• Financial Times
  • Reader
  • 1. Met de hyperloop naar het centrum

1. Met de hyperloop naar het centrum

Financial Times | Londen | Maija Palmer | 21 augustus 2019

Nieuwe technologieën zouden weleens voor radicale veranderingen kunnen zorgen in de wijze waarop wij ons verplaatsen door de steeds drukker wordende steden. Dankzij zelfrijdende auto’s zouden autowegen kunnen worden versmald, vliegende taxi’s slaan de files überhaupt over en ‘hyperloop’-tunnels schieten passagiers in hoge snelheid door vacuümbuizen naar hun bestemming.

Elke stadsplanner wil het ‘probleem van Oxford Street’ vermijden. Die beroemde 2 kilometer lange winkelstraat van Londen is berucht om zijn verkeersopstoppingen. Bussen kruipen amper sneller dan stapvoets vooruit en braken daarbij de grootste concentratie stikstofdioxide ter wereld uit.

Over de hele wereld gaat in steden, naarmate ze groter worden, het tempo steeds verder omlaag. De gemiddelde rijsnelheid in het centrum van Londen daalde volgens het gemeentelijke vervoerbedrijf van 14,8 km/u in het eerste kwartaal van 2011 naar 11,9 km/u in het eerste kwartaal van 2018. In het centrum van Manhattan zijn de gemiddelde snelheden sinds 2010 met eenvijfde gedaald en in het Colombiaanse Bogotá zitten automobilisten gemiddeld 272 uur per jaar vast in het verkeer, volgens onderzoeksbureau Inrix. Dat zal alleen maar erger worden nu de wereld verder verstedelijkt.

Naar verwachting woont in 2015 meer dan tweederde van de wereldbevolking in steden, vaak megasteden met meer dan 10 miljoen inwoners.

Micromobiliteit

‘Stel dat je Oxford Street helemaal opnieuw zou kunnen inrichten, wat zou je dan doen?’ vraagt Warwick Goodall, partner bij PA Consulting, gespecialiseerd in vervoer en mobiliteit. ‘Dan zou je al het verkeer boven of onderlangs leiden en de stad op straatniveau tot voetgangersgebied maken.’ Tot nu toe hebben steden voornamelijk geprobeerd het autorijden te ontmoedigen en lopen en fietsen te stimuleren.

Parijs heeft het verkeer van de lagere Seinekades verbannen, terwijl Barcelona veel internationale aandacht heeft gekregen voor zijn plan om de stad op te delen in een reeks ‘superblokken’, waar auto’s alleen zijn toegestaan op bepaalde grote wegen en de straten ertussen worden getransformeerd tot parken en speelterreinen die alleen te voet toegankelijk zijn.

Maar nieuwe technologieën zouden weleens voor radicalere veranderingen kunnen zorgen. Micromobiliteit, met onder meer elektrische scooters en fietsen, wordt gezien als een mogelijke oplossing om mensen zich efficiënter door steden te laten verplaatsen.

Tientallen start-ups, waaronder Bird, Lime, Voi en Bolt hebben de steden overspoeld met deelscooters die je per minuut kunt huren. In een recent onderzoek zei zo’n 34 procent van de verkeersdeelnemers in het Amerikaanse Portland dat ze voor hun laatste rit een scooter hadden gebruikt in plaats van met een eigen auto te komen of een app te gebruiken voor een lift of een taxi.

HyperloopTT hoopt haar transportnetwerk te kunnen uitbreiden naar het traject Dubai-Abu Dhabi. – © HyperloopTT
HyperloopTT hoopt haar transportnetwerk te kunnen uitbreiden naar het traject Dubai-Abu Dhabi. – © HyperloopTT

Veiligheidsoverwegingen zorgen bij stadsplanners echter voor twijfels over scooters. Het Zweedse vervoerbedrijf heeft opgeroepen tot een verbod op elektrische scooters na de dood van een man in Helsingborg die op een Voi-scooter reed. In 2018 zijn in de VS meer dan 1500 scooterrijders gewond geraakt, volgens de Amerikaanse consumentenorganisatie Consumer Reports. Om de scooteroplossing te laten werken, zullen steden veiligere rijbanen voor moeten aanleggen – mogelijk hoog boven de straten van de stad. Zo heeft Xiamen, in Zuidoost-China, een verhoogd fietspad aangelegd van bijna 8 kilometer lang.

De BMW-groep en de Chinese Tingyi-universiteit hebben ondertussen een plan ontwikkeld dat nog ambitieuzer is: een netwerk van overdekte buizen boven de straten voor scooter- en fietsverkeer. Het schijnt dat dat verscheidene steden interesse hebben getoond.

Ook elektrische zelfrijdende auto’s zouden het aanzien van steden drastisch kunnen veranderen. Volgens Paul Newman, oprichter van softwarebedrijf Oxbotica, hebben voertuigen in 2050 volledige ‘level-5’-autonomie: ‘Dan hebben we auto’s zonder voorruit en zonder stuurwiel.’

Met dat soort auto’s zouden we steden heel anders kunnen inrichten, zegt Willem Strijbosch, hoofd autonoom rijden bij TomTom. ‘Het zou veel ruimte kunnen vrijmaken. Als zelf-rijdende voertuigen het overgrote deel van het vervoer voor hun rekening nemen, kunnen we de straten smaller maken,’ zegt hij. Zelfrijdende auto’s die via een draadloos netwerk met elkaar communiceren, kunnen elkaar met een precisie van centimeters passeren. ‘Dan kun je misschien vier rijbanen maken waar je er eerst drie had. Verkeerslichten zijn niet meer nodig, auto’s communiceren met elkaar via kaarten en bepalen op een andere manier wie op een kruising voorrang heeft.’

Vervoer in 3D

Openbaar vervoer zou sterk gepersonaliseerd kunnen worden, zegt Goodall. ‘De afgelopen eeuw was openbaar vervoer een kwestie van railsystemen aanleggen. De komende decennia draait het bij vervoer om persoonlijke behoefte. Daarom zijn Uber en andere ritbesteldiensten zo snel gegroeid – je kunt een taxi bestellen en die komt dan binnen twee minuten. Vervoer via vaste rails en routes maakt plaats voor hypergepersonaliseerde vormen van vervoer.’

Een vroeg voorbeeld hiervan wordt nu uitgerold door de Finse start-up MaaS Global, dat gebruikers via een mobiele app een abonnement biedt op openbaar vervoer, deelauto’s, taxi’s en huurfietsen, -scooters en -auto’s. De app is in een handvol Europese steden beschikbaar en wordt binnenkort ook in de VS gelanceerd.

Het idee van ‘vervoer in 3D’ kan ook veel verder gaan dan het aanleggen van verhoogde fietspaden. Techondernemer Elon Musk heeft plannen voor de bouw van een reeks ‘hyperloop’-tunnels onder verscheidene Amerikaanse steden, waardoor passagiers met hoge snelheid worden vervoerd in een capsule die door vacuümbuizen gaat. Ondertussen maken bedrijven als Uber en Lilium plannen voor vloten vliegende taxi’s: elektrische jets die verticaal opstijgen en landen vanaf landingsplatforms verspreid over de stad.

Zijn deze plannen vergezocht? Remo Gerber, commercieel directeur bij Lilium, zegt dat het bedrijf al is benaderd door verschillende steden die wel belangstelling hebben voor een pilotproject, gedeeltelijk omdat vliegende taxi’s een goedkoper alternatief kunnen vormen voor traditionele infrastructuur zoals bruggen, extra wegen en spoor. ‘Zo’n pilot kan een goede manier zijn om de behoefte aan een transportverbinding tussen punt A en punt B te onderzoeken zonder iets te hoeven bouwen,’ zegt Gerber.

Zelfs de hyperloop is minder duur dan bijvoorbeeld een traditionele hogesnelheidsspoorlijn, volgens Goodall. ‘Spoorverbindingen hebben rails, seinen en bovenleidingen. Ze zijn moeilijk aan te leggen en te onderhouden. Met de hyperloop heb je, zolang de buis luchtdicht is, minder bewegende delen.’

De belofte dat er geld te besparen valt met deze nu nog vrij wilde ideeën, zal er in ieder geval voor zorgen dat stadsplanners ernaar willen kijken. En beweegt het gemotoriseerde verkeer zich dan eenmaal onder de grond en in de lucht, dan kunnen de straten worden vrijgemaakt. Misschien stappen we in 2050 wel allemaal over naar de oudste vorm van stadsvervoer: de benenwagen. 

Auteur: Maija Palmer

Financial Times
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 448.000

Toonaangevende krant voor de Londense City en de rest van de wereld. Internationale economie en management worden uitputtend behandeld.

Dit artikel van Maija Palmer verscheen eerder in Financial Times.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.