• The Independent
  • Economie
  • 2. Britse deeleconomie groeit als kool

2. Britse deeleconomie groeit als kool

The Independent | Londen | 04 april 2016

Vijf miljoen Britten halen inmiddels hun inkomen uit werk dat zij verdienen via onlineplatforms, een oprukkend economisch verschijnsel. Is die zogeheten deeleconomie een zegen of een vloek?

Het wordt wel de ‘deeleconomie’ genoemd en het is een steeds verfijnder en kennelijk zeer welkome toepassing van nieuwe technologieën op de arbeidsmarkt – om niet te zeggen op de economische groei. In een tijd waarin vaste salarissen nog altijd onder druk staan, weet de digitale technologie overal bezuinigingen te verwezenlijken, van autoverzekeringen tot taxiritjes. Door apps als Tinder zijn de kosten van de zoektocht naar een partner enorm afgenomen (in financieel opzicht, maar wellicht ook in emotioneel opzicht).

De deeleconomie is groter dan sommigen denken: rond de vijf miljoen Britten verdienen inmiddels op deze manier hun geld. Door op een Uber-taxi te rijden, of door via TaskRabbit huishoudelijke klussen te doen voor anderen, om maar twee voorbeelden te geven. Alleen al via Uber zijn meer dan dertigduizend chauffeurs aan het werk, die worden aangemerkt als zelfstandig ondernemend deelnemer – door het hele Verenigd Koninkrijk, in vijftien steden, met alleen al in Londen meer dan anderhalf miljoen geregistreerde klanten. Vorig jaar zomer werd de waarde van Uber geschat op zo’n 50 miljard dollar, waarmee het de meest waardevolle tech-start-up ter wereld is.

Uit een nieuw onderzoek, verricht door Ipsos Mori, is gebleken dat inmiddels meer dan vijf miljoen mensen betaald krijgen voor werk via onlineplatforms. Ook gaf meer dan 42 procent van de ondervraagden – hetgeen statistisch overeenkomt met meer dan 18,5 miljoen mensen – aan gebruik te maken van apps en internet om taxichauffeurs, aannemers, ontwerpers en accountants te benaderen. De mensen achter deze diensten, waarvan PricewaterhouseCoopers vorig jaar heeft gezegd dat ze in 2015 wel eens een economische waarde van 9 miljard pond zouden kunnen vertegenwoordigen, geven het begrip werk een geheel nieuwe invulling.

Een Londense taxichauffeur zwaait met een vlag uit protest tegen Uber. – © Reuters
Een Londense taxichauffeur zwaait met een vlag uit protest tegen Uber. – © Reuters

Het internet, dat al voor vele omwentelingen heeft gezorgd op sociaal en economisch vlak, kan nog veel meer veranderingen teweegbrengen op het gebied van betaalde arbeid. De Britse arbeidsmarkt, die nu al tot een van de meest flexibele in West-Europa behoort, lijkt de komende jaren een digitale revolutie te gaan doormaken. Dat is goeddeels een positieve ontwikkeling. Een van de kleine wonderen van de recente recessie was de veerkracht die de Britse arbeidsmarkt toonde. Terwijl de productie afnam, banken bezweken en de aandelenmarkten in een vrije val belandden, wisten meer mensen te ontsnappen aan de werkloosheid dan tijdens welke eerdere baisse ook.

Ook nu zien we dat de arbeidsmarkt wonderwel overeind blijft – hoewel er niets in de plaats is gekomen voor investeringen op lange termijn, zeker in de infrastructuur, teneinde deze gunstige toestand te consolideren en het productieniveau op te krikken, en daarmee ook de lonen en de levensstandaard.

Hoewel “deeleconomie” zeer gemoedelijk klinkt, is er in feite weinig verschil met de traditionele “grijze economie”. En we weten allemaal wat dat inhoudt

Maar hoewel ‘deeleconomie’ zeer gemoedelijk klinkt, is er in feite weinig verschil met de traditionele ‘grijze economie’. En we weten allemaal wat dat inhoudt. Meer informele betrekkingen in arbeidsrelaties betekent dat de schatkist broodnodige belastinginkomsten misloopt, de heffingsgrondslag wordt verkleind en de druk toeneemt op de belastingbetalers in het midden, die het toch al zo zwaar hebben. Wanneer de rijken eenvoudig het land kunnen verlaten of hun geld naar belastingparadijzen kunnen overhevelen, en de armen om te beginnen al te weinig geld hebben om belasting te betalen, dan komt de last van het vullen van de staatskas volledig neer op de middenklasse, die zich niet kan schuilhouden voor de belastingdienst.

Er kleven ook nog andere gevaren aan het vergroten van de informele sector. Het is lastiger om het arbeidsrecht te handhaven, en maatregelen zoals een minimumloon zijn moeilijker overeind te houden. De arbeidskrachten dragen zowel de nadelen als de voordelen van de flexibiliteit: geen inkomensbescherming als hun gezondheid het laat afweten, en geen enkel vangnet wanneer ze plotseling zonder werk komen te zitten.

Het betekent ook dat het voor vakbonden moeilijker, zo niet onmogelijk wordt om voet aan de grond te krijgen binnen deze nieuwe bedrijfstakken. Een van de meest ingrijpende aspecten die de veranderingen binnen de private sector de afgelopen decennia teweeg hebben gebracht, is dan ook de ondermijning van de positie van de vakbonden, wier kracht nu meer dan ooit is gebundeld in de publieke sector. Dat zou helemaal niet zo erg zijn volgens sommige mensen, die de mening zijn toegedaan dat vakbonden een negatieve uitwerking hebben op de werkgelegenheid, omdat ze hun leden uit de markt prijzen.

Retour

Feit blijft dat traditionele arbeidsverhoudingen, met werknemers en management, op hun retour zijn. De opkomst van de zelfstandigen, de mensen die parttime werken of op incidentele basis, versterkt deze trend.

Het is inmiddels vijftig jaar geleden dat de Britse productie- en werkgelegenheidscijfers een piek vertoonden. Heden ten dage zijn we een diensteneconomie, waarin het land per verdiende 10 pond niet meer dan 1 pond haalt uit zijn rol als werkplaats van de wereld, de rol die het in de victoriaanse tijd had. Er zijn minder grote werkplaatsen en minder banen voor het leven, en de groei van de service-economie lijkt onverminderd door te gaan, ondanks overheidsinspanningen om het belang van ‘de makers’ te benadrukken. Of we het nu leuk vinden of niet, door de digitalisering verandert onze manier van werken.

Vertaler: Nicolette Hoekmeijer

The Independent
Verenigd Koninkrijk, dagblad, oplage 75.600

Opgericht 1986 in het Thatcher-tijdperk, politiek neutraal. De kleinste kwaliteitskrant van Engeland is sinds 2002 in handen van de Rus Alexander Lebdedev (eveneens eigenaar van The London Evening Standard) maar nog altijd onafhankelijk en en pro-Europees.

Dit artikel van verscheen eerder in The Independent.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.