• Courrier International
  • Reader
  • ‘De huidige situatie in Iran is onhoudbaar’

‘De huidige situatie in Iran is onhoudbaar’

Courrier International | Parijs | Shirin Ebadi | 18 februari 2019

Shirin Ebadi, advocaat, mensenrechtenactivist en winnares van de Nobelprijs voor de Vrede, roept op tot een verandering van regime. ‘Ook ik was ervan overtuigd dat het Iraanse volk vrijer en gelukkiger zou worden door de revolutie. Maar we hebben ons vergist.’

Courrier international: Welke herinnering hebt u aan de islamitische revolutie? Hoe stond u daar zelf tegenover in die tijd?

Shirin Ebadi: De Iraniërs hoopten dat hun situatie zou verbeteren, daarom hebben ze de revolutie ontketend. Maar die is niet in het belang van het volk geweest, en de situatie werd met de dag slechter. Als de mensen hadden geweten hoe het land er vandaag de dag aan toe zou zijn, hadden ze zeker geen revolutie uitgeroepen. Ook ik was ervan overtuigd dat het Iraanse volk vrijer en gelukkiger zou worden door deze revolutie. Maar we hebben ons helaas vergist.

Welke balans valt er veertig jaar na de revolutie op te maken inzake het islamitische regime?

Veertig jaar geleden werd dit regime grotendeels door de bevolking gesteund, maar als er nu vrije verkiezingen zouden komen, zouden de kiezers er ongetwijfeld niet meer op stemmen. De mensen hebben geen enkele vrijheid, er zijn grote financiële problemen die tot armoede en ongelijkheid leiden en de bevolking is ontevreden.

‘We zijn allemaal moslim en we respecteren de islam, maar de islam moet zich niet met de politieke macht bemoeien, want dan creëer je spanningen tussen soennieten en sjiieten’

U heeft lang gedacht dat het regime zich van binnenuit zou kunnen hervormen.

Tot voor kort hebben sommigen inderdaad geprobeerd het regime van binnenuit te veranderen, maar nu weten we dat dat onbegonnen werk is. Er is een probleem met onze grondwet: ons hele rechtssysteem draait om de opperste leider, het volk heeft geen enkele vrijheid. Zolang dat niet wordt veranderd in onze grondwet zal er geen enkele hervorming mogelijk zijn. Het is onontbeerlijk dat de religieuze macht wordt gescheiden van de politieke macht, anders spannen degenen die over de religieuze macht beschikken de religie voor hun eigen karretje, wat meestal indruist tegen het belang van het volk. Religie moet dus een privézaak blijven.

Wat voor gevolgen heeft de Iraanse revolutie voor het buitenland gehad?

Het resultaat is helaas niet positief, noch voor Iran, noch voor de rest van de wereld. Sinds 1979 veroorzaakt de revolutie alleen maar problemen in het Midden-Oosten: de tegenstellingen zijn toegenomen, de onderlinge spanningen tussen staten zijn veel groter en daarmee zijn we terug in 1979, het jaar waarin de politieke islam aan de macht kwam. We zijn allemaal moslim en we respecteren de islam, maar de islam moet zich niet met de politieke macht bemoeien, want dan creëer je spanningen tussen soennieten en sjiieten.

Hoe denkt u over de regionale oorlogen (Syrië, Jemen) waarbij het Iraanse regime betrokken is?

Die oorlogen zijn in wezen het gevolg van de politieke spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië. Beide hebben de ambitie aan het hoofd te staan van de mondiale moslimgemeenschap, en de conflicten in het Midden-Oosten zijn in feite oorlogen tussen deze twee landen. De Verenigde Staten en Israël steunen Saoedi-Arabië; Rusland en China scharen zich aan de kant van Iran, en op het slagveld tussen de twee partijen in sneuvelen mensen.

U roept het Westen op het Iraanse regime sancties op te leggen die het volk niet raken. Kunt u daar precieze voorbeelden van geven?

Er is momenteel veel geld in Iran dat de leiders hebben gestolen van het volk. Maar waar wordt dit geld gestald? Bij westerse banken. Die zouden dat moeten weigeren. De Iraanse staat bezit ook televisiekanalen in het Frans, Engels, Arabisch en Spaans om propaganda voor zichzelf te maken. Die kanalen zenden uit via Europese satellieten: het zou de Iraanse staat verboden moeten worden die satellieten te gebruiken.

U roept op tot een referendum, onder toezicht van de VN, over het ambt van niet-gekozen opperste leider. Denkt u dat het Iraanse volk tegen dat ambt zal stemmen?

Het gaat niet alleen om de opperste leider, maar om het hele regime. De Iraniërs moeten niets hebben van de islamitische republiek. Onze leiders kunnen zich wel beroepen op de steun van alle Iraniërs, maar dat klopt gewoon niet: het volk gaat elke dag de straat op om tegen dit regime te protesteren. Steeds meer mensen demonstreren en als dat tot hervormingen kan leiden, des te beter. Maar je ziet dat arbeiders en leraren in de gevangenis zitten omdat ze hebben deelgenomen aan vreedzame betogingen. Een van de oplossingen zou het organiseren van een referendum zijn over het islamitische regime zelf, een volksraadpleging die zou kunnen plaatsvinden onder toezicht van de Verenigde Naties.

Hoe ziet de toekomst van Iran eruit?

De huidige situatie kan niet voortduren. Het regime zal veranderen, hopelijk ten gunste van het volk. Ik geloof niet in een Amerikaanse militaire actie tegen Iran. Ik denk dat de verandering in Iran vanuit het volk zal komen.

Auteur: Shirin Ebadi

Shirin Ebadi werd in 1947 geboren in Iran en was de eerste vrouwelijke rechter in het land. Na de islamitische revolutie werd ze uit haar ambt gezet en is ze advocaat geworden. Haar werkterrein zijn de mensenrechten, en in het bijzonder de rechten van vrouwen en politieke activisten. In 2003 ontving ze de Nobelprijs voor de Vrede. Ze leeft sinds 2009 in ballingschap en blijft zich inzetten voor de mensenrechten.
Shirin Ebadi

Courrier international
Frankrijk | weekblad | oplage 205.000

De Franse 360. Sinds twintig jaar een begrip in de kiosk. Bijgenaamd het Pentagon van de journalistiek, omdat Courrier nauwlettend in de gaten houdt wat er over de hele wereld wordt geschreven door de media.

CHRONOLOGIE

1979 16 januari De sjah verruilt Iran voor Egypte. 1979 1 februari Terugkeer van ayatollah Khomeini uit Franse ballingschap in Teheran, waar hij door een uitgelaten bevolking wordt begroet. 1979 12 maart Eerste betoging van Iraanse vrouwen tegen het dragen van een sluier. 1979 1 april Proclamatie van de islamitische republiek. 1979 November Gijzeling in de Amerikaanse ambassade in Teheran. 1980 September Begin van de Iraaks-Iraanse oorlog. 1981 Januari Vrijlating Amerikaanse gijzelaars door Teheran. 1981 Juni President Bani Sadr wordt ontslagen en gaat in ballingschap in Frankrijk. 1981 Oktober Ali Khamenei wordt verkozen tot president van de republiek. 1986 Juni Na onderhandelingen met Iran worden twee Franse journalisten vrijgelaten die waren gegijzeld in Beiroet. 1988 Augustus Staakt-het-vuren tussen Irak en Iran. De oorlog kostte 1 miljoen mensen het leven. 1989 Februari Ayatollah Khomeini vaardigt een doodsfatwa uit tegen Salman Rushdie. 1989 Juni Ayatollah Khomeini overlijdt. 1989 Juli Hashemi Rafsanjani wordt verkozen tot president van de republiek. In 1993 wordt hij herkozen. 1995 April Volksopstand vanwege de hoge prijzen. 1997 Mei De hervormingsgezinde Mohammad Khatami wordt verkozen tot president. In 2001 wordt hij herkozen. 2003 Oktober Shirin Ebadi ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede. 2005 Juni De ultraconservatieve Mahmoud Ahmadinejad wordt verkozen tot president. 2006 Januari Teheran herneemt de verrijking van uranium. 2006 December Afkondiging van internationale sancties tegen Teheran. 2009 Juli Opstand door de ‘groene beweging’ tegen de herverkiezing van president Ahmadinejad, waarbij gefraudeerd zou zijn. 2010 Augustus Opening van de eerste kerncentrale van Iran. 2013 Juni De hervormingsgezinde Hassan Rohani wordt verkozen tot president. 2015 Juli Slotakkoord onder toezicht van de VN over het kerndossier. 2016 Januari Opheffing van de internationale sancties. 2018 Mei Amerika trekt zich terug uit het kernakkoord met Iran. 2018 Augustus De Amerikaanse sancties tegen Iran worden van kracht. 2019 Februari In sombere stemming viert de islamitische republiek haar veertigste verjaardag.

Dit artikel van Shirin Ebadi verscheen eerder in Courrier International.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.