aanbieden in de regio. 

De meeste gezinnen werken in de landbouw en produceren voornamelijk voor eigen consumptie. Een aantal gaat per trein naar Aguas Calientes om in de bouw te werken. Het hotelwezen en de handel concentreren zich vooral in Aguas Calientes, ook wel Machu Picchu-dorp genoemd, waar ook het gemeentehuis staat. Daar, op tien minuten loopafstand over een steil pad, bevinden zich eveneens de spa’s waar de toeristen zich kunnen ontspannen voordat ze de tocht naar de Inca-stad maken. 

Toeristenboom

De afgelopen vijf jaar hebben de inwoners van Huayllabamba, een dorp waar om en nabij tweehonderd gezinnen wonen, de verkoopcijfers zien kelderen van de producten die ze verkochten aan toeristen die de Inca-route doen. De reden: de reisorganisaties verzorgen eveneens het eten en drinken voor de toeristen, waardoor ze onderweg geen proviand meer hoeven in te slaan.

‘Wij worden gedwongen ons terrein beschikbaar te stellen voor tenten, maar de reisagentschappen beweren dat ze het ministerie voor Cultuur hiervoor betalen en wij ontvangen geen cent,’ zegt Juan de Dios Surco, inwoner van Huayllabamba.

De corruptieschandalen en de onderzoeken hebben de toeristenboom niet afgeremd. Maar van het vele geld dat de meest bezochte archeologische trekpleister van Peru oplevert, merken de dorpen in de omgeving vooralsnog niets.

Deze reportage is tot stand gekomen met steun van het Investigative Reporting Initiative in the Americas, en in samenwerking met CONECTAS.

Auteur: Aramís Castro Ramos

OjoPúblico
Peru | website | ojo-publico.com

Journalistiek onderzoeksplatform dat nieuwe digitale mogelijkheden benut om narratieve journalistiek te bedrijven. OjoPúblico publiceert onder andere over machtsmisbruik, georganiseerde misdaad, corruptie, mensenrechten en milieu.

Dit artikel van Aramís Castro Ramos verscheen eerder in OjoPúblico.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.