• Der Standard
  • Cultuur
  • 3. Baguette en spelen

3. Baguette en spelen

Der Standard | Stefan Brändle | 13 juni 2016

De organisator van het EK is een land in crisis, constateert de Oostenrijkse krant Der Standard. Hopelijk zorgen Les Bleus toch weer voor feest.

Feestvieren kunnen de Fransen. Denk maar aan de explosie van vreugde in 1998, toen Les Bleus met sterspeler Zinédine Zidane in het Stade de France de WK-finale tegen Brazilië wonnen. De Marseillaise die uit honderdduizend kelen klonk, deed de prachtige Champs-Élysées tussen de Arc de Triomphe en Place de la Concorde trillen.

Achttien jaar later strijken de fans opnieuw neer in Frankrijk. De stadions zitten vol met 2,5 miljoen toeschouwers, de fanzones zijn berekend op meer bezoekers dan het Stade de France kan herbergen: alleen al op het Champ de Mars bij de Eiffeltoren kunnen 100.000 voetballiefhebbers terecht.

En toch is het de vraag of de vonk zal overslaan. Het is twijfelachtig of de Fransen zullen doen wat ze zo goed beheersen. Het probleem is niet zo zeer van speltechnische aard. Volgens Marcel Desailly, een idool van het WK 1998, hebben de bij Europese topclubs spelende Franse sterren het zonder meer in zich om de titel te pakken.

Een beetje vreugde

Het probleem zit eerder in de slechte gesteldheid van Frankrijk in het algemeen. In het land, al jaren telkens weer het doelwit van moorddadige terreuraanslagen – Toulouse 2012, Charlie Hebdo 2015, Bataclan en Stade de France 2015 –, is nog altijd de noodtoestand van kracht. Patrouillerende soldaten bepalen het straatbeeld en niet alleen de stadions veranderen in zwaar beveiligde forten.

Maar niet alleen de terreur hangt als een zwaard van Damocles boven Frankrijk. Op sociaal-politiek gebied rommelt het met stakingen, spoorblokkades en versperringen van tankstations. En dat is alleen nog maar de zichtbare kant van het euvel: het werkloosheidscijfer blijft onveranderlijk op ruim tien procent – een recordniveau en voor vijf miljoen Fransen en hun gezinnen een drama.

Niet voor niets is het Front National, die belediging van de waarden van de republiek, de sterkste partij. En Marine Le Pen wil in mei 2017 haar intrek nemen in het Élysée. Voor het land, de president voorop, komt het voetbalfeest net goed uit. François Hollande wil zijn onderdanen baguette en spelen geven, een beetje vreugde en hoop in de duistere tijden van de langdurige en ingrijpende crisis.

Een ‘fanzone’ op Champ de Mars, vlak bij de Eiffeltoren, wordt streng bewaakt. – © Reuters / Gonzalo Fuentes
Een ‘fanzone’ op Champ de Mars, vlak bij de Eiffeltoren, wordt streng bewaakt. – © Reuters / Gonzalo Fuentes

De Fransen zouden blij zijn als de nieuwe Bleus de oude tijden zouden doen herleven, als ze vertrouwen zouden kunnen hebben in dit nationale elftal. Maar de selectie van bondscoach Didier Deschamps wekt voorafgaand aan het toernooi veel scepsis. Deze Bleus laten de fans niet dromen, maar zijn een afspiegeling van het land waarvan ze de kleuren dragen.

‘Ongelooflijk om al die individualisten te zien, stuk voor stuk spelers van wereldklasse,’ zegt Desailly, om vervolgens zijn twijfel uit te spreken: ‘We zullen zien of er een eenheid gaat ontstaan.’

Eenheid, collectief: dat zijn voor de individualistische Fransen meer dan ooit woorden die niet in hun woordenboek staan – zowel op het veld als elders. Bij stakingen en protesten tegen de nieuwe arbeidswet verdedigt iedereen zijn eigen ‘bifteck’, zijn kleine privilege.

Zo ging dat al tijdens het ancien régime van de monarchie en met de sociale rechten na de revolutie van 1789: de aristocraat strijdt net als de citoyen voor zijn verworvenheden, niet voor het algemeen belang.

In de selectie van Deschamps staan de clans het ontstaan van een gemeenschapsgevoel in de weg

Met de spelers van het nationale elftal is het niet anders. Bondscoach Deschamps ziet alleen nog maar een uitweg door verscheidene steunpilaren niet te selecteren. Karim Benzema en Franck Ribéry moeten toekijken, de eerste omdat hij in een afpersingsaffaire rond medespeler Mathieu Valbuena was verwikkeld, de laatste omdat hij vroeger andere spelers van het nationale team heeft geïntimideerd. Zowel Benzema, die Deschamps indirect beschuldigt van racisme, als Ribéry zouden zich volgens een journalist van het tijdschrift L’Obs hebben gedragen als ‘belhamels op het schoolplein’.

Zelfs het dagblad Le Monde, dat toch echt niet kan worden beticht van boulevardjournalistiek of van racisme, schreef al tijdens het WK 2010 in Zuid-Afrika: ‘In de équipe de France zijn er clans: de zwarten van de Antillen, de zwarten uit Afrika, de blanken, de moslims, de in het buitenland actieve spelers en zij die in Frankrijk zijn gebleven.’

Verwachtingen

Die opsplitsing is op nationaal niveau terug te zien in het economisch verkeer, in de vorm van bonden en sectoren die voor hun eigen belangen opkomen en uit principe de strijd aanbinden met elke hervormingspoging van de regering.

In de selectie van Deschamps staan de clans het ontstaan van een gemeenschapsgevoel in de weg. Een gunstig verloop van het toernooi zou echter het nodige teweeg kunnen brengen. Zoals in 1998. Afkomst en huidskleur speelden toen geen rol meer, Frankrijk juichte ook voor de rood-wit-blauwe wereldkampioen omdat die de sociologische landskleuren zwart-wit-bruin belichaamde.

Twee jaar later won Frankrijk nog het EK. Daarna ging het bergafwaarts. Het dieptepunt was de opstand van de spelers tegen trainer Raymond Domenech tijdens het WK 2010 in Zuid-Afrika. Het elftal onder Deschamps wist zich daarvan maar langzaam te herstellen. In 2014 in Brazilië ging Frankrijk in de kwartfinale eervol ten onder tegen Duitsland.

Nu zijn de verwachtingen hoger. Het land zal nauwlettend toekijken of de spelers zich opnieuw solistisch gedrag permitteren. Zonder Ribéry en Benzema zal het teamgevoel mogelijk sneller ontstaan. Dat zou niet alleen belangrijk zijn voor het verloop van het toernooi. Het zou een signaal zijn dat de ‘zieke man van Europa’, zoals Frankrijk vaak wordt genoemd, uit het tranendal klimt en doet wat hij kan: feestvieren.

Auteur: Stefan Brändle
Vertaler: Pieter Streutker

Beeld bovenaan: © Reuters / Eric Gaillard

Der Standard
Oostenrijk | dagblad | 103.000

Liberaal en onafhankelijk. Vooral nationaal nieuws, maar geeft sinds 2005 The New York Times International Weekly uit, met zes pagina’s internationaal nieuws.

Dit artikel van Stefan Brändle verscheen eerder in Der Standard.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.