• 360 Magazine
  • Reader
  • Context

Context

360 Magazine | Amsterdam | 07 januari 2020

Ik denk dat ik nooit poëzie zal lezen

Die zo lieflijk als een boom kan wezen

Een boom wiens begerige mond dorst

Naar de hongerige aardeborst

Een boom die tot God bidt dag en nacht

En met armen vol loof naar hem tracht

Een zomerse eik of perelaar

Met een roodborstjesnest in zijn haar

Op wiens boezem een sneeuwlaag rustte

En die elke regendruppel kuste

Poëzie, zinvol of een beetje zot?

Bomen, fotosynthese of hand van God?

Joyce Kilmer, Bomen (1913)

Davi Kopenawa schreef de eerste autobiografie van iemand die in het regenwoud leeft.   © Fernando Frazão / Agência Brasil
Davi Kopenawa schreef de eerste autobiografie van iemand die in het regenwoud leeft.  © Fernando Frazão / Agência Brasil

Wanneer de hemel uiteindelijk valt

Al dertig jaar praat de sjamaan Davi Kopenawa over maar één ding, in de VS, Europa en Brazilië, zijn eigen land.

Hij herhaalt al die jaren onvermoeibaar dat het Amazonewoud ten prooi is gevallen aan de hebzucht van de mens, vooral de witte, en dat de inheemse bewoners van het Amazonewoud ook aan het sterven zijn. De activist van het Yanomami-volk zegt dat op de Braziliaanse website Revista Forum. Op 4 december kreeg Davi Kopenawa in Stockholm de Right Livelihood Award, een alternatieve Nobelprijs die toegekend wordt aan mensen die zich inzetten voor een betere wereld. ‘Ze vallen ons land binnen en vernietigen het, ze bezoedelen onze rivieren, roeien onze vissen uit met hun kwik,’ herhaalde de man in Stockholm. Hij schreef ook een boek over de Yanomami-cultuur en de sterke banden die zijn volk heeft met de natuur. Het boek, The Falling Sky, schreef hij samen met zijn vriend Bruce Albert, een Franse antropoloog. Het beschrijft wat er gebeurt als alle sjamanen dood zijn en de hemel op de mensen valt die Davi Kopenawa ‘het handelaarsvolk’ noemt. Maar het werk is ook de
eerste autobiografie van iemand die in het regenwoud leeft en het beschrijft het scheppingsverhaal, zoals de Yanomami dat beleven. Zijn getuigenis over het Amazonewoud en de volkeren die er wonen houdt zich verre van de twee-eenheid hemel-hel zoals de Europeaan die sinds de 18de eeuw ziet, schrijft O Globo.

‘Bomen zijn de eindeloze inspanningen van de aarde om te spreken tot de luisterende hemel.’ Rabindranath Tagore

De ringen onthouden het verleden

‘Het lijkt wel alsof bomen reusachtige opnameapparaten zijn,’ schrijft The New York Times.

Ze bevatten informatie over klimaten, beschavingen, ecosystemen en zelfs over dingen die duizenden jaren geleden in het heelal zijn gebeurd. Al die gegevens zitten opgeslagen in de groeiringen die boomstammen elk jaar maken. Jaarringonderzoek is daarmee ‘toepasbaar in een keur aan disciplines, van klimatologie tot kunstgeschiedenis en zelfs voor koolstofdatering, legt National Geographic uit. Sinds 1990 worden boomstammen die aan bepaalde criteria van leesbaarheid voldoen, opgeslagen in de International Tree Ring Data Bank. ‘Naarmate we meer gegevens verzamelen over bomen, verkrijgen we een steeds gedetailleerder beeld over het verband tussen het klimaat, ecosystemen en onze beschaving.’

Ayurveda bij zieke bomen in India

Zijn naam is K. Binu, hij is 51 en leraar van beroep. Maar in Kerala, in het zuiden van India, noemen de mensen hem de boomdokter.

Zodra een boom ziek is, wordt hij erbij geroepen om de patiënt te behandelen volgens de principes van de ayurveda, zo meldt The Hindu.
‘K. Binu weet een en ander over wat er onder de grond gebeurt en achter de schors van een boom.’ Hij verklaart zijn roeping simpelweg als volgt: ‘Net zoals je een mens niet doodt omdat hij ziek is, kun je een boom niet omhakken om die reden,’ zegt hij. Ook bomen ‘huilen van pijn, voelen zich eenzaam en hebben affectie nodig’. De behandeling bestaat uit ‘een mengeling van termietenaarde, klei uit rijstvelden, koeienmest, melk, geklaarde boter, honing en banaan’. Tijdens het herstel krijgt de boom buffelmelk. Met deze methode heeft Binu al 23 bomen gered.

Canada plant bomen tegen de klimaatverandering

Op 5 december herhaalde de Canadese premier Justin Trudeau zijn verkiezingsbelofte om binnen tien jaar ‘2 miljard bomen te planten om de lucht te zuiveren en de samenleving ecologischer te maken’.

Volgens een studie van ETH, de universiteit van Zürich, die in het tijdschrift Science verscheen, kan ongeveer 900 miljoen hectare land over de hele wereld opnieuw beplant worden, vooral in landen als Canada. Zo zou op termijn twee derde van de door mensen veroorzaakte CO2-uitstoot kunnen worden opgevangen. ‘Maar waar dan?’ vraagt The Guardian zich af. ‘De niet-beboste regio’s in Canada zijn vooral toendra, meren en prairies.’ Wie zal 200 miljoen bomen per jaar planten en hoe? vraagt de bosexpert Peter Kuitenbrouwer zich af in de Globe and Mail. ‘Wanneer de bomen geplant zijn, moeten ze gevolgd worden om te zien of ze groeien.’ Hij voegt eraan toe dat 30 procent van de bomen die in 2013 in Quebec geplant zijn, het niet overleefd hebben. Om 2 miljard bomen te planten zullen ‘mankracht en hersens’ nodig zijn. Het is mogelijk. Het is alleen heel veel werk, besluit hij.

Een groene muur in Afrika

‘Eerst waren er bomen, toen kwam de mens en daarna kwam de woestijn,’ zegt Papp Sarr in The Daily Telegraph.

Hij is de verantwoordelijke voor de ‘grote groene muur’ in Tsjaad. Het project is bijna bijbels: van Dakar, in het westen van Afrika, tot Djibouti, in het oosten, moeten miljoenen bomen geplant worden om de woestijn tegen te houden. De Sahel is een van de regio’s die het meest te maken heeft met de gevolgen van klimaatverandering. ‘De zaailingen zijn klaar. Acacia’s, baobabs, moringa’s ontluiken in kleine zwarte potjes,’ meldt een journalist van Time vanuit Senegal, waar 400 tuinders zich vrijwillig voor het project inzetten. ‘In 2030 moeten deze bomen 250 miljoen ton koolstofdioxide opnemen. Dat is alsof de mensen in Californië 3,5 jaar geen auto meer zouden rijden. De bedoeling is om mensen de kans te geven aan landbouw te doen, in hun voedsel te voorzien, en het aantal conflicten te beteugelen.’ ‘Zijn bomen daar allemaal toe in staat?’ vraagt The Daily Telegraph zich af. ‘Een boom kan heel machtig zijn,’ antwoordt Papp Sarr.

Sociale bosbouw om Indonesië te herbebossen

De meerderheid van de 30 miljoen Indonesiërs die in het regenwoud of aan de rand ervan wonen, leven in traditionele gemeenschappen.

Voor hen is de aarde van iedereen. Maar die visie staat haaks op die van de eigenaars van de grote plantages. Zij hakken erop los. Om de gewelddadige conflicten die daardoor ontstaan te stoppen, en op verzoek van de Alliantie van Traditionele Volken in Indonesië, heeft president Joko Widodo aan het begin van zijn eerste ambtstermijn in 2014 een programma van ‘sociale bosbouw’ opgezet, zo meldt het tijdschrift Tempo. Dat betekent dat er 12,7 miljoen hectare terug wordt gegeven aan die gemeenschappen. Zij gaan ze herbebossen en cultiveren binnen de principes van de boslandbouw. Eind 2019 is nog maar 4 miljoen hectare teruggegeven, maar het proces zou de komende jaren sneller moeten gaan. En volgens Kompas hebben 51 groepen uit 17 provincies zich aangesloten bij de Vereniging van Sociale Bosbouw om hun kennis en ervaring te delen.

‘Voor mij zijn bomen machtige predikers. Ik vereer ze als ze in volken en families leven, in wouden en kleine bossen. Ik vereer ze nog meer als ze in hun eentje staan. Ze zijn als eenzamen. Niet als kluizenaars die er uit zwakte stilletjes vandoor zijn gegaan, maar als grote, vereenzaamde mensen, zoals Beethoven en Nietzsche.’ Hermann Hesse
Antoni Socias / Unsplash
Antoni Socias / Unsplash

Baobab bedreigd

Het Senegalese nationale symbool, de baobab, is van alle markten thuis

Je ziet hem overal in het land, mensen gaan onder zijn bladeren zitten om te praten, te trouwen of te smeken dat het zal ophouden met regenen. Maar door de klimaatverandering, de verstedelijking en de bevolkingsgroei is de boom tegenwoordig bedreigd, schrijft The New York Times.

De naakte Amazone

In een verwoeste, dorre en naakte Amazone blijven maar enkele bomen overeind en de indianenreservaten lopen leeg.

De inheemse groepen zijn vermoord of gevlucht, weggejaagd door de houthakkers, de landbouwbedrijven en de goudzoekers. Van de geïsoleerde stam Kaajapukugi zijn nog maar enkele overlevenden over en zij moeten asiel aanvragen in Canada of Mexico. Dat is de beginscène van de dystopische roman A morte e o meteoro [De dood en de meteoor], die in december in Brazilië verschenen is. De Braziliaanse auteur, Joca Reiners Terron, vertelt aan O Globo dat hij zijn boek geschreven heeft voordat de grote bosbranden in de Amazone van de zomer van 2019 plaatsvonden. Hij vertelt het tijdschrift: ‘Het nieuws heeft zich in het boek gewrongen en dat is geen gelukkig toeval maar een tragedie.’

Dit artikel werd samengesteld door .
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.