• 360 Magazine
  • Politiek
  • 4. Geopolitiek: de grote machtsblokken anno 2018

4. Geopolitiek: de grote machtsblokken anno 2018

360 Magazine | Amsterdam | 12 november 2018

En meer context bij het dossier.

Ankara: de grote winnaar

‘De verbintenissen in het Midden-Oosten verschuiven sinds lange tijd als tektonische platen’, constateren de onderzoekers Colin P. Clarke en Ariane T. Tabatabai in Foreign Affairs. Neem Turkije, een trouwe bondgenoot van Washington en de voornaamste regionale macht die zich keerde tegen het Iran van de moellahs, maar nu toenadering zoekt tot Iran en Rusland. Volgens de auteurs zitten er tal van redenen achter deze koerswijziging. De islamistische ideologie van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en diens persoonlijkheid wegen zwaar in de verwijdering tussen Turkije en het Westen.

‘Erdogan heeft de religieuze groeperingen versterkt en het land verwijderd van de secularisatie, die teruggaat tot het begin van de twintigste eeuw. Erdogans blik op de wereld komt veelal overeen met die van de Islamitische Republiek en Rusland’, concluderen de auteurs. Daarbij komt zijn wens ‘een sultan van de moderne tijd’ te worden in de soennitische wereld.
 Nu zijn Saoedische rivaal verzwakt is door de moord op Jamal Khashoggi, zoekt Erdogan toenadering tot Qatar, Riyads aartsvijand. Hij heeft zelfs een voor leden van de NAVO geldend verbod getrotseerd door een akkoord te ondertekenen voor de aankoop van S-400-raketsystemen, die in Rusland worden gemaakt.

Syrië

Een andere reden voor de wisseling van allianties vormt de toestand in Syrië. Zeker, Ankara eist niet meer het hoofd van Bashar al-Assad, maar tegenover het Amerikaanse dralen ten opzichte van Syrië bevindt Turkije zich nu op één lijn met Rusland en Iran: zij willen de territoriale integriteit van Syrië behouden om te voorkomen dat zich in het noorden van dat land een Koerdische staat ontwikkelt, wat zou kunnen leiden tot andere Koerdische eisen in de regio, met name in Iran.

En ten slotte: de aanwezigheid van zelfs maar enige restanten van IS in Syrië ‘verschaft het kwartet Ankara-Teheran-Moskou-Damascus een voorwendsel om daar actieve strijdkrachten te handhaven’. Volgens Foreign Affairs ‘lijkt Turkije de grote winnaar te worden. Ankara wedt in het Syrische conflict op twee paarden, om bij de toekomstige onderhandelingen te kunnen scoren.’

Grote NAVO-manoeuvres

Trident Juncture 2018 is de naam van de militaire oefeningen die de NAVO van 25 oktober tot 7 november hield in Noorwegen. Het draaiboek: het land wordt geconfronteerd 
met een inval door een vreemde (fictieve) mogendheid, en de Noorse strijdkrachten beantwoorden, samen met andere NAVO-lidstaten, deze aanval te land, ter zee en in 
de lucht.

Volgens de Spaanse krant El País gaat het om ‘de belangrijkste 
militaire oefening van het Atlantisch bondgenootschap sinds het einde van de Koude Oorlog’: 50.000 militairen, 250 vliegtuigen en 65 schepen deden eraan mee. ‘Het uitstallen van die militaire macht bij Rusland voor de deur 
irriteert de regering in Moskou’, 
die als antwoord zou hebben gedreigd met het lanceren van raketten in de internationale 
wateren voor de Noorse kust.

‘Naast de 29 lidstaten van de NAVO nemen ook Zweden en Finland, twee neutrale landen, aan de oefening deel. Zij zoeken toenadering tot het Westers bondgenootschap uit groeiende ongerustheid over het gedrag van hun Russische buur’, aldus El País.

ALBA Bolivariaanse Alliantie voor Amerika (Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América)

ASEAN Association of Southeast Asian Nations

BRICS Op de economische ontwikkeling gerichte associatie van vijf landen: 
Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika.

SCO de Shanghai Cooperation Organisation, een samenwerkingsverband tussen China, 
Rusland, Kazachstan, Oezbekistan, Kirgizië en Tadzjikistan

NAVO Noord-
Atlantische Verdragsorganisatie, het westerse militaire bondgenootschap

Van 25 oktober tot 
7 november 2018: grote manoeuvres van de NAVO onder de codenaam Trident Juncture 2018.

September 2018: grote Russisch-
Chinese militaire oefeningen (met 
deelname van 
Mongolië)

Dit artikel werd samengesteld door .
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.