• Khaosod
  • Politiek
  • Bloggen in Vietnam doe je op eigen risico

Bloggen in Vietnam doe je op eigen risico

De Vietnamese regering vervolgt haar critici met harde hand, en aarzelt niet om dissidente journalisten op te sluiten. De Thaise website Khaosod sprak in Ho Chi Minhstad met twee activistische Vietnamese bloggers.

Het was halverwege de ochtend toen twintig politieagenten van de Veiligheidsdienst van de Volksrepubliek Vietnam een kleuterschool in het centrum van Saigon binnenvielen op zoek naar Pham Chi Dung. Voor de ogen van de geschrokken ouders, leraren en kinderen, onder wie zijn driejarige zoon, werd hij weggevoerd.

Dit was een van de drie keer in 2015 dat Dung, vijftig, zomaar werd gearresteerd door de politie in Ho Chi Minhstad. Hij werd in hechtenis genomen en onderworpen aan een urenlange ondervraging waarbij psychologische druk op hem werd uitgeoefend. Dit alles in de hoop dat hij toe zou geven of bewijs zou leveren dat hij een misdaad had gepleegd die in de meeste landen wordt beschouwd als een mensenrecht.

‘Ze deden alsof ik een terrorist was,’ zegt hij.

‘Op dit moment zitten er drie politieagenten in de coffeeshop naast mijn huis die mijn doen en laten in de gaten houden en me volgen’

Dung is een dissidente blogger die het aandurft om de staatscontrole op de media te tarten, en de draconische wetten inzake kritiek op de regering te trotseren. Hij en nog een activistische blogger gaven recentelijk, na een reeks acties tegen Vietnamese bloggers, een aantal interviews om hun strijd toe te lichten, de Vietnamese censuur te vergelijken met die van Thailand en de rol van de internationale gemeenschap in hun strijd voor een vrije pers uiteen te zetten.

Dung was dertig jaar lid van de Vietnamese Communistische Partij, maar viel uit de gratie wegens zijn onomwonden uitspraken. Maar hij liet zich niet het zwijgen opleggen. Toen hij werd vrijgelaten, bleef hij onregelmatigheden van de regering aan de kaak stellen. Hij hielp bij de oprichting van de Vietnamese Onafhankelijke Journalistenvereniging, waarvan hij nu voorzitter is en die tot doel heeft mensenrechtenschendingen van de Communistische Partij aan het licht te brengen.

De vereniging heeft opmerkelijke partijschandalen geopenbaard waarbij nepotisme, landtoe-eigening en corruptie een rol spelen. Hun website, de Vietnam Times, veroordeelde onlangs de aanhouding van twee activistische dissidente bloggers: Nguyen Ngoc Nhu Quynh, alias ‘Me Nam’, en Ho Van Hai. Zij werden in oktober gearresteerd en op 2 november aangeklaagd wegens propaganda tegen de staat onder Artikel 88 van het Wetboek van Strafrecht. Daarvoor zouden ze een gevangenisstraf van twintig jaar kunnen krijgen.

‘Dat is normaal,’ zegt Dung, omdat er volgens hem tegen het eind van het jaar meer mensen werden gearresteerd. ‘De politie wil het jaar afsluiten met een “prestatie”, dus volgen er arrestaties.’

Toch heeft Dung het gevoel dat er verandering op komst is in het land. Volgens hem treden de autoriteiten ook zo streng op tegen critici omdat ze bang zijn voor een opstand. Maar strafexpedities tegen dissidenten, zegt hij, werken alleen maar averechts. ‘Het moedigt anderen aan tot acties. Het verlangen naar meer democratie is heel sterk. Het gaat slecht met de economie, er is veel corruptie en de mensen leven al heel lang in een dictatuur. De vijf procent aan de top gaan over de economie en mensen haten de regering, maar ze zwijgen. Ze kunnen zich niet uiten omdat ze bang zijn vervolgd te worden.’

Met die vervolging levert Dung dagelijks strijd. Voor de mensen die hem steunen zijn hij en zijn kameraden vrijheidsstrijders, maar de regering ziet hen als een bedreiging voor de stabiliteit van het land. ‘Op dit moment zitten er drie politieagenten in de coffeeshop naast mijn huis die mijn doen en laten in de gaten houden en me volgen,’ zegt Dung, die bijna klinkt alsof hij een leven waarin hij constant in de gaten wordt gehouden heeft geaccepteerd.

Dit soort situaties maken dat Vietnam slecht scoort op het gebied van transparantie, en dat het wordt beschouwd als een van de slechtste landen om journalist te zijn. ‘Ze willen de invloed van de Journalistenvereniging verminderen om te vermijden dat mensen geïnformeerd worden over wat er zich in werkelijkheid afspeelt in dit land,’ zegt Dung.

Blogger en activist Pham Chi Dung.
Blogger en activist Pham Chi Dung.

Dinh Cong Le (48) is een medestander van Dung in de strijd om de vrijheid van meningsuiting. Deze voormalige advocaat stelde al in 2003 mensenrechtenschendingen aan de kaak. Hij werd gearresteerd, en in 2009 werd zijn licentie als advocaat ingetrokken nadat hij en vier andere activisten beschuldigd werden van propaganda voeren tegen de staat. Een van hen kreeg een straf van zestien jaar en zit nog steeds in de gevangenis. ‘Ik kreeg vijf jaar, maar dankzij druk van de internationale gemeenschap werd ik een jaar eerder vrijgelaten. Wel kreeg ik nog drie jaar huisarrest opgelegd,’ vertelt Le.

Le is ook een vooraanstaande blogger die de persvrijheid verdedigt. Hij wordt veel gevolgd door internetgebruikers binnen en buiten Vietnam, en zijn kritische Facebook-posts krijgen binnen enkele uren duizenden likes.

Maar zo veel roem heeft een prijs. Le heeft te kampen met dezelfde problemen als Dung. ‘Ik word overal gevolgd. Als ik naar andere regio reis, zoals naar het noorden van Saigon, volgen ze me. Vandaag ben ik vrij, maar morgen kan ik weer in de gevangenis zitten.’

Een tijdje geleden was hij op weg naar de havenstad Vung Tau om een conferentie te bezoeken. ‘Plotseling verschenen meer dan honderd agenten om onze groep van dertig mensen te arresteren,’ vertel hij. Le en zijn mensen werden herhaaldelijk geslagen, gearresteerd en tien uur lang in hechtenis gehouden. Na te zijn onderworpen aan een slopend verhoor was hij de laatste die werd vrijgelaten. Het was na middernacht. ‘Ze lieten ons om één uur ’s nachts vrij midden op een donkere snelweg. Ik wist niet hoe ik terug moest komen naar Vung Tau omdat ze me mijn telefoon en bagage hadden afgenomen. Ik moest een halfuur over de donkere weg lopen voor ik een taxi vond.’

Internationale steun

Gevraagd om de censuur in Vietnam te vergelijken met die in de rest van Zuidoost-Azië, en in het bijzonder Thailand, zegt Dung dat Artikel 88 minder abstract is dan Thailands Artikel 112, waarin het beledigen van een lid van de koninklijke familie bestraft kan worden met maximaal vijftien jaar gevangenisstraf per vergrijp. Die wet op majesteitsschennis wordt in Thailand al ruimer toegepast, maar in Vietnam heeft hij betrekking op de hele regering. ‘Thailand heeft ten minste een geschiedenis van een meerpartijendemocratie. Hier mogen we geen kritiek hebben op de Communistische Partij. Kritiek op die partij in Vietnam staat gelijk aan kritiek op de koning in Thailand,’ zei Le. Volgens hem is het fundamentele verschil dat de ene wet toezicht uitoefent op het hele politieke systeem, terwijl de andere apolitiek is.

Le en zijn collega’s moeten vanuit huis opkomen voor hun zaak; de regering vindt hen namelijk bedreigend genoeg om ze te verbieden te reizen. ‘Afgelopen augustus was ik uitgenodigd voor een conferentie over de burgermaatschappij in Oost-Timor. Ik stond op het punt in het vliegtuig te stappen, toen ik te horen kreeg dat ik geen toestemming had om te vertrekken.’

Le meent dat er in zoverre vooruitgang is geboekt dat er nu druk op de regering wordt uitgeoefend om in elk geval naar andere opinies te luisteren. Hij vertelt over de onderdrukte woede van de Vietnamezen over schandalen die onbestraft zijn gebleven, zoals het dumpen van zwaar giftig afval, en beschrijft het politieke systeem als zwak en op het punt van instorten.

Politiemensen voor het gerechtsgebouw in Ho Chi Minhstad waar blogger Dinh Cong Le werd veroordeeld tot vijf jaar cel. – © Reuters
Politiemensen voor het gerechtsgebouw in Ho Chi Minhstad waar blogger Dinh Cong Le werd veroordeeld tot vijf jaar cel. – © Reuters

Le: ‘De regering is bang dat we onze stemmen blijven verheffen. Op 22 oktober waren er protesten tegen de Formosa Plastic Group [een bedrijf dat uiteindelijk 500 miljoen dollar schadevergoeding moest betalen wegens het veroorzaken van een milieuramp] die de regering niet onder controle kon krijgen. Ze willen niet dat dit nog verder escaleert. We zijn een blok aan hun been omdat we de kwestie niet laten rusten. Het fenomeen mag zich niet verspreiden naar andere regio’s of steden.’

Le zegt dat hij niet bang is voor een nieuwe arrestatie omdat hij al eens een gevangenisstraf heeft uitgezeten en niets te verliezen heeft. ‘Niemand wil gearresteerd worden. Maar als ik weer in hechtenis wordt genomen voor het verspreiden van mijn ideeën, dan bewijst dat dat de regering niet van plan is te veranderen. Ik ben bezorgd over mensen die nog nooit in de gevangenis hebben gezeten, want zij zijn wel bang. Ze kijken altijd om zich heen als ze iets willen zeggen.’

Ondanks het huidige klimaat zien beide bloggers redenen om optimistisch te zijn. Dung denkt dat zijn organisatie uiteindelijk erkend zal worden door de regering en openlijk te werk zal kunnen gaan. ‘Misschien in 2017,’ zei hij met een hoopvolle blik. ‘We willen een centrum zijn voor de strijd om vrijheid van meningsuiting als voorwaarde voor een burgermaatschappij in het toekomstige Vietnam.’

Le, overtuigd van het belang van zijn actiegroep voor een vrije pers, vertelt dat de bloggersgemeenschap telkens groter wordt en vergelijkt zijn inspanningen met het ontkiemen van een zaadje, dat hopelijk ooit tot bloei zal komen. ‘Op de dag dat onze ideeën zullen floreren, zal de Vietnamese maatschappij veranderen. Bloggers en activisten zoals ik hebben een wankele toekomst. We weten nooit wanneer we gearresteerd zullen worden. Maar onze ideeën zijn onwankelbaar. Ooit zullen ze werkelijkheid worden.’

Auteur: Lobsang Dundup Sherpa Subirana
Vertaler: Tineke Funhoff

Khaosod
Thailand | dagblad | oplage 300.000

Opgericht in 1991. ‘Vers nieuws’ is een nationale Thaise krant. Gematigd, liberaal. Breed georiënteerd en ‘upcountry-focused’.

Dit artikel van Lobsang Dundup Sherpa Subirana verscheen eerder in Khaosod.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.