• Animal Político
  • Cultuur
  • Bajeskunst

Bajeskunst

Animal Político | Mexico-Stad | Manuel Ureste | 02 maart 2016

Vier jaar geleden belandde de Mexicaanse zakenman Jorge Cueto in de gevangenis door een gerechtelijke dwaling. Vanuit zijn cel lanceerde hij Prison Art, een tassenmerk dat momenteel werk verschaft aan meer dan tweehonderd gevangenen.

Op de dag dat hij gevangen werd gezet in Puente Grande, in de buurt van Guadalajara in het westen van Mexico, kwam Jorge Cueto eerst in de ‘ontvangstruimte’, waar driehonderd veroordeelden opeengepropt zaten zonder matras, zonder deken en zonder gelegenheid om op krachten te komen. Op dat moment schoten er duizend dingen door het hoofd van de zakenman, maar dat zijn nachtmerrie het begin zou betekenen van een project dat momenteel werk verschaft aan honderden mensen, was daar niet een van.

In een vergaderzaal met uitzicht op een van de chicste wijken van Mexico-Stad vertelt de ondernemer dat het allemaal begon in 2007. Dat jaar beschuldigde een ontevreden klant het bedrijf waarvan Cueto regiodirecteur was van fraude. ‘Ik was al twee jaar weg bij dat bedrijf,’ preciseert de zakenman met zijn blauwe ogen en lange grijze haren glimlachend. ‘In juni 2012 werd ik gearresteerd.’

Eenmaal in Puente Grande, een complex dat berekend is op twaalfduizend gevangenen, merkte Jorge niet alleen de overbevolking, de catastrofale hygiënische omstandigheden en de corruptie op, maar ook het schreeuwende gebrek aan (slecht betaalde) baantjes voor gedetineerden om zich in de gevangenis in leven te houden. ‘Alleen wat hovenierswerk, een beetje metselwerk en onderhoud, wassen en strijken.’

‘Ik vroeg de gevangenistatoeëerder of hij een afbeelding op een stuk leer kon maken’

‘De mensen hadden echt behoefte aan werk, om hun familie te helpen. Wat konden ze anders verzinnen om hun brood te verdienen tussen deze muren?’ Zonder het te weten vond hij de oplossing in een van de tatoeagestudio’s van de gevangenis. ‘Ik vroeg aan een tatoeëerder of hij in plaats van op een huid een afbeelding op een stuk leer kon maken, voor een tas voor mij.’

En zo is het allemaal begonnen. Eerst kocht Jorge het leer van een andere gevangene. Hij ging ermee naar de tatoeëerder die er een feniks op aanbracht, ‘een bijzonder symbolische vogel’. Daarna deed hij een beroep op een andere handwerksman, die er een tasje van maakte waarin Cueto zijn bril, agenda en boek kon bewaren.

Er kwam grote vraag naar. ‘Na een stuk of vier tassen te hebben gemaakt waren we behoorlijk tevreden over onszelf,’ vertelt hij. ‘De tatoeëerder, de man die me het leer verkocht en degene die de tasjes maakte, ze kwamen allemaal om nieuw werk vragen. Zo ontstond er een micro-economie.’

Negen maanden later werd Jorge vrijgesproken. Op dat moment had hij al veertig gevangenen aan het werk, met toestemming van de gevangenisdirectie. De ‘getatoeëerde’ tassen werden opgestapeld in een kamer in de gevangenis. ‘De gevangenen hadden een afscheidsavondje voor me georganiseerd. Ze waren blij voor me, maar vooral bezorgd over hun toekomst, want ze hadden sinds enige tijd regelmatige inkomsten. Ik zag het als mijn plicht een manier te vinden om dit werk te laten voortbestaan,’ bevestigt de ondernemer.

Een maand na zijn vrijlating, in juni 2013, richtte hij de stichting Proyecto de Arte Carcelario [Project voor gevangeniskunst] op en deponeerde het merk Prison Art. Het project ontwikkelde zich snel. Een ontwerper uit Guadalajara breidde de collectie van vier bestaande tassen uit met vijf nieuwe modellen. Daarna raakte alles in een stroomversnelling: in San Miguel de Allende, in het midden van het land, werd een eerste winkel geopend, die veel Canadese en Amerikaanse toeristen trok die geïnteresseerd waren in het concept. Er kwamen andere verkooppunten in de buurt van stranden, op de luchthaven van Cancun en in het centrum van Mexico-Stad.

Prison Art biedt nu werk aan 219 gevangenen in heel Mexico. Jorge zegt dat ze een ‘marktconform loon’ krijgen. ‘Wij richten ons niet naar de werkomstandigheden van de gevangenis. De autoriteiten betalen een schijntje en laten de gevangenen van maandag tot zondag werken. Wij willen dat ze een fatsoenlijk loon verdienen. Daarom zijn onze tassen duur.’

Verkooppunt

Toch benadrukt Jorge dat het geld niet alleen aan de gevangenen ten goede komt: om mee te doen aan Prison Art moet iedereen een deel van zijn salaris aan zijn familie overmaken, om hen te helpen. ‘Als een man vier jaar in de gevangenis zit [en zijn gezin niet financieel kan steunen] blijft zijn vrouw niet altijd op hem wachten. Als hij vrijkomt zijn zijn kinderen vertrokken, en als hij bezittingen had, zijn die vaak verdwenen. Daar komt nog bij dat hij geen werk vindt vanwege zijn strafblad, zodat hij weer in de fouten vervalt die hem in de gevangenis deden belanden. Ons doel is,’ benadrukt Jorge, ‘om de gevangenen in staat te stellen met behulp van dit geld hun gezin in stand te houden.’

Het volgende verkooppunt van Prison Art zal in Mexico-Stad geopend worden en ‘twaalf tot veertien andere’ worden voorzien in steden als New York, Las Vegas, Madrid, Barcelona, Parijs, Londen en Tokio.

Auteur: Manuel Ureste
Vertaler: Peter Bergsma

Animal Politico
Mexico, animalpolitico.com
Animal Politico is een innovatieve en zeer succesvolle nieuwssite die in 2010 in Mexico-Stad werd gelanceerd. De site heeft tussen de 3 en 3,5 miljoen bezoekers per maand, en dat aantal blijft groeien. De kwalitatief hoogstaande artikelen, aantrekkelijke vormgeving, onafhankelijke en betrokken toon en een grondig begrip van social media trekken een overwegend jong, stedelijk en hoogopgeleid publiek.

Dit artikel van Manuel Ureste verscheen eerder in Animal Político.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.