• 360 Magazine
  • Economie
  • Dossier: Context

Dossier: Context

360 Magazine | Amsterdam | 19 september 2018

Het toerisme in beeld, ideeën om weerstand te bieden aan de ‘klotetoeristen’ en wat de verschillende steden ertegen doen.

Gletsjermeer Jökulsárlón, in het zuidoosten, is een van de meest toeristische plekken van IJsland.
Gletsjermeer Jökulsárlón, in het zuidoosten, is een van de meest toeristische plekken van IJsland.

IJsland niet berekend op invasie

In 2010 bezochten 450.000 reizigers IJsland. Vorig jaar was het aantal bezoekers opgelopen tot twee miljoen, meldt The Daily Telegraph, die daaraan toevoegt dat ‘deze stijging voor consternatie heeft gezorgd in kringen van natuurbeschermers, waar men zich afvraagt of zo’n klein eiland wel de middelen heeft een dergelijke toestroom van toeristen in goede banen te leiden en de natuurgebieden te beschermen’.

Het verschijnsel heeft IJsland veranderd in een land ‘dat moeite heeft de infrastructuur rond de meest kwetsbare plekken te versterken en zo de vloedgolf van bustoeristen op te vangen. Volgens tegenstanders van dit massatoerisme verandert het centrum van Reykjavik in een soort Disneyland’.

De autoriteiten proberen de toeristen nu over te halen om het zuiden van het eiland te vermijden, omdat dit al overvol is, ‘maar dat is een bijna onmogelijke opgave, want 99 procent van de toeristen komt aan op de luchthaven Keflavik, bij Reykjavik. In het zuiden dus’.

‘Overtoerisme’

Het begrip lag op ieders lippen tijdens het Wereldcongres Reizen en Toerisme, dat in april werd gehouden in Buenos Aires – hoewel, zoals de Britse krant The Telegraph schreef, het concept ‘overtoerisme’ nog onderwerp is van veel discussie: wat wordt er nu eigenlijk mee bedoeld?

De website The Conversation stelde de volgende definitie voor: ‘Overtoerisme duidt op een groei van het aantal bezoekers die leidt tot een oververzadiging op bepaalde plekken waar tijdelijke of seizoensgebonden toeristische pieken een permanente negatieve invloed hebben op de levenswijze, de rust en het welzijn van de plaatselijke bevolking.’

‘Klotetoerisme’

luidt de kreet op de voorpagina van het satirische Spaanse tijdschrift El Jueves van 15 augustus jongstleden. Rond een tekening van een wanhopige flamencodanseres prijst het blad met sarcastisch genoegen de kwaliteiten van een verblijf in Spanje aan. ‘Onvergetelijke ervaringen (als u niet eindigt in een alcoholisch coma)’, ‘berovingen op straat (en op de rekening in de restaurants)’, en ‘bezemkasten voor slechts 50 euro per nacht met Airbnb’.

Cornwall roept toerisme halt toe

Het bureau voor vreemdelingenverkeer in Cornwall, in het zuidwesten van Engeland, heeft de promotie van bepaalde toeristische plekken deze zomer stopgezet. Het betrof in het bijzonder twee stranden: Porthcurno Beach en Kynance Cove, populair geworden door de BBC-televisieserie Poldark. Daar kwamen nog bij de uitzonderlijk hoge temperaturen deze zomer en een bepaald Instagram-effect. ‘Pedn Vounder, een klein strandje dicht bij Porthcurno, werd bestormd nadat foto’s van het doorschijnende water aldaar viraal waren gegaan’, bericht The Guardian.

Verblijfsduur op Paaseiland beperkt

Sinds 1 augustus jl. ‘moeten alle toeristen bij aankomst op het Paaseiland, 3500 kilometer voor de kust van Chili, hun retourbiljet tonen eer ze worden toegelaten, en hun verblijfsduur is beperkt tot maximaal dertig dagen’, meldt BBC Mundo. En dat geldt volgens de lokale autoriteiten niet alleen voor toeristen. Desondanks bezochten vorig jaar bijna een kwart miljoen mensen het eiland, dat een oppervlakte heeft van slechts 164 vierkante kilometer. Door al die bezoekers is het eiland ‘het deel van Chili met de grootste dichtheid aan motorvoertuigen’.

Het toerisme in cijfers.
Het toerisme in cijfers.

In file naar de top

Met zijn 2506 meter werd de Pedraforca (de ‘Stenen Hooivork’), een berg in de voor-Pyreneeën aan Catalaanse kant, de afgelopen maanden dagelijks door honderden toeristen beklommen. ‘Het is tegenwoordig een van de meest gewilde toppen, zowel bij langeafstandstrekkers en bergbeklimmers als bij zondagswandelaars’, schrijft La Vanguardia. ‘De gemakkelijke route vanuit Barcelona verklaart de populariteit’, aldus de krant. Maar de toestroom van dagjesmensen ‘brengt naast erosie en schade aan het kwetsbare milieu’ ook een sterke stijging van het aantal ongevallen met 
zich mee.

Van Franse zijde betreurt Jean-Marc Peillex, burgemeester van Saint-Gervais-les-Bains, vertrekpunt van driekwart van alle klimmers die de Mont Blanc op willen, het in Le Parisien dat de berg ‘een attractiepark voor toeristen lijkt te zijn geworden’.

Niet alles in Porto gaat beroerd

De Portugese krant Diário de Notícias vindt dat Der Spiegel een wel erg negatief beeld schetst van de situatie rond de boekhandel Livraria Lello in Porto, die het summum zou zijn van al het kwaad dat het toerisme kan aanrichten. De krant stelt dat het oordeel ‘van de bezoekers en de middenstanders niet zo negatief is’. Weliswaar moet sinds 2015 voor de toegang tot de boekwinkel worden betaald en verdringt men zich om selfies te nemen op de plek die de schrijfster van de Harry Potter -serie inspireerde, maar de boekverkoop is er volgens de krant ook vrijwel verdubbeld, tot circa 1200 stuks per dag. En het personeelsbestand is in drie jaar gestegen van 9 naar 49.

Amsterdam treft maatregelen

Ook Amsterdam neemt maatregelen om de overlast door toeristen te beperken. Het stadsbestuur wil onder meer strengere Airbnb-regels, waarbij vakantieverhuur in overbelaste wijken helemaal kan worden verboden. Ook wordt ‘pretvervoer’ over water en land in het centrum aan banden gelegd. Het gaat daarbij om ‘bierfietsen’, segways en rondvaartboten. De opstap- en afstapplaatsen van de rondvaartboten verdwijnen uit het centrum.

Toerisme moet bovendien zwaarder worden belast: de toeristenbelasting gaat vanaf 2022 jaarlijks 105 miljoen euro meer opbrengen. De Passenger Terminal voor cruiseschepen verdwijnt, hotelboten mogen niet langer in de stad aanleggen. Toeristenbussen worden geweerd binnen de ring A10, grote winkel- en restaurantketens zullen worden geweerd.

De laatste jaren is de populariteit van de vakantieverhuur van particuliere woningen in Amsterdam sterk toegenomen: in 2013 werden 4500 appartementen aan toeristen verhuurd, in 2017 was dat gestegen tot 22.000.

Naar verwachting komen dit jaar 18 miljoen bezoekers naar Amsterdam, oplopend tot 30 miljoen in 2025.

(AT5)

Moet Venetië worden verplaatst?

Venetië ‘ziet zichzelf al een tijdje niet meer als een echte stad’, constateert Il Venerdì, de wekelijkse bijlage van de krant La Repubblica. Rond de lagune zijn de prijzen geëxplodeerd, de straten worden overstroomd met toeristen en de buurtwinkels hebben plaatsgemaakt voor souvenirshops. Zou het, om de stad wat lucht te geven, niet beter zijn om het centrum te verplaatsen naar het vasteland, naar Mestre? Vroeger was dat immers een zelfstandige stad, schrijft de krant. Maar sinds zo’n honderd jaar is die opgegaan in Venetië, waarvan het nu een gewilde woonwijk is.

Dat was althans tot voor kort het geval, want er zijn nu tal van projecten om de toeristen naar Mestre te lokken. In december wordt er een museum geopend dat ‘geheel multimedia’ zal zijn: M9. Hotels en jeugdherbergen schieten uit de grond – ‘men houdt vooral rekening met lowbudgettoerisme’ en jonge bezoekers, aldus Il Venerdì.

De burgemeester van Venetië wil steigers voor cruiseschepen aanleggen in de industriehaven van Marghera, liever dan in de buurt van de Piazza San Marco, waar de schepen een belasting voor het milieu betekenen

Hetzelfde is het geval met de woonruimte die via Airbnb wordt aangeboden, bericht de krant La Nuova Venezia: ‘Omdat Venetië bomvol is, neemt het aanbod in Mestre toe, met een groei in dubbele cijfers in de afgelopen jaren.’ De burgemeester van Venetië, Luigi Brugnaro, wil er gaan bouwen boven de spoorlijn, waar een winkelcentrum moet komen. Ook wil hij steigers voor cruiseschepen aanleggen in de industriehaven van Marghera, liever dan in de buurt van de Piazza San Marco, waar de schepen een belasting voor het milieu betekenen. De burgervader verheugt zich er al op. ‘Dankzij de investeringen van particulieren zijn we in staat om vervallen buurten op te knappen.’

Dat mag dan zo zijn, meent de oppositie, maar de ontwikkeling voltrekt zich zonder enige visie op de lange termijn en zorgt voor forse huurstijgingen in wijken die zich tot nu toe veilig waanden voor de invasie.

Park Güell in Barcelona, een van de populairste plekken van de stad.
Park Güell in Barcelona, een van de populairste plekken van de stad.

Ideeën om weerstand 
te bieden

De Britse krant The Guardian komt met een lijstje maatregelen om 
toeristische ontwikkelingen in 
de hand te houden.

⦁ De toeristische stromen geografisch verleggen. Dat kan door, zoals in Venetië, nieuwe trekpleisters te ontwerpen in de omgeving van de meestbezochte plekken.
⦁ De stromen in de tijd spreiden. Daarbij gaat het erom ‘bezoekers ertoe te bewegen buiten de drukste perioden van de dag, het seizoen of het jaar te komen. Die strategie kan worden opgenomen in een toeristisch marketingplan (nieuwe evenementen verzinnen, zoals festivals, gespreid over de tijd) of door het vaststellen van quota om de komst van toeristen in bepaalde perioden van het jaar te beperken.
⦁ De kosten van het verblijf verhogen. Een ‘nog niet goed uitgewerkt maar effectief middel om vraag en aanbod meer in evenwicht te brengen’. Volgens de krant zijn er al tal van toeristische bestemmingen waar een toeristenbelasting geldt om een al te grote toeloop te ontmoedigen.
⦁ Het voor korte tijd verhuren van de eigen woning beperken. Dat wordt al gedaan in steden als Londen, New York, Amsterdam en Parijs (in de binnenstad van Parijs is de maximale duur voor het verhuur van de eigen woning beperkt tot 120 dagen per jaar).

‘Genieten van de zon, 
als haringen in een ton’

schrijft de Belgische krant De Morgen boven een bericht over vakantie in Griekenland. Dat land verwacht dit jaar 32 miljoen toeristen, vijf miljoen meer dan vorig jaar en twee keer zoveel als in 2010.

Dit artikel werd samengesteld door .
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 heeft 1000 nieuwe leden nodig

Deze maand bieden wij daarom een deel van onze artikelen gratis aan. Zo kunt u vast kennismaken met ons aanbod. Leden blijven toegang houden tot onze maandelijkse digitale editie en het archief.