• Khaosod
  • Politiek
  • Een kopje koffie met mijn schaduw

Een kopje koffie met mijn schaduw

Khaosod | Pravit Rojanaphruk | 23 februari 2016

Critici van de militaire junta in Thailand krijgen geregeld het verzoek 
om ‘een kopje koffie te komen drinken’. Een journalist uit Bangkok legt uit hoe waarom je zo’n uitnodiging beter niet kunt afslaan.

Een vertegenwoordiger van de junta belt me nu al maanden 
om een afspraak te maken voor een kopje koffie. Woensdag gaan we elkaar eindelijk ontmoeten. Mijn contactpersoon was overdreven beleefd, in 
tegenstelling tot de militairen die eerder deze maand de jonge prodemocratische activist Sirawith ‘Ja New’ Seritiwat ‘ontvoerden’, uitscholden en naar verluidt licht mishandelden voordat ze hem achterlieten bij een politiebureau.

De laatste keer dat ik luitenant Cholapat Pluengphai ontmoette was in september vorig jaar toen ik door de junta, formeel de National Council for Peace and Order, of de NCPO, werd ontboden, zes uur werd ondervraagd en drie dagen zonder enige aanklacht vastzat.

Ik stelde met tegenzin een ontmoetingsplaats voor

De tengere Cholapat met zijn zachte stem zat bij het handjevol mensen dat me ondervroeg. Hij leek redelijk sympathiek, en voordat ik door de andere geüniformeerde officieren werd geblinddoekt, vroegen hij en zijn directe superieuren of er iets was wat ik graag wilde hebben. Ik antwoordde dat ik kranten wilde, maakte niet uit welke. Op de derde en laatste dag van mijn hechtenis werden er wat kranten bezorgd in mijn donkere cel, waarvan de drie massief houten ramen allemaal gesloten waren.

Vriendelijke dictatuur

Meer dan een maand nadat ik was ‘gevraagd’ ontslag te nemen bij de krant The Nation belde Cholapat om me te verzekeren dat de junta geen enkele rol had gespeeld bij mijn vertrek bij de krant waarvoor ik 23 jaar had gewerkt. Hij liet me ook weten dat hij een nieuwe leidinggevende had: een luitenant-
kolonel die verantwoordelijk was voor het toezicht op de beveiliging in het stadsdistrict waar ik sta ingeschreven, Bang Kapi in Bangkok.

Journalist Pravit Rojanaphruk op het Oslo Freedom Forum in 2015. Op de achtergrond een foto van zijn arrestatie door de militaire junta. – © Corbis
Journalist Pravit Rojanaphruk op het Oslo Freedom Forum in 2015. Op de achtergrond een foto van zijn arrestatie door de militaire junta. – © Corbis

Een kennismakingsgesprek met zijn nieuwe baas zou op prijs worden gesteld, zo zei hij. Nadat hij me daar maanden over had gebeld, stelde ik met tegenzin een dag en een ontmoetingsplaats voor, omdat ik ook wel besef dat dergelijke afspraken niet straffeloos tot in lengte van dagen kunnen worden uitgesteld.


Ik noem Cholapat een vertegenwoordiger in plaats van gewoon een legerofficier van de junta, omdat hij een van de mensen is die tot taak hebben gekregen mij ervan te overtuigen dat we onder generaal Prayuth Chan-ocha, de opperbevelhebber van de NCPO, in een vriendelijke dictatuur leven.

In zekere zin is Cholapat als alle woordvoerders van de junta: beleefd, ogenschijnlijk zorgzaam en in staat om, zonder een greintje ironie of schaamte, te zeggen dat ze mensenrechten respecteren en hun tegenstanders waardig bejegenen. Een van Cholapats taken is het van dag tot dag volgen wat ik op Twitter of Facebook zeg. Dit weet ik omdat hij sommige van mijn tweets uit zijn hoofd kon opdreunen, en hij mij in december belde om door te geven dat zijn baas ontstemd was over een van mijn recente berichten. Hij verzocht me beleefd het bericht te verwijderen; ik heb beleefd geweigerd.

Het ‘verzoek’ om een kopje koffie te gaan drinken is ontegenzeggelijk een ‘bakje dwang’

Hoewel ik me meer op mijn gemak voel bij mensen als Cholapat dan bij de types die Sirawith ontvoerden, verlies ik nooit uit het oog dat ook zij behoren tot het huidige, repressieve militaire regime. Hoe beleefd, vriendelijk of oprecht ze ook lijken, ze voeren bevelen uit van de dictator. In het geval van Cholapat betekent dat dat hij de goeierd speelt in plaats van de slechterik. In een poging de militaire overheersing aangenamer en beschaafder te maken, gaat een aantal van deze geüniformeerde mannen beleefd om met tegenstanders en critici van de junta. Desalniettemin is een telefoontje van een officier van de junta met de vraag om een afspraak meer dan een verzoek; het is een bevel. Als gevolg van de ongelijke machtsverhouding is de uitnodiging van een soldaat voor een kopje koffie een vorm van dwang. Behalve vluchten of riskeren te worden gearresteerd wegens het trotseren van het dictatoriale en illegale bevel van de junta, kunnen ‘genodigden’ zoals ik niet anders dan de ‘uitnodiging’ accepteren.

Hetzelfde geldt voor de ontelbare 
‘beleefdheidsbezoekjes’ die mannen in militaire uniformen afleggen bij hen die het toevallig zichtbaar oneens zijn met de junta. Dwang vermomd als 
‘beleefdheid’ is gewoon een andere vorm van onderdrukking, zij het minder gemakkelijk waarneembaar.


Hoezeer het ook wordt verbloemd, of hoe beleefd het ook wordt gebracht, 
en of dat nou oprecht is of niet, niets kan het feit camoufleren dat dwang, naast onderdrukking, een onlosmakelijk onderdeel vormt van de dagelijkse realiteit voor mensen die het niet eens zijn met, of zich verzetten tegen de 
militaire junta. Het maakt niet uit hoe vriendelijk of beleefd het wordt overgebracht, het ‘verzoek’ om een kopje koffie te gaan drinken is ontegenzeggelijk een ‘bakje dwang’.

Ik heb over vier dagen om elf uur met luitenant Cholapat afgesproken in een koffiehuis ergens in de binnenstad, en het wordt vast een warm weerzien. Mocht u na die tijd niets van me horen, dan is de relatie onverwacht bekoeld. Nogmaals, ik zou het Cholapat niet verwijten als dat gebeurt. Het is niet persoonlijk. Hij doet gewoon wat hem wordt opgedragen.

Auteur: Pravit Rojanaphruk
Vertaler: Martinette Susijn

Pravit Rojanaphruk geldt als een van de beste journalisten van Thailand. Hij werd geboren in een Thais-Chinese diplomatenfamilie, en studeerde in Oxford. Als journalist voor The Nation schreef hij steevast kritisch over de Thaise regering. In 1995 ontving hij als eerste Thaise journalist een beurs van het International Center for Human Rights and Democratic Development.

Khaosod
Thailand, dagblad, oplage 300.000
Opgericht in 1991. ‘Vers nieuws’ is een nationale Thaise krant. Gematigd, liberaal. Breed georiënteerd en ‘upcountry-focused’.

Dit artikel van Pravit Rojanaphruk verscheen eerder in Khaosod.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.