• abcúg
  • Economie
  • 3. Banketbakkerij haalt Hongaarse Romavrouwen uit isolement

3. Banketbakkerij haalt Hongaarse Romavrouwen uit isolement

abcúg | András Mizsur | 17 augustus 2018

In het noordoosten van Hongarije hebben dorpelingen een coöperatieve bank en een banketbakkerij op poten gezet die werk bieden aan een aantal Romavrouwen.

In de banketbakkerij waar ik vandaag ben uitgenodigd heb ik de grootste moeite om een ronde en knapperige koek te bakken terwijl mijn collega’s al minstens aan hun tweede bezig zijn. Er worden goedmoedige grapjes over gemaakt, maar Anikó, die de leiding heeft, springt voor me in de bres. Voor de anderen was het ook niet zo makkelijk in het begin. Ze hebben zelf ook heel wat moeten experimenteren met de hitte van het vuur en de baktijd om te voorkomen dat het deeg verbrandde of slap werd op de ijzeren bakplaten. Omdat het me duidelijk aan vakkundigheid ontbreekt, laat ik mijn rauwe deegbollen liever voor wat ze zijn en vraag aan de baas van dit ploegje, László Suha, om te vertellen hoe deze banketbakkerij is ontstaan in het dorp waar hij is opgegroeid, Szúcs-bányatelep in het noordoosten van Hongarije.

Het begon allemaal drie jaar geleden, toen de Stichting Autonómia en het Katona József Theater een gezamenlijk programma lanceerden dat jonge dorpelingen van tussen de zes en negentien jaar elke week toneellessen bood in deze beroemde schouwburg in Boedapest. Het succes van dit project leidde tot een ander initiatief, gesteund door de Stichting Soros, dat zich op volwassenen in negen arme gemeenten richtte, die voornamelijk door Roma werden bevolkt. Een daarvan is Szúcs-bányatelep, een dorp met honderdvijftig inwoners dat vóór de komst van financiële steun kampte met chronische werkloosheid, totale afzondering en een gebrek aan gemeentelijke activiteiten.

Volgens László Suha maakt dit succes korte metten met de clichés over de Romagemeenschap en laat het zien dat je deze mensen, die vaak van de werkvloer worden geweerd, alleen maar een kans hoeft te geven

De twee programma’s, dat van Stichting Autonómia en dat van Stichting Soros, hebben tot doel de uitsluiting van mensen die in gesegregeerde gebieden wonen tot een minimum te beperken, zowel fysiek als geestelijk. De projecten drijven op de betrokkenheid van plaatselijke bewoners. Hier, in Szúcs-bányatelep, hebben de inwoners een dorpsraad gevormd die twee keer per week over de dagelijkse gang van zaken in het dorp spreekt en over wat er verbeterd moet worden. Met het ontvangen geld hebben ze de vervallen bushalte hersteld en daarna een club ingericht waar volwassenen zich kunnen ontspannen met biljarten of darten. Dit initiatief compenseert het gebrek aan uitgaansgelegenheden zoals nachtclubs of bars in de buurt. De leden van de raad hebben het project niet alleen bedacht, maar zelf ook geholpen met stuken, muren verven of puinruimen, legt de plaatselijke coördinator László Suha, zelf ook Rom, me uit. Vervolgens heeft de dorpsraad zich afgevraagd hoe ze de vrouwen in het dorp aan het werk konden krijgen.

Tot de sluiting in de jaren negentig voorzag de mijn in het naburige Egercsehi in het onderhoud van veel gezinnen. Sindsdien beperken de mogelijkheden om betaald werk te vinden zich tot gemeentebaantjes of tijdelijke klusjes als eikels plukken of paddenstoelen zoeken in de omringende bossen. Voor huismoeders is de situatie nog ingewikkelder. Zij vinden maar zelden werk. Daarom zijn ze op zoek gegaan naar een oplossing die hen in staat stelt het moederschap met een beroepsleven te verenigen. Vandaar het idee van een banketbakkerij, ingefluisterd door László Suha, die deze ovenkoninginnen moeiteloos heeft weten te verleiden. Met behulp van een derde ngo, de Stichting Badur, hebben de initiatiefnemers het startkapitaal van een commerciële bank ontvangen voor de aanschaf van ovens en de huur van een ruimte van de gemeente. De banketbakkers werken maar vier uur per dag in ploegen van vijf, maar ontvangen een salaris dat bijna gelijk is aan dat van een gemeenteambtenaar die voltijds werkt. De banketbakkerij functioneert als een commanditaire vennootschap (een rechtsvorm die voorkomt dat investeerders zich met het ondernemingsbeleid kunnen bemoeien), waarvan de werkneemsters aandeelhouder zijn en de winst naar eigen inzicht kunnen verdelen. Er is een miljoen forint (3100 euro) omzet per maand nodig om de zaak draaiende te houden.

Per dag komen er vijfhonderd knapperige koeken uit de oven. De werkneemsters van de banketbakkerij zorgen zelf voor het mengen van het deeg en het verpakken van de producten. Ze hebben ook de ambitie om zoute koekjes aan de bars in de uitgaanswijk van Boedapest te verkopen. Om tot een eindproduct te komen zijn er zes maanden lang smaaktests gehouden. De eerste reacties zijn uiterst positief en er is alleen nog goedkeuring van de Keuringsdienst van Waren nodig om de zaak werkelijk in gang te zetten. Volgens László Suha maakt dit succes korte metten met de clichés over de Romagemeenschap en laat het zien dat je deze mensen, die vaak van de werkvloer worden geweerd, alleen maar een kans hoeft te geven.


Naast de banketbakkerij heeft het dorp zijn eigen ‘gemeentebank’ opgericht, waarin de veertien aandeelhouders gemiddeld 30.000 forint (iets meer dan 92 euro) hebben geïnvesteerd, elk naar draagkracht. Het gemiddelde Hongaarse salaris schommelt rond de 525 euro netto. Alleen zij kunnen een lening aanvragen en over de toekenning van het gewenste bedrag wordt altijd gestemd. Als iemand duizend forint (drie euro) ontvangt, moet hij die de volgende maand terugbetalen met tien procent rente. Dit geld wordt meestal gebruikt voor het kopen van medicijnen of eten, maar een van de ‘bankiers’ heeft bijvoorbeeld een lening gevraagd voor het verjaardagspartijtje van zijn zoon. Ook over de toelating van nieuwe aandeelhouders wordt gestemd.

Deze hulpkas dekt bijna de helft van de gezinnen in het dorp. Ze voorkomt dat inwoners die aan het eind van de maand grote moeite hebben om rond te komen elders hulp moeten vragen. László Suha hoopt dat de dorpsraad, de ‘bank’ en de banketbakkerij op de lange termijn autonoom zullen zijn. Van het tiental dorpen waar een soortgelijk programma is gestart, zijn er drie of vier in geslaagd het tij permanent te keren.

Auteur: András Mizsur

ABCÚG
Hongarije | abcug.hu

Dit reportageportal werd in 2014 opgericht, en behandelt kwesties met betrekking tot onderwijs, gezondheid, gemeenschapsleven, armoede en minderheden. Het wordt beheerd en ondersteund door de Amerikaanse organisatie Real Reporting Foundation.

Dit artikel van András Mizsur verscheen eerder in abcúg.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.