• 360 Magazine
  • Reader
  • Context: Dossier

Context: Dossier

360 Magazine | Amsterdam | 03 oktober 2019

Activisme en aanpassing.

Kwetsbaar Singapore

Zich aanpassen aan de klimaatverandering is ‘een kwestie van leven of dood’ voor Singapore, zo verklaarde de eerste minister van de stadstaat twee weken geleden. In de komende jaren zal het buitengewoon rijke Singapore de volle laag krijgen van zowel de stijgende zeespiegel als heftige klimatologische veranderingen, benadrukt The Straits Times. Meer dan 60 miljard euro wordt er in de komende honderd jaar geïnvesteerd, vooral in pompen en dijken. Nieuwe bouwnormen zullen van kracht worden en de koolstofbelasting, nu vastgesteld op 3,29 euro per ton uitstoot, zal fors worden verhoogd.

De klimaattop van de VN

De top

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, António Gutteres, heeft staatshoofden en regeringsleiders, leiders uit de financiële en zakenwereld, en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties opgeroepen om op 23 september bijeen te komen in de zetel van de VN in New York voor een klimaattop. Doel van deze top was het officieel vaststellen van alle door lidstaten bij het Akkoord van Parijs gedane beloften hun uitstoot van broeikasgassen terug te brengen.

De inzet

In het jongste rapport van het IPCC (Intergovern-mental Panel on Climate Change), dat op 25 september officieel is gepresenteerd in Monaco, wordt voorzien dat 280 miljoen mensen hun woonstee zullen moeten verlaten vanwege de stijging van de zeespiegel. En dat dan nog op voorwaarde dat we erin slagen de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Deze klimaatvluchtelingen zijn niet alleen afkomstig van de eilandstaten maar ook uit kustgebieden, en dan vooral uit steden: 570 kuststeden worden bedreigd door een stijging van de zeespiegel met ten minste een halve meter, volgens het rapport ‘The Future We Don’t Want’. Onder die steden ook New York, Jakarta en Dar es Salaam. En de stijging van de zeespiegel bedreigt niet alleen eilanden en kustgebieden maar ook bijzondere ecosystemen, zoals mangrovebossen. Daarnaast zullen bouwland en drinkwaterreserves verzilten en zal de stijging de bodemerosie versnellen.

Het boegbeeld

De Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg gaf vrijdag 13 september voor het Witte Huis in Washington het startsein voor een reeks manifestaties in aanloop naar de top, een mobilisering waarvan zij de spil is. Amnesty International reikte haar drie dagen later een prijs uit, en ook werd ze uitgenodigd in het Amerikaanse Congres. Op vrijdag 20 september was er opnieuw een ‘schoolstaking voor het klimaat’. Het stadsbestuur van New York gaf op voorhand de leerlingen van 1700 scholen toestemming daaraan deel te nemen.

De mobilisatie

170 persagentschappen, kranten, internetsites, radio- en televisiezenders van over de hele wereld, die samen een bereik hebben van enkele honderden miljoenen mensen, nemen deel aan het project Covering Climate Now. Dit project wordt geleid door het tijdschrift Columbia Journalism Review en het Amerikaanse weekblad The Nation. Deelnemende publicaties verplichten zich‘de media-aandacht voor de klimaatcrisis te versterken’.

Eilanden kunnen stijging van zeespiegel bijbenen

In plaats van te verdwijnen onder de zeespiegel zouden sommige koraalrifeilanden in de Stille Zuidzee zich onder invloed van de opwarming van de aarde kunnen opwerken en verplaatsen. Dat wordt gesteld in een onderzoek dat deze zomer werd gepubliceerd in het tijdschrift Geology. Onderzoekers kwamen tot de conclusie op basis van een model op schaal van het eiland Fatato, gelegen in de Tuvalu-archipel. Het model werd daartoe in een waterbak geplaatst, waarin de effecten werden gemeten van de stijging van het zeeniveau en toenemende stormkracht. ‘Het hoogste deel van het eiland ging verder omhoog en de aardmassa verplaatste zich,’ meldt het onlinemagazine Phys.org.

‘Atollen liggen niet onbeweeglijk vast op hun plek: het kiezelzand en ander materiaal waaruit zij zijn opgebouwd reageren op de ontwikkelingen in hun omgeving’, aldus Megan Tuck, docent aan de Universiteit van Auckland, op de Nieuw-Zeelandse website Stuff. ‘De hoogte van de atol houdt gelijke tred met de stijging van het zeeniveau, en dat doet vermoeden dat het stijgende waterniveau een rol speelt in de ophoging van de eilanden. Nieuwe hoop dus, wellicht, voor de bewoners van bedreigde eilanden.

Almaar krachtiger

Harvey, Irma, Maria… Het jaar 2017 werd voor de eilanden en de kustgebieden in de Cariben gekenmerkt door het overtrekken van verwoestende orkanen.

Een paar weken geleden nog richtte Dorian een ravage aan op de Bahama’s. Het staat vast dat de orkanen in het Noord-Atlantische gebied in kracht toenemen en steeds vaker niveau 5 bereiken, de hoogste graad in het huidige classificatiesysteem. ‘Klimatologen voorspellen dat de door de mens veroorzaakte klimaatopwarming de orkanen steeds krachtiger en hardnekkiger zal maken’, meldt The Washington Post, met name in deze contreien van de wereld waar men toch al gewend is aan zeer wisselende en onstuimige seizoenen. ‘Maar de stijging van de zeespiegel als gevolg van de klimaatverandering maakt de eilanden met weinig reliëf kwetsbaarder dan in het verleden.’ Die situatie versterkt ook de maatschappelijke ongelijkheid, merkt de krant Tampa Bay uit Florida op. Want de verwoestingen die de stormen aanrichten, raken op de eerste plaats de armste delen van de bevolking.

© Hoodh Ahmed / Unsplash
© Hoodh Ahmed / Unsplash

De strijd in de Zuidzee

De eilandstaten in de Stille Zuidzee liggen in de frontlinie van de zeespiegelstijging. Op Fiji zijn al hele dorpen langs de kust onbewoonbaar geworden en dieper in het binnenland geheel herbouwd. De vijftien bedreigde ministaatjes hebben zich op de voorgrond weten te dringen bij de klimaatonderhandelingen.

In 2015 hebben hun diplomatieke activiteiten ervoor gezorgd dat bij de klimaatconferentie in Parijs de verhoging van de gemiddelde temperatuurstijging tot aan het jaar 2100 werd beperkt tot maximaal 2 graden Celsius, stelt Time vast. Een hele prestatie voor deze microstaatjes.

In 2017 leidde Fiji de klimaatconferentie COP23 en nam het land het initiatief tot de Talanoa-dialoog, een discussieplatform over de inspanningen die de deelnemende landen hebben toegezegd om hun uitstoot van broeikasgassen te beperken.

In juli 2019 onderstreepten de eilandstaten opnieuw de ‘dringende noodzaak tot actie’ in de Verklaring van Nadi Bay, die in Fiji werd ondertekend. In New York sprak VN-secretaris-generaal António Guterres het voornemen uit deze landen in het middelpunt te plaatsen van het politieke debat tijdens de VN-top over het klimaat op 23 september.

Dit artikel werd samengesteld door .
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.