• Singapore Scene
  • Cultuur
  • Een gesprek met Amos Yee

Een gesprek met Amos Yee

Singapore Scene | Singapore | Alfian Sa'at | 24 september 2015

De Singaporese schrijver Alfian Sa’at, begin oktober te gast op het festival Read My World in Amsterdam, ging op bezoek bij de zestienjarige blogger Amos Yee.

Wie is Amos Yee?

Amos Yee Pang Sang (1998) is bekend van zijn filmpjes op YouTube. Kort na de dood van de voormalige Singaporese premier Lee Kuan Yew op 23 maart plaatste hij een filmpje waarin hij Lee vergeleek met Jezus, en waarbij geen van beiden er goed van afkwam. Ook postte hij een foto van Lee en Margaret Thatcher die anale seks hadden. Hij werd gearresteerd vanwege het kwetsen van de christelijke gemeenschap, obsceniteit en bedreigende en/of beledigende communicatie. Begin juli kwam hij weer vrij, en diende bezwaar in tegen het hof en de straf die hem was opgelegd. Verschillende mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International, hielden zich vervolgens bezig met zijn zaak.

Ik was niet van plan om over Amos Yee te schrijven, maar ik ben behoorlijk geschokt door de manier waarop hij door de media wordt afgeschilderd. Hij zou autistisch zijn, psychologisch zo in de war dat hij psychiatrische hulp nodig heeft, en kenmerken vertonen die je als ‘abnormaal’ zou kunnen kenschetsen.
Ik had het genoegen te dineren met Amos en zijn familie. De moeder, Mary Yee, is een dame met fonkelende ogen die steeds vooroverboog om me beter te kunnen verstaan. Ze maakte een constant nieuwsgierige en aandachtige indruk, en keek steeds om zich heen terwijl ze haar tas met bloemmotief stevig tegen zich aandrukte. Je zou kunnen vermoeden dat ze iets van haar leergierigheid heeft overgedragen op haar enig kind.
‘Wist u dat Amos erover heeft gedacht om zijn naam te veranderen?’ zei ze.
‘Waarom?’
‘Omdat zijn volledige naam Amos Yee Pang Sang is. En op school werd hij steeds gepest door andere kinderen die hem “Anus Yee Pang Sai” noemden. U moet weten dat pang sai in het Hokkien zoveel betekent als “zich ontlasten”.’
Ik wilde vragen of hij ‘Amos’ wilde veranderen, of ‘Pang Sang‘, of misschien allebei. Maar ik wierp een snelle blik op Amos, die afkeurend keek, en zag de denkbeeldige tekstballon boven zijn hoofd waarin te lezen stond: ‘Mam, zit me alsjeblieft niet zo belachelijk te maken waar deze mensen bij zijn.’ Dus ik besloot het daarbij te laten.
De vader, Alphonsus Yee, stelde zich iets gereserveerder op. Hij is een stevig gebouwde man die motor rijdt en zich wat meer op de achtergrond houdt, en hij stond daar met zijn armen over elkaar geslagen. Het kwam me voor 
dat de moeder de streken van haar zoon nog steeds beschouwt als een voortdurende bron van geheimzinnigheid, terwijl voor de vader de grens wel was bereikt wat dat soort onoplosbare raadsels betreft. Ik probeerde het ijs te breken bij de vader met de opmerking: ‘Volgens mij is uw zoon zeer intelligent.’
En de vader zei op vermoeide toon: ‘Ja, intelligent is hij zeker. Maar hij is niet verstandig.’

Amos Yee verlaat het gerechtsgebouw in Singapore in mei dit jaar. Hij werd veroordeeld tot vier weken cel wegens belediging van de overleden Vader des Vaderlands, oud-premier Lee Kuan Yew. © Then Chih Wey / Xinhua News Agency
Amos Yee verlaat het gerechtsgebouw in Singapore in mei dit jaar. Hij werd veroordeeld tot vier weken cel wegens belediging van de overleden Vader des Vaderlands, oud-premier Lee Kuan Yew. © Then Chih Wey / Xinhua News Agency

Puber

En Amos zelf? Hij is een slordig uitziende puber. Hij is erg bleek, heeft zeer smalle schouders, en het lijkt alsof zijn slordige, uitbundige kapsel een poging is om enig gewicht toe te voegen aan zijn spichtige gestalte. Hij had de gewoonte langs zijn kin te wrijven voordat hij iets zei, wat ik nogal aandoenlijk vond omdat dat langs-je-kin-wrijven het gebaar 
is van kinderen die een poging doen serieus genomen te worden – als intellectueel. Ik vroeg Amos wie zijn favoriete filmregisseur was.
‘Ik ben dol op Stanley Kubrick,’ zei hij.
‘O ja? Die is inderdaad goed, ja. Hoewel ik Barry Lyndon niet geweldig vond,’ zei ik. ‘Te gekunsteld voor mij.’
‘O, maar heb je hem twee keer gezien?’
‘Is het de moeite waard om twee keer te zien?’
‘Absoluut.’
Amos had zeer uitgesproken opvattingen, en hij deed me eerlijk gezegd denken aan een gewone, vroegrijpe puber: kalm, zelfverzekerd en zeer loyaal aan de 
dingen die hem dierbaar waren, maar niet in die mate dat hij zich afsloot voor het ontdekken van andere zaken.
‘Als je 2001: A Space Odyssey goed vond,’ zei ik, ‘dan moet je Solaris van Tarkovsky eens gaan zien.’ ‘Bedoel je dat er een sciencefictionfilm bestaat die net zo goed is als Space Odyssey?’
‘Misschien wel beter. Absoluut.’
Hij knikte en wreef weer langs zijn kin. Toen kwamen we over de video te spreken. Ik zei: ‘Ik ben het eens met wat je zei over Lee Kuan Yew, maar moest je daar echt de christenen bij halen? Je had toch gewoon je punt kunnen maken door te zeggen dat degenen die zo tegen hem liepen te slijmen en zwijmelen, deden alsof ze lid waren van een cultus.’
‘Maar alle godsdiensten zijn cultussen.’
‘Oké, maar waarom moet je dan net de christenen hebben? Je had ook iets kunnen zeggen over godsdienstig fanatisme zonder zo specifiek te worden.’
‘Maar het christendom is de godsdienst die ik beste ken.’
Daar was het weer: ‘maar’, het favoriete woord van iedere goedgebekte puber die volwassenen, met hun kritiekloze conventies, eigenlijk maar belachelijk vindt. ‘En al dat vloeken dan,’ zei ik 
terwijl ik een ouwelullentoon aansloeg. ‘Stel dat mensen daardoor afgeleid worden van de kern van je betoog?’
‘Zo druk ik mezelf nu eenmaal uit. Ik wil mezelf niet verloochenen.’
‘Je moet jezelf afvragen of het van belang is voor je boodschap. Volgens mij maak jij je video’s om iets te over te brengen op je publiek. Ik begrijp je behoefte om authentiek over te komen, maar soms struikelt je publiek over de krachttermen en dan luisteren ze niet meer naar je.’
‘Maar soms is het vloeken juist de boodschap.’
‘Jawel, Amos, ik heb genoeg Scorsese 
en Tarantino gezien om dat te weten.’
‘En dat zijn geweldige voorbeelden!’


‘Ja, intelligent is hij zeker. Maar hij is niet verstandig’

Ik glimlachte, maar zei niet dat hij in de verste verte geen gelijkenis vertoonde met een gangster of huurmoordenaar. Waarna het gesprek kwam op het onderwerp voorarrest en gevangenisstraf.
Amos zei: ‘Waarom zouden we ons zorgen maken over de gevangenis? Neem nou Mandela, die vocht voor een goede zaak en ging ook de gevangenis in.’
Op dat moment begon [acteur en theaterregisseur] Ivan Heng, die ook aan tafel zat, met zijn ogen te rollen. Hij zei: ‘Schat, jij bent Mandela niet. Dus als ik jou was zou ik zorgen dat ik niet in de problemen kwam.’
Amos keek ietwat schuldbewust. Volgens mij besefte hij dat hij, door de analogie die hij aanhaalde, zichzelf wel eens zou kunnen afschilderen als iemand met grootheidswaan. Glen Goei [eveneens film- en theaterregisseur], die ook aan tafel zat (en het etentje betaalde), zei: ‘Misschien ben je niet bang voor jezelf. Maar denk eens aan je ouders. Denk je niet dat ze zich zorgen zullen maken als je naar de gevangenis moet?’
‘Maar we kunnen ons leven niet altijd leiden op basis van wat onze ouders van ons vinden.’
‘We vragen alleen maar of je jezelf in hun positie kunt verplaatsen,’ zei Glen.
Amos wreef weer langs zijn kin. 
Ik voelde dat er een bijdehand weerwoord aan zat te komen – ‘als ik een kind had, dan zou ik willen dat hij 
dingen doet die hij met zijn geweten 
in overeenstemming kan brengen… 
dat hij leeft als een vrij mens met 
principes… dat hij de morele moed heeft om achter zijn eigen handelingen te staan’. Maar Amos zei niets.
Dit is mijn visie op de hele absurde 
affaire: Amos Yee is net zo normaal 
als alle andere pubers. Ze ergeren 
zich aan elke vorm van gezag, ze zijn altijd op zoek naar ruimte om te manoeuvreren en te onderhandelen, hebben een vlijmscherp instinct om 
de tegenstrijdigheden en hypocrisie van volwassenen aan de kaak te stellen, en spreken een taal vol met ‘maar’ en ‘waarom niet?’ die bedoeld is om je geduld op proef te stellen. Elke poging om een puber te ‘disciplineren’ wordt een koppige, uitzichtloze strijd; 
je kunt het met hem op een akkoordje proberen te gooien, maar als hij vindt dat hij ten onrechte gestraft wordt 
(nog voordat hij veroordeeld is), dan kun je verzet verwachten. Met dat 
soort pubers kun je proberen redelijk 
te overleggen, maar je moet voorbereid zijn op hun stellingname dat je redelijkheid in werkelijkheid volstrekt onredelijk is. Wat abnormaal is, is dat vanwege de aanklachten tegen hem alles wordt uitgespeeld op een veel groter podium. En volgens mij is dat het tragische van de hele zaak: als zo’n puber zich begint te verzetten – en Amos kan natuurlijk enorm uitdagend zijn en puberaal doen – kun je hem het beste negeren en laten uitrazen tot hij er moe van wordt.
Hysterisch
Maar nee hoor, sommige mensen besluiten dan schijnheilig te gaan doen, en dan krijg je de sneue situatie van een volwassene die een 
kind genadeloos afranselt in een supermarkt. Op zo’n moment vinden wij dat kind absoluut niet onhandelbaar; nee, het is de volwassene die zijn zelfbeheersing heeft verloren. En zo beschouw ik deze kwestie ook: de mensen die de klachten hebben ingediend bij de politie, de acht politieagenten die Amos thuis kwamen arresteren, de hoofdaanklager, de man die Amos een klap gaf voor het gerechtsgebouw, Bertha Henson, Lionel de Souza, de journalisten 
die foute lezingen blijven geven van de zaak: jullie maken zo’n gewelddadige, hysterische, waanzinnige 
en zwakke indruk. Door te proberen het ‘probleem’ Amos op te lossen, hebben jullie alleen maar je eigen problemen en neuroses tentoongespreid: jullie kleingeestigheid, jullie wreedheid, jullie beestachtigheid 
en jullie onzekerheid.

Alfian Sa’at
Alfian Sa’at is schrijver van fictie en toneel, en tevens dichter. Op Read My World ensceneert hij onder meer de theatrale keynote speech van de auteurs Tash Aw en Laksmi Pamuntjak. Tijdens het Literair Café op 2 oktober draagt hij voor uit zijn werk en gaat hij in gesprek met dichter en programmamaker Frank Keizer.

Dit artikel van Alfian Sa'at verscheen eerder in Singapore Scene.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.