• The New Yorker
  • Cultuur
  • Gamegekte

Gamegekte

The New Yorker | New York | Simon Parkin | 18 mei 2017

Videogames die in de jaren negentig werden uitgebracht voor de Japanse spelcomputer Neo Geo, brengen tegenwoordig tienduizenden euro’s op. Wereldwijd zijn er maar vijf verzamelaars die hun collectie compleet hebben.

Zeven jaar geleden sloot Shawn McCleskey uit Memphis een van de grootste deals in zijn carrière. McCleskey is een handelaar in 
zeldzame videogames, verzamelkaarten en antieke machinegeweren, en de manier waarop deze 
transactie plaatsvond zou regelrecht uit een roman van Ludlum kunnen komen. Een man met de schuilnaam Wolf maakte 55.000 dollar naar McCleskey over en verscheen enkele dagen later op Memphis International Airport met een metalen koffertje. 
De mannen troffen elkaar in de drukke aankomsthal en begaven zich, na een korte stop in een Chinees restaurant, naar het huis van McCleskey. Daar inspecteerde Wolf zijn aankoop: twee videogames 
die in 1996 waren uitgebracht voor de Neo Geo, 
een Japanse spelcomputer. Toen hij zich van de authenticiteit en de goede staat van de games had vergewist, opende Wolf zijn koffertje, speciaal 
ontworpen voor het vervoer van de 30 centimeter lange cassettes, en borg ze daarin op. ‘Alsof het om een zakje diamanten ging,’ vertelde McCleskey me onlangs. Een van de voorwaarden voor de verkoop was dat Wolfs identiteit geheim zou blijven.

Net als de meeste dingen in de wereld worden videogames minder waard naarmate ze langer bestaan. De Neo Geo is een uitzondering op die regel, waarschijnlijk omdat de bijbehorende games voor verzamelaars de heilige drievuldigheid belichamen: kwaliteit, 
zeldzaamheid en een hoge prijs. Deze oude spelcomputer werd in 1991 door gamefabrikant SNK uit Osaka – die zijn geld vooral verdiende met machines voor arcadehallen – uitgebracht voor een verkoopprijs 
van 650 dollar (wat nu meer dan 1100 dollar zou zijn), als een soort gulle geste aan de fans. Waar andere spelcomputers van die tijd vereenvoudigde versies van de populairste arcadespellen boden, bleef de Neo Geo trouw aan zijn oorsprong, ook wat de hardware betreft. De forse gamecartridges zaten in grote plastic cassettes en kostten gemiddeld 250 dollar. Daardoor bleef de vraag beperkt en verschenen de games in kleine oplages, van soms niet meer dan een paar 
honderd stuks. (In 2003 verscheen de laatste officiële titel, Samurai Spirits Zero, al worden er door derden nog steeds nieuwe games voor het systeem geproduceerd.)

McCleskey erfde op zijn negentiende een paar ton van zijn vader. De helft daarvan belegde hij in aandelen, de rest ging op aan cartridges voor zijn Neo Geo en kaarten voor het spel Magic: The Gathering. ‘Ik woonde toen nog bij mijn moeder in het souterrain,’ zegt hij. ‘Mijn familie en vrienden zagen me heel mijn erfenis verkwisten aan videogames. Ze vonden het weggegooid geld.’ Maar de laatste jaren is zijn aandelenportefeuille enorm in waarde gedaald en 
is Neo-Geo.com, de website met webwinkel die 
hij beheert, juist steeds meer gaan opbrengen. Afgelopen voorjaar verkocht McCleskey drie cartridges voor 45.000 dollar aan iemand in Zuid-Korea. ‘De 
Neo Geo trekt verzamelaars aan omdat je, veel meer dan met munten, postzegels en strips, soms jarenlang kunt zoeken zonder iets te vinden,’ zegt hij.

Drie waardevolle Neo Geo-games: v.l.n.r. Last Blade 2, Engels ($ 5250); Metal Slug X, Engels ($ 5950); Art of  ghting 3, Japans ($ 725). – © neo-geo.com
Drie waardevolle Neo Geo-games: v.l.n.r. Last Blade 2, Engels ($ 5250); Metal Slug X, Engels ($ 5950); Art of ghting 3, Japans ($ 725). – © neo-geo.com

Het merendeel van de Neo Geo-games kan – niet officieel maar wel gratis – online worden gespeeld (op www.neogeofun.com), en veel van de bekendste en duurste titels zijn door SNK inmiddels ook voor andere spelsystemen uitgebracht, tegen een fractie van de oorspronkelijke prijs. Maar die beschikbaarheid lijkt geen effect te hebben op de verzamelaarsmarkt. Net als muziek, films en boeken zijn 
videogames door digitale distributie bevrijd van hun fysieke dragers – maar het verlangen naar iets tastbaars blijft bestaan. ‘Het is natuurlijk toch 
speciaal om die games op het oorspronkelijke systeem te spelen,’ zegt Yasuyuki Oda, een ervaren gamedesigner van SNK. ‘En zo’n rijtje games staat ook prachtig in je kast.’

Maar ondanks die bloeiende verzamelaarsmarkt zijn er in de hele wereld maar vijf mensen die hun verzameling Neo Geo-games compleet hebben. Een van hen, Mahesak Puttirungsriwong, een 41-jarige wiskundeleraar uit Thailand, schat dat hij er de afgelopen 26 jaar zo’n 200.000 dollar aan heeft 
uitgegeven. ‘Het exacte bedrag weet ik niet,’ 
vertelde hij me. ‘Dat kan ik tegenover mijn vrouw ook maar beter zo houden.’ Puttirungsriwong completeerde zijn verzameling afgelopen april met een Europees exemplaar van Kizuna Encounter, een vechtgame die hij voor 30.000 euro kon overnemen van een vriend in Italië. (Er zijn nog geen tien exemplaren van deze cartridges in omloop.) 
‘Mensen die in hun jeugd over de Neo Geo hoorden vertellen, zijn nu volwassen en verdienen genoeg om hun droom van toen na te jagen,’ zei Puttirungsriwong. ‘En ze hebben het ervoor over. De vraag stijgt, en de prijzen stijgen mee.’

Namaak

De grote kloof tussen vraag en aanbod leidt natuurlijk ook tot namaak. De eerste grote golf 
van namaakgames voor de Neo Geo kwam een dikke tien jaar geleden. De bootleggers kochten de goedkope arcadeversie van zo’n game, haalden de chips van het moederbord en stopten die in een lege Neo Geo-cartridge. Met goede reproducties van het artwork en de handleidingen werden nietsvermoedende kopers om de tuin geleid. De laatste jaren heeft de productie van valse Neo Geo-games zo’n hoge vlucht genomen, dat er al iemand is die andere verzamelaars aanbiedt de echtheid van hun aankoop te controleren. Het is een grafisch ontwerper uit Palm Beach County in Florida met de schuilnaam ‘8man’: zijn identiteit geeft hij liever niet prijs, omdat hij ‘geen behoefte heeft aan een bezoekje van bepaalde figuren, als je begrijpt wat ik bedoel’. Hij heeft meer dan vijftig cartridges onderzocht en al flink wat volledige of gedeeltelijke namaak gevonden. ‘De bootleggers verpesten de hele markt,’ zegt hij. ‘Dat krijg je natuurlijk als een miljoen volgers van een YouTube-kanaal over retrogames massaal naar eBay rennen om die ene parel te bemachtigen waarover ze net een filmpje hebben gezien.’

Naarmate verzamelaars beter doorkrijgen wat namaak is, worden de bootleggers, voornamelijk afkomstig uit Frankrijk en Duitsland, ook steeds opener over wat ze aanbieden. De vraag naar zeldzame titels is zo groot dat veel spelers welbewust honderden dollars betalen voor hun namaakschat, als ze daarmee hun verzameling compleet kunnen krijgen. De meeste bootleggers maken niet eens meer gebruik van de oorspronkelijke chips. Ze gebruiken moderne generieke onderdelen en 
zetten de bestanden van de games daarop. ‘De spelervaring is identiek,’ wist een Franse bootlegger me te melden. Toen ik het daar met Puttirungsriwong over had, toonde hij begrip voor die 
compleetheidsdrang van verzamelaars. Maar 
Oda reageerde vol afgrijzen. ‘Ik heb echt de pest aan die lui die bootlegs maken,’ zei hij.

Als er weer eens een zeldzame game te koop is, verschijnen er honderden berichten op McCleskeys forum. ‘Ik heb relatief nieuwe verzamelaars op de markt zien verschijnen, die meerdere 
exemplaren van de zeldzaamste spellen opkopen,’ zegt hij. ‘Klassiek speculatief gedrag van mensen die het als belegging zien, en dat draagt bij aan 
de immer stijgende prijzen.’ Maar sommigen bekijken het hele gebeuren met de sceptische blik van de lichtelijk gegeneerde verzamelaar. ‘Dit zijn geen aandelen’, schreef iemand onlangs op het forum van Neo-Geo.com. ‘Uiteindelijk is het gewoon een hoop plastic en zijn wij allemaal het slachtoffer van onze nostalgie.’

Auteur: Simon Parkin
Vertaler: Frank Lekens

The New Yorker
Verenigde Staten | weekblad | oplage 1.043.000

Gericht op New York zelf, maar ook daarbuiten gretig gelezen. Bekend om zijn karikaturen, commentaar op de popcultuur en vele korte verhalen.

Dit artikel van Simon Parkin verscheen eerder in The New Yorker.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.