• Foreign Policy
  • Politiek
  • 2. Vreemde bedgenoten

2. Vreemde bedgenoten

Foreign Policy | Dov Zakheim | 30 november 2017

Jared Kushner, Mohammed bin Salman en Benjamin Netanyahu voeren iets in hun schild. En dat zou heel goed een plan kunnen zijn om Iran in de houdgreep te nemen.

Er lijkt in Washington een algemene consensus te heersen dat de zuivering door de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman onder prinsen en zakenlieden – waarbij ook de rijkste van hen, de magnaat en prins Al-Waleed bin Talal, de dans niet ontsprong – is ingegeven door een brandende wens zijn macht te consolideren, nog voordat zijn vader, koning Salman, van het toneel verdwijnt. Hij lijkt een moderne Adonia, die zichzelf tot koning liet kronen terwijl zijn vader, koning David, nog leefde. Net als Adonia heeft Mohammed bin Salman enkele machtige vijanden gemaakt. Een belangrijk verschil met de bijbelse figuur is wel dat Mohammed bin Salman de steun van zijn vader geniet en iedereen heeft weten te arresteren die hem in zijn opmars zou kunnen stuiten.

Jared Kushner, schoonzoon en topadviseur van de Amerikaanse president Donald Trump, was kort geleden weer in Riyad. Het was zijn derde bezoek aan Saoedi-Arabië sinds Trumps aantreden. Opnieuw ontmoette hij de kroonprins, met wie hij een nauwe persoonlijke band lijkt te hebben opgebouwd. Het 
is niet verrassend dat Trump de recente ontwikkelingen in Riyad heeft toegejuicht. De Amerikaanse president 
en de jonge Saoedische troonopvolger delen immers een afkeer van Iran.

1. Benjamin Netanyahu, ziet Kushner graag komen; 2. Jared Kushner, bezocht Riyad al drie keer; 3. Mohammed bin Salman, ‘een moderne Adonia’.
1. Benjamin Netanyahu, ziet Kushner graag komen; 2. Jared Kushner, bezocht Riyad al drie keer; 3. Mohammed bin Salman, ‘een moderne Adonia’.

Over Donald Trump wordt beweerd dat hij de geloofwaardigheid van de VS bij zijn bondgenoten heeft ondermijnd. Dat geldt mogelijk voor Europa en voor delen van Azië, maar niet voor Japan en India, en al helemaal niet voor het Midden-Oosten. De spanningen met Turkije en Egypte vinden voornamelijk hun oorsprong in het Amerikaanse Congres, niet in het Witte Huis. De betrekkingen met Israël zijn beter dan ze zijn geweest sinds de dag dat de vorige president Barack Obama aantrad. Hetzelfde kan worden gezegd van de Amerikaanse relaties met zowel Saoedi-Arabië als 
de Verenigde Arabische Emiraten en trouwens ook met Bahrein en Marokko. Wat hen bindt is een afkeer van Iran, waarvan het streven naar instabiliteit in de hele regio een financiële impuls heeft gekregen door het zogeheten Joint Comprehensive Plan of Action – ofwel de nucleaire deal met Iran.

Het is de vraag of kroonprins Mohammed bin Salman een echte hervormer is. Zijn staat van dienst op dat punt is niet eenduidig. Maar hij is vastbesloten paal en perk te stellen aan de uitbreiding van de Iraanse invloed, die nu echt de vorm aanneemt van de sjiitische sikkel waar koning Abdullah II van Jordanië meer dan een decennium geleden al voor waarschuwde. De kroonprins is ervan doordrongen dat de ergste nachtmerrie van zijn land langzaam werkelijkheid begint te worden: Iran steunt de Houthi-rebellen in het zuiden en domineert het noordelijke buurland Irak. Het veroorzaakt instabiliteit in Bahrein en zou voor hetzelfde kunnen zorgen in de Oostelijke provincie van Saoedi-Arabië waar een sjiitische meerderheid woont. En alsof dat nog niet erg genoeg is, heeft Iran vaste voet aan de grond gekregen in Damascus en Beiroet. Het is met name om die reden dat de Saoedi’s hun bondgenoot Saad Hariri, de Libanese premier, hebben gedwongen zijn ambt neer te leggen tijdens een bezoek aan het koninkrijk.

Tot hoe ver zal Washington, of beter gezegd het Witte Huis, de Saoedi’s steunen wanneer de confrontatie met Iran een kookpunt bereikt?

Mohammed bin Salman heeft al dan niet een bezoek gebracht aan Tel Aviv, waar het Israëlische ministerie van Defensie is gevestigd. Maar ook als hij dat niet heeft gedaan, lijdt het geen twijfel dat hij zijn zegen heeft gegeven aan steeds nauwere banden met de Israëliërs, die de Iraanse dreiging precies zo bezien als hij. En de kroonprins is niet de enige met wie Jared Kushner sprak: Trump heeft zijn schoonzoon de algehele supervisie gegeven over het vredesproces tussen Israël en de Arabieren, en hij is naar verluidt een graag geziene gast in het kantoor van premier Benjamin Netanyahu.

Heeft Kushner, vanwege zijn functie, inzage gekregen in de plannen van kroonprins Mohammed bin Salman? En heeft Kushner toen zijn schoonvader bijgepraat? En zo ja, tot hoe ver zal Washington, of beter gezegd het Witte Huis, de Saoedi’s steunen wanneer de confrontatie met Iran een kookpunt bereikt? Of zal Israël als afstandsbediening van Trump optreden? Met deze president, deze kroonprins en deze premier van Israël is alles mogelijk.

Auteur: Dov Zakheim
Vertaler: Carl Stellweg

Openingsbeeld: © Getty

Foreign Policy
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 106.000

Wetenschappelijk tijdschrift, opgericht in 1970 om het ‘debat te stimuleren over belangrijke kwesties van de Amerikaanse buitenlandse politiek’. Sinds 2008 eigendom van The Washington Post.

Dit artikel van Dov Zakheim verscheen eerder in Foreign Policy.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.