• The Millennium Project
  • Reader
  • 7. Nú anticiperen op zelfdenkende technologie

7. Nú anticiperen op zelfdenkende technologie

The Millennium Project | Jerome Glenn | 01 december 2015

Het tijdperk van de cyborgs en intelligente robots komt eraan. Alleen door daar nu goed op in te spelen, kunnen we de toekomst creëren die we zelf willen.

Het tijdperk van zelfdenkende technologie is ophanden en twee enorme technologische trends komen daarin samen: onze zelfgemaakte omgevingen worden zo intelligent dat ze over bewustzijn lijken te beschikken, en wij mensen integreren zoveel technologie in onszelf dat we cyborgs worden, cybernetische organismen. Net als iedere andere revolutie in de geschiedenis van de mensheid – van de agrarische tot de industriële en de internetrevolutie – zal de opkomst van denkende technologie zowel voor- als nadelen hebben. Zijn we in staat om nu we de gevolgen van die zelfdenkende technologie nog kunnen sturen, diep en verstandig na te denken over de toekomst die we willen?

Cyborgs

Mensen worden cyborgs omdat er steeds meer technologie in onze biologische samenstelling wordt geïntegreerd. We produceren nu al microtechnologie die we op en in ons lichaam dragen. De komende decennia zullen we onze eigen fysieke en cognitieve vermogens opvoeren zoals we nu nieuwe hardware en software op computers installeren. Daardoor zal ons denkvermogen aan het geniale gaan grenzen en kunnen we onze hersenen straks direct aansluiten op informatienetwerken en systemen van kunstmatige intelligentie.


Onze zelfgemaakte omgeving zal steeds meer kunstmatige intelligentie bevatten. Ten behoeve van het internet stoppen we chips en sensoren in voorwerpen, zodat ze op zelfdenkende wezens beginnen te lijken, bijvoorbeeld om de centrale verwarming, het licht en de muziek in huis met spraakcommando’s te bedienen. Als deze steeds intelligentere omgeving verbinding kan maken met de cyborgs die wij worden, zal ons bewustzijn steeds meer met de technologie verweven raken. En naarmate mens en machine nauwer met elkaar verbonden raken, zal de grens tussen de twee vervagen.

Levensvragen

Zelfdenkende technologie zal ons met grote levensvragen confronteren. Het is van alle tijden en culturen dat er enerzijds mystici zijn die zich verdiepen in de aard van het bewustzijn en de zin van het leven, en anderzijds technocraten die vooral willen werken aan technologie en een betere toekomst. Maar de leden van die twee groepen leven vaak langs elkaar heen en bezien elkaar met wantrouwen. Om de kwaliteit van het Tijdperk van Zelfdenkende Technologie te waarborgen, moeten ze meer naar elkaar toegroeien.

Men kan een stad bijvoorbeeld beschouwen als een machine die ons voorziet van elektriciteit, water, onderdak, vervoer en inkomen. Of men kan de stad zien als een verzameling denkende wezens die zich geestelijk ontwikkelt en ons bewustzijn prikkelt. Beide zienswijzen zijn nodig. Zonder technocratisch management zou de stedelijke infrastructuur instorten. Zonder bloeiend geestesleven is de stad een dooie boel. En zoals een muzikant bij een geslaagd optreden het gevoel krijgt dat zijn bewustzijn versmelt met de muziek en met zijn instrument, zo kan men de toekomstige ‘uitvoeringspraktijk’ van een stad, of van een beschaving als geheel, beschouwen als een holistische synthese van bewustzijn en technologie die met elkaar versmelten.

Er kunnen onbegrensde mogelijkheden voor zelfontplooiing ontstaan

De geschiedenis leert ons dat beschavingen een soort ‘levensbeschouwelijke lijm’ nodig hebben om die beschaving bij elkaar te houden. Die lijm kan de vorm hebben van religieuze mythen of van een sage over oorsprong en lotsbestemming van de natie. Het concept van een wisselwerking tussen bewustzijn en technologie als pad naar een betere beschaving kan de levensbeschouwelijke lijm worden waarmee de talrijke culturen van de wereld harmonisch opgaan in een nieuwe wereldbeschaving.

Grote gevaren

Het pad naar een beschaving van zelfdenkende technologie kent grote gevaren. Waarschijnlijk komen de ontwikkelingen op een gegeven moment in een stroomversnelling: als kunstmatige intelligentie op basis van de feedback van wereldwijde sensornetwerken zijn eigen programmatuur kan herschrijven, zal die van minuut tot minuut intelligenter worden. Dan kan die intelligentie zo ver evolueren dat wij er onze greep op verliezen, en dat kan zowel positieve als verwoestende gevolgen hebben. Kunnen we nu, door het bedenken van verschillende scenario’s voor de toekomstige ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, verstandige beslissingen nemen 
over welk soort nieuwe software en vermogens we moeten ontwikkelen?

De technologie voor het vergroten van onze cognitieve vermogens zal leiden tot een wereld vol genieën. Hun technologische, kunstmatig-biologische en zintuiglijke vermogens zullen zo groot zijn, dat één genie massavernietigingswapens kan produceren en gebruiken. Zo’n hypothetische figuur wordt wel een SIMAD genoemd: Single Individual Massively Destructive. We hebben inmiddels controlemechanismen, hoe onvolkomen ook, om de verspreiding van massavernietigingswapens onder naties en andere groeperingen tegen te gaan. Maar met welk controlemechanisme kun de dreiging van SIMAD’s worden ingedamd?


En zodra we onze hersenen direct kunnen aansluiten op informatienetwerken en kunstmatige-intelligentiesystemen, rijst de vraag of ze ook gehackt en gemanipuleerd kunnen worden. Wat doen we met het gevaar van een perceptie- en informatieoorlog, en het risico van massale paranoia?

Verder zal voortschrijdende automatisering veel werk overbodig maken. Zelfsturende auto’s maken taxi-, bus- en vrachtwagenchauffeurs overbodig. Zorgrobots kunnen veel taken van verpleegkundigen en andere zorgverleners overnemen. Kunstmatige intelligentie kan menselijke inbreng zelfs overbodig maken in de rechtspraak en het wetenschappelijk onderzoek. Zullen er door zelfdenkende technologie meer banen bij komen dan er verdwijnen? Of is massale structurele werkloosheid onafwendbaar 
en moeten we anders over economie en werk gaan denken?

Vooruitdenken

Als we vooruitdenken en verstandig plannen, kan de beschaving van zelfdenkende technologie nog beter worden dan we ons nu kunnen voorstellen. De kwaliteit van het maatschappelijk bestuur kan door collectieve informatiesystemen enorm worden verbeterd. Het kan eenvoudiger worden misdaad te voorkomen en op te sporen. Middelen en behoeften kunnen beter op elkaar worden afgestemd. Er kunnen onbegrensde mogelijkheden voor zelfontplooiing ontstaan. En ga zo maar door. Maar het is wel zaak om de mogelijkheden van 
het Tijdperk van Zelfdenkende Technologie nu goed te doordenken, zodat we de ontwikkeling 
van de beschaving waar we naartoe willen, zelf kunnen vormgeven.

Auteur: Jerome Glenn

Jerome Glenn is een van de bekendste futuristen 
ter wereld en ceo van The Millennium Project.

(Foto boven David Vespoli / Flickr Creative Commons)

The Millennium Project
VS | millennium-project.org

Onafhankelijke non-profitdenktank van futuristen, wetenschappers, beleidsmakers en zakenlui. Het ambitieuze doel is, kort gezegd, een betere wereld voor de gehele mensheid, het middel is het verschaffen en verkrijgen van informatie, zodat zowel regeringen als individuen betere beslissingen kunnen nemen ten aanzien van de planeet en van 
elkaar. Onderwerpen van onderzoek zijn schoon water, demografie, inkomstenongelijkheid, energie, voedsel, ethiek, onderwijs, georganiseerde misdaad, genderverhoudingen, oorlog en vrede. En meer. Het project is in 1996 opgericht als initiatief van enkele grote universiteiten en onderzoeksinstituten in Amerika, waaronder UNU en Smithsonian Institution, en men werkt inmiddels samen met meer dan zestig landen. Jaarlijks worden vaste rapporten uitgegeven – State of the Future, Futures Research Methodology – en daarnaast vele losse studies. De financiering komt van sponsors, waaronder universiteiten maar ook megaconcerns als Shell en Monsanto.

Dit artikel van Jerome Glenn verscheen eerder in The Millennium Project.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.