• Foreign Policy
  • Politiek
  • 3. Maak kennis met de nieuwe generatie Saoedische heersers

3. Maak kennis met de nieuwe generatie Saoedische heersers

Foreign Policy | Simon Henderson | 25 januari 2018

Mohammed bin Salman weet dat hij niet alles alleen kan – daarom koestert hij stilletjes een groep jonge prinsen die achter zijn beleid staan.

Kroonprins Mohammed bin Salman heeft de heersende ideeën over hoe Saoedi-Arabië wordt geregeerd flink opgeschud. Om zijn macht te consolideren liet hij enkele maanden geleden alle voorzichtigheid en elke consensusvorming varen, terwijl dat toch de methoden zijn waarvan het Saoedische leiderschap zich traditioneel bedient. In plaats daarvan ging hij met bijna roekeloze vaart te werk, en leek het erop dat de steun van zijn ooms en talloze neven hem gestolen konden worden. De arrestaties van naar verluidt elf prinsen, op beschuldiging van corruptie, doen vermoeden dat de koninklijke familie, het Huis van Saoed, niet langer boven de wet staat.

De reacties op de recente stappen van Mohammed bin Salman lopen uiteen. Men voorspelt dat hij het land als een dictator gaat regeren. Men voorziet een opstand binnen zijn familie. Zorgvuldige bestudering van zijn maatregelen en uitspraken in het afgelopen jaar leert ons evenwel dat hij eerder berekenend dan onstuimig is. De Saoedische procureur-generaal zei deze week dat het onderzoek naar corruptie al drie jaar aan de gang was, terwijl Mohammed bin Salman zelf al in een interview in mei aankondigde ferm tegen corruptie te zullen optreden: ‘Ik verzeker u dat niemand die betrokken is bij een corruptiezaak de dans zal ontspringen, of het nu een minister, een prins of iemand anders is.’

Sinds april heeft de tweeëdertigjarige kroonprins achter de schermen de benoemingen op machtsposities voorbereid van een reeks prinsen van zijn eigen leeftijd of iets jonger. Ze zijn waarschijnlijk doorslaggevend voor het welslagen van zijn hervormingsbeleid en zullen misschien nog tientallen jaren bepalen wie in de macht mogen delen. Het zijn allemaal kleinzonen of achterkleinzonen van de oprichter van het koninkrijk, Ibn Saoed, die in 1953 overleed.

Zoals in alle monarchieën is afstamming vaak belangrijker dan bekwaamheid als het gaat om het verwerven van leiderschap in Saoedi-Arabië

Mohammed bin Salman heeft deze jongere neven heel behoedzaam naar voren geschoven. Hij speelt in op hun ambitie en ijdelheid en verzekert zich zo van hun loyaliteit. Dat is een slimme manier om de concurrentiestrijd in de familie te controleren – Ibn Saoed had meer dan veertig zonen, en het aantal kleinzonen loopt in de honderden. Zodoende heeft Mohammed bin Salman tot nu toe een collectieve familieopstand weten af te wenden, indachtig een oud gezegde: verdeel en heers.

Zoals in alle monarchieën is afstamming vaak belangrijker dan bekwaamheid als het gaat om het verwerven van leiderschap in Saoedi-Arabië. Mohammed bin Salman wil waarschijnlijk talent wel zo veel mogelijk een kans geven, maar moet er ook op letten dat hij niet tegen al te veel haren instrijkt. Zonen naar voren schuiven kan de pijn van buitenspel gezette vaders verzachten.

Het Huis van Saoed heeft eerder moeilijke overgangsperioden doorstaan. Anders is deze keer dat leeftijd niet langer gelijkstaat aan gezag en zelfs een handicap lijkt te zijn geworden. Relatieve jeugd betekent een relatief gebrek aan ervaring, maar schijnbaar is dat een risico dat Mohammed bin Salman bereid is te nemen.

Auteur: Simon Henderson
Vertaler: Carl Stellweg

KADER: Jonge opkomende prinsen om rekening mee te houden:

▶ Abdoelaziz bin Fahd, achterkleinzoon van Ibn Saoed en sinds juni 2017 plaatsvervangend gouverneur van de regio Jawf, grenzend aan Jordanië. Zijn vader, een militair, werd in april 2017 commandant van de Saoedische grondtroepen.

▶ Faisal bin Sattam, in juni 2017 benoemd tot ambassadeur in Italië. Hij toonde zich al vroeg ingenomen met de opkomst van Mohammed bin Salman: als lid van de Raad van Getrouwheid (de groep vooraanstaande familieleden) stemde hij in 2014 tegen de rol van prins Moekrin als plaatsvervangend kroonprins, waaruit bleek dat hij tot het Salman-kamp behoorde. (Moekrin – de jongste zoon van Ibn Saoed, de stichter van Saoedi-Arabië, werd kroonprins na de dood van koning Abdoellah in januari 2015, maar koning Salman verving hem drie maanden later.) De overleden koning Abdoellah had naar verluidt een voorkeur voor zijn broer Salman boven zijn jongere broer Moekrin, om Miteb, een zoon van de koning, de kans te geven kroonprins te worden. Die werd echter onlangs als minister van de nationale garde ontslagen, en gevangengezet. [Hij is inmiddels, naar het schijnt na betaling van een ‘boete’ van een miljard dollar, weer vrij.]

▶ Abdoelaziz bin Saoed, dertigjarige minister van Binnenlandse Zaken, benoemd in juni 2017. Hij verving zijn oom en de toenmalige kroonprins, Moehammad bin Nayef, die gedwongen werd af te treden. De vader van Abdoelaziz bin Saoed is gouverneur van de olierijke Oostelijke Provincie, waar sjiieten de meerderheid vormen. Zijn nieuwe bevoegdheden werden enkele dagen na zijn benoeming ingeperkt door de overdracht van sommige van zijn taken naar een nieuwe organisatie voor staatsveiligheid.

▶ Abdoelaziz bin Toerki, 34, in juni 2017 benoemd tot plaatsvervangend voorzitter van de Algemene Instantie voor Sport. Zijn vader, Toerki bin Faisal, was ambassadeur in Washington en Londen, en tevens hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst van het koninkrijk, het General Intelligence Presidency. De laatste tijd heeft Toerki bin Faisal openlijk besprekingen gevoerd met voormalige Israëlische functionarissen.

▶ Ahmed bin Fahd, een achterkleinzoon van Ibn Saoed, in april 2017 benoemd tot plaatsvervangend gouverneur van de Oostelijke Provincie. Zijn vader vervulde dezelfde functie al van 1986 tot 1993.

Dit artikel van Simon Henderson verscheen eerder in Foreign Policy.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.