• Mail & Guardian
  • Reader
  • FB-groep ontmaskert mythe witte genocide

FB-groep ontmaskert mythe witte genocide

Mail & Guardian | Simon Allison | 18 maart 2020

De onterechte associatie met een anonieme Facebookgroep, opgericht om desinformatie en propaganda op internet te bestrijden, heeft het leven van Mandy Owens volledig
op zijn kop gezet.

In januari 2019 stuurde Willem Petzer, een activist tegen de ‘witte genocide’ in Zuid-Afrika met een zwak voor racistische en pro-apartheid-memes, een opgewonden tweet aan zijn 15.000 volgers: ‘Ik heb die lui achter de “Busting the Myth of White Genocide in SA”-pagina ontmaskerd!!! RETWEET alsjeblieft.’ Vlak daarna werd dit bericht geliked door Steve Hofmeyr, de muzikant die vooral bekendstaat om zijn steun aan het blanke nationalisme.

Busting the Myth of White Genocide in SA [Afrekenen met de mythe van witte genocide in Zuid-Afrika], onder de oprichters en aanhangers bekend als Busting, is een Facebookgroep die in april 2018 in het leven werd geroepen om ‘complotten bloot te leggen en witte supremacisten te bestrijden die een bedreiging vormen voor een verenigd Zuid-Afrika’. De pagina is opgezet om onjuiste statistieken en informatie die witte nationalisten en ultrarechtse activisten in Zuid-Afrika verspreiden te weerleggen, met name over de heikele kwestie van de boerderijmoorden. De anonieme beheerders van de groep beschrijven zichzelf als ‘een team slimme, straatwijze Zuid-Afrikanen die hun krachten hebben gebundeld om desinformatie en propaganda op internet te bestrijden’.

In januari 2016 ontstonden er protesten in de Zuid-Afrikaanse provincie Vrijstaat nadat een witte Boer twee werknemers had gedood tijdens een ruzie. Op de foto zijn Boeren te zien met de Vierkleur-vlag. – © Felix Dlangamandla / Getty
In januari 2016 ontstonden er protesten in de Zuid-Afrikaanse provincie Vrijstaat nadat een witte Boer twee werknemers had gedood tijdens een ruzie. Op de foto zijn Boeren te zien met de Vierkleur-vlag. – © Felix Dlangamandla / Getty

Het idee dat er  in Zuid-Afrika een ‘witte genocide’ zou plaatsvinden is alom ontzenuwd, onder meer door de Zuid-Afrikaanse ngo Africa Check en de BBC. Petzers tweet bevatte een link naar een video van hemzelf, waarin hij de Facebookgroep afschildert ‘als een enorme desinformatie- en haatcampagne’ die vanuit de kustplaats Hermanus wordt gerund door ‘drie waardeloze vrouwen’. Petzer wees ene Mandy Owens aan als oprichter van de groep, zonder daarvoor bewijzen te leveren, waarop de video werd verwijderd van YouTube. De twee hadden eerder in de clinch gelegen over Owens’ openlijke steun voor de herverdeling van land onder de armere gemeenschappen in Hermanus, maar Owens ontkent elke betrokkenheid bij de Facebookgroep. ‘Het is allemaal gelogen,’ zei ze in een interview met de Mail & Guardian. ‘Niets van wat Petzer of die rechtse trollen hebben gezegd is waar.’

Maar de schade was al aangericht. Vanaf het moment dat de video online ging, ontving Owens een niet-aflatende stroom haatmail. ‘Op de dag dat hij de video postte, begonnen de verkrachtings- en doodsbedreigingen. Ze bedreigden zelfs mijn kind. Ik wist niet eens dat zulke mensen bestonden,’ vertelt Owens. ‘De dingen die ze zeggen komen hard aan. Iemand wenste me toe dat mijn kind voor mijn ogen levend werd gekookt terwijl ik door meerdere mannen werd verkracht.’

En het bleef niet bij bedreigingen: Owens adres werd online gezet, waarna haar huis doelwit werd van vernielingen en haar autobanden werden doorgesneden. Na anonieme telefoontjes en e-mails aan haar werkgevers in Pretoria raakte ze haar baan kwijt en daardoor ook haar huis. ‘Het heeft een gigantische impact,’ zegt Owens. ‘We leven nog steeds in angst en voelen ons opgejaagd. Elke keer als ik de stad in ga, ben ik als de dood dat mensen me herkennen en me verrot schelden of in elkaar slaan. Het zal niet de eerste keer zijn.’

Onterechte associatie

De onterechte associatie met de Facebookgroep was voldoende om Owens hele leven op zijn kop te zetten. De echte beheerders van de groep hebben er daarom voor gekozen anoniem te blijven. De Mail & Guardian sprak met drie van hen – van wie de identiteit bij ons bekend is en van wie deelname aan de groep is bevestigd – over het ontstaan van de groep, wie ze zijn en waar ze voor staan.

‘We zijn gewoon een groep mensen die snakken naar verandering en elkaar hebben gevonden in de comments op sociale media,’ zei een van hen. ‘We staan in de frontlinie van een online-oorlog tegen racistische desinformatie en propaganda. Er is een goed geoliede campagne om Afrikaners neer te zetten als een bedreigde minderheid die op het punt staat uit te sterven.’

“Niets van wat Petzer of die rechtse trollen hebben gezegd is waar”

De beheerders van de Facebookpagina ontkennen dat Mandy Owens er ooit bij betrokken is geweest. ‘We zijn mensen met verschillende raciale, religieuze en ideologische achtergronden. Sommigen van ons neigen meer naar het socialisme, anderen meer naar het liberalisme, en dan hebben we nog een of twee centralisten.’

Op dit moment hebben ze 17.692 volgers. ‘We proberen de vertekening van hedendaagse Zuid-Afrikaanse kwesties, zoals misdaad en landhervormingen, door mensen met een racistische agenda tegen te gaan. En aangezien racisten en ultrarechtsen al een tijdlang erg actief zijn op sociale media, is er geen gebrek aan mythes en leugens die moeten worden doorgeprikt.’

Willem Petzer weigerde te reageren op vragen die wij hem voorlegden, want ‘die vragen druipen van jullie eigen vooringenomenheid.’ Hij zei: ‘Ik hoef mijn kant van het verhaal niet te vertellen. Ik ben heel goed in staat het publieke debat van feiten te voorzien.’

Auteur: Simon Allison

Mail & Guardian
Zuid-Afrika | weekblad | oplage 26.000

Opgericht in 1985 en in 1990 vlot getrokken door The Guardian. Sinds 2002 eigendom van de Zimbabwaanse krantenuitgever Trevor Ncube. De krant ijvert voor een toleranter Zuid-Afrika.

Dit artikel van Simon Allison verscheen eerder in Mail & Guardian.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.