• Foreign Policy
  • Politiek
  • Corruptiezaak Netanyahu nadert apotheose

Corruptiezaak Netanyahu nadert apotheose

Foreign Policy | Amos Harel | 24 augustus 2017

Het onderzoek tegen de Israëlische premier kan in een stroomversnelling raken, nu zijn voormalige opperbevelhebber als kroongetuige wil optreden.

De politieke schandalen in Israël en de eindeloze drama’s rondom de regering van Donald Trump lijken in sommige opzichten op elkaar, maar er zijn ook verschillen. De entourage van premier Benjamin Netanyahu is niet zo weerzinwekkend als die van Trump. 
En in tegenstelling tot het drama in Washington nadert het drama in 
Jeruzalem zijn apotheose.

Onlangs sloot Netanyahu’s voormalig opperbevelhebber Ari Harow een deal met politie en justitie om als kroongetuige op te treden. Deze ontwikkeling kan een doorbraak betekenen 
in het slepende corruptieonderzoek rondom de premier, waarin ook zijn vrouw, oudste zoon, advocaat en 
een van zijn ministers figureren.

Netanyahu reageerde met het beleggen van een partijbijeenkomst, waarbij drieduizend loyale aanhangers kwamen opdraven. De premier beschuldigde de ‘nepnieuwsmedia’ ervan samen te spannen met zijn linkse tegenstanders en aan te zetten tot een ‘obsessieve, ongekende heksenjacht op mij en mijn familie’.

Naar Netanyahu lopen twee aparte onderzoeken. Het eerste, met als 
bijnaam ‘Zaak 1000’, gaat over de beschuldiging dat de Netanyahu’s dure cadeaus hebben gekregen van twee rijke zakenmensen: voor maar liefst 150.000 dollar aan sigaren, champagne en juwelen. Het tweede onderzoek, ‘Zaak 2000’, betreft onderhandelingen die Netanyahu voerde met zijn aartsvijand Arnon Mozes, uitgever van het dagblad Yediot Ahronot. De politie vermoedt dat Mozes de premier vlak voor de parlementsverkiezingen van 2015 aanbood de kritiek op hem in deze krant en op de website terug te schroeven. Daar zou tegenover hebben gestaan dat Netanyahu zijn best zou doen de oplage van de belangrijkste concurrent van Yediot Ahronot, de pro-Netanyahu-tabloid Israël Hayom, 
terug te dringen.

Netanyahu is nog steeds populair. De harde kern van de Likoed-kiezers loopt met hem weg, wantrouwt de elites en hecht weinig geloof aan berichten over zijn misstappen

Ook Netanyahu’s getrouwen zitten 
in de problemen. Er loopt een ander onderzoek, ‘Zaak 3000’, naar vermeende omkoping bij de aankoop door de Israëlische marine van in Duitsland gefabriceerde schepen en onderzeeërs. Netanyahu’s advocaat David Shimron trad tevens op als advocaat voor een louche tussenpersoon bij deze transactie, en deze man sloot eind juli een deal met justitie om te getuigen in ruil voor strafvermindering. Al eerder adviseerde de politie om Sara Netanyahu aan te klagen wegens het misbruik van overheidsgeld voor het huis van de familie.

Door de getuigenis van Harow kunnen deze zaken in een stroomversnelling terechtkomen. Tijdens het onderzoek in zijn eigen corruptiezaak heeft de politie Harows mobiele telefoon in beslag genomen. Er bleken opnames op te staan van de geheime besprekingen tussen Netanyahu en Mozes. En dit is niet het enige stukje mogelijk belangwekkende informatie dat Harow voor het onderzoek naar Netanyahu bezat. Zo was het zijn taak om contacten met geldschieters te onderhouden en kan hij dus wellicht het een en ander 
vertellen over de illegale giften die 
de Netanyahu’s jarenlang ontvingen.

Harow besloot waarschijnlijk een deal te sluiten omdat het bewijs tegen hem zo sterk was dat hij een lange gevangenisstraf tegemoet kon zien. Nu zal hij een taakstraf krijgen en 195.000 dollar boete moeten betalen. Volgens de krant Ha’aretz heeft deze nieuwe ontwikkeling ‘één onvermijdelijke implicatie: er komt een aanklacht tegen Netanyahu… Er is geen reden om een verdachte voor wie het er juridisch zo slecht uitziet als voor Harow te helpen, als daar niet flink wat tegenover staat.’

Kroongetuige Ari Harow. – © HH
Kroongetuige Ari Harow. – © HH

Ondertussen tracht Netanyahu rust uit te stralen. In een bericht op Facebook vertelde hij vrijdagmiddag wat hij de laatste tijd allemaal wel niet bereikt had en vroeg zijn aanhangers om de recente ’achtergrondruis’ te negeren. Maar in de laatste maanden lanceerde hij ook à la Donald Trump allerlei persoonlijke aanvallen, wat eigenlijk helemaal niet zijn stijl is. Hij beschuldigt de Israëlische pers er voortdurend van nepnieuws te verspreiden en politie en justitie ertoe aan te zetten een heksenjacht op hem te openen.

Sinds Trumps verkiezingsoverwinning in november raadt Netanyahu zijn adviseurs steevast aan om ’op Trump 
te lijken’ en haalde hij publiekelijk gemeen uit tegen journalisten die hem hadden durven bekritiseren. De kleine tv-zender Channel 20, waarvan Netanyahu hoopt dat het het Israëlische Fox News zal worden, vergeleek Harow met Judas.

Netanyahu’s linkse critici zijn inmiddels begonnen elke zaterdagavond te demonstreren bij het huis van openbaar aanklager Avichai Mandelblit; zij eisen dat er snel gerechtigheid komt. Soms zijn hun aanvallen op Netanyahu’s familie kleinzielig en weinig effectief – maar zelfs dan heeft de reactie van de Netanyahu’s veel weg van de tactiek van de verschroeide aarde. Eind juli ging een Facebookbericht viral waarin geklaagd werd dat [oudste zoon] Yair Netanyahu de poep van de familiehond Kaya niet opruimde. Yair sloeg terug met een eigen Facebookbericht, vol ongefundeerde beschuldigingen tegen links, tegen de media en zelfs tegen de families van Shimon Peres, Ariel Sharon en Ehud Olmert.

Niet zonder slag of stoot

Volgens de Israëlische wet hoeft een premier als hij aangeklaagd wordt niet af te treden. Israëlische politiek analisten gaan er dan ook van uit dat Netanyahu niet zonder slag of stoot zal 
vertrekken. Sommige denken dat hij vervroegde verkiezingen zal uitschrijven zodra een aanklacht onvermijdelijk wordt. Een andere theorie stelt dat Netanyahu in het ergste geval een deal zal sluiten: vervroegd politiek pensioen in ruil voor het afblazen van juridische stappen. De grote vraag is nu: wat doen zijn coalitiepartners? Blijven ze hem na een aanklacht steunen? Na het sluiten van de deal met Harow voelden maar weinig ministers zich geroepen om Netanyahu te verdedigen. Hij moest het doen met een paar loyale Likoed-parlementariërs, alleen zij wilden hem op televisie nog wel bijvallen.

Hoe het ook voor Netanyahu mag aflopen, op korte termijn ziet het er niet best voor hem uit. Volgens de 
premier zelf vormen de media, het ministerie van Justitie, de rechtbanken, universiteiten en zelfs het leger en de top van de veiligheidsdiensten één grote samenzwering tegen hem en zijn familie. Maar Netanyahu is nog steeds populair. De harde kern van de Likoed-kiezers loopt met hem weg, wantrouwt de elites en hecht weinig geloof aan berichten over zijn misstappen. Vooral op veiligheidsgebied hebben rechtse kiezers nog steeds veel vertrouwen in hem. Maar zelfs als Netanyahu aanblijft als premier, kan de sfeer van schandaal om hem heen een bedreiging vormen voor de veiligheid van Israël.

Auteur: Amos Harel

Foreign Policy
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 106.000

Wetenschappelijk tijdschrift, opgericht in 1970 om het ‘debat te stimuleren over belangrijke kwesties van de Amerikaanse buitenlandse politiek’. Sinds 2008 eigendom van The Washington Post.

Dit artikel van Amos Harel verscheen eerder in Foreign Policy.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.