• 360 Magazine
  • Cultuur
  • Gerecenseerd

Gerecenseerd

360 Magazine | Amsterdam | 14 november 2018

360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films
en exposities die naar Nederland of België komen.


FILM | De dappere heldinnen van Al-Mansour

Het debuut van de Saoedisch-Arabische regisseur Haifaa Al-Mansour, Wadjda, was de eerste film die ooit volledig in haar geboorteland werd opgenomen. Hoofdrolspeler is een meisje dat haar zinnen zet op het bemachtigen van een eigen fiets. Zelf zette Al-Mansour haar zinnen op het maken van films. Dat fenomeen was in haar land onbekend, en voor een vrouw in de tijd dat zij begon zelfs vrijwel onacceptabel, schrijft CNN.

Ook Mary Shelley, onderwerp van haar nieuwe, gelijknamige film, vecht voor iets wat ze moeilijk kan krijgen: ze wil als schrijver serieus worden genomen. De grote ironie van dit drama, door The Hollywood Reporter ‘een lust voor het oog’ genoemd, is dat Shelley haar werk alleen anoniem kan uitbrengen, zelfs al beschouwen zowel haar vader, politiek filosoof William Goodwin, als haar man, dichter Percy Shelley, het als een meesterwerk. Lezers zouden niet geloven dat zij het zelf had geschreven.

Hoe het boek tot stand kwam is inmiddels bekend. Op Lord Byrons uitdaging aan zijn gasten om het engste spookverhaal te schrijven, creëerde de achttienjarige Shelley op een avond het onsterfelijke monster, dat ontspoort nadat het door zijn baas wordt verwaarloosd. Volgens The Guardian is Frankensteins uitvinding het meest gebruikte metafoor ooit. ‘Maar’, schrijft de Britse krant, ‘zelf liet Shelley haar creatie niet in de steek. Integendeel. Hoewel de mannelijke literaire wereld zijn uiterste best deed het van haar af te pakken, vertolkt [hoofdrolspeler Elle Fanning] overtuigend iemand die vastbesloten is haar eigen lot te bepalen.’

Het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke schrijvers zou te stelselmatig zijn, waarmee Shelleys intellectuele autonomiteit wordt ondermijnd

The New York Times vindt de film niet ondubbelzinnig in zijn boodschap. Het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke schrijvers zou te stelselmatig zijn, waarmee Shelleys intellectuele autonomiteit wordt ondermijnd. William, Percy en Byron worden door ideeën gedreven, terwijl Mary’s inspiratie uit de gevoelswereld komt. ‘Frankenstein is [in de film] vooral een triomf van expressie, een quasitherapeutische transformatie van pijn naar kunst. De diepe inzichten die het werk lezers biedt – over de risico’s van wetenschappelijk onderzoek en technologische innovatie, de filosofische complexiteit van de menselijke identiteit – worden in dienst gesteld van de heilzame kracht van het boek voor de auteur persoonlijk.’

Ondanks unanieme lofuitingen voor het spel van Fanning, vinden ook anderen dat Shelley in deze film tekort wordt gedaan. Opvallend in de negatieve beoordelingen: de mannen hebben het over een ‘saai, middelmatig, conventioneel’ verhaal (bijvoorbeeld Chicago Sun-Times en Toronto Star), terwijl de vrouwen zich beklagen over het gebrek aan aandacht voor Shelleys kunstenaarschap (bijvoorbeeld de Schotse Herald, die haar in de film een ‘voetnoot in de Shelly-Bryon bromance’ noemt).

Dat kan ermee te maken hebben dat Al-Mansour zich, zoals ze in interviews zelf aangeeft, nog steeds aan het losmaken is van de censuur in haar land van herkomst, waar in april j.l. na 37 jaar de bioscopen weer werden geopend.

Vanaf 22 november in de bioscoop.

Ondanks unanieme lofuitingen voor Fanning, zijn er ook die vinden dat Shelley in deze film tekort wordt gedaan. Volgens The New York Times is het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke schrijvers in de film te 
stereotiep, waarmee Shelleys intellectuele autonomie wordt ondermijnd.

Opvallend in de negatieve beoordelingen: mannen noemen het een ‘saai, middelmatig, conventioneel’ verhaal (bijvoorbeeld Chicago Sun-Times en Toronto Star), terwijl vrouwen klagen over het gebrek aan aandacht voor Shelleys kunstenaarschap (zoals de Schotse Herald, die haar een ‘voetnoot in de Shelley-Byron-bromance’ noemt).

Dat kan alles te maken hebben met de regisseur, of liever haar land van 
herkomst. Al-Mansour is zich, zoals ze in interviews aangeeft, nog steeds aan het losmaken van de censuur in haar land.

Vanaf 22 november in de bioscoop

Lic 7, uit de serie 43 – 35 10th street, 2017. – © Daniel Shea
Lic 7, uit de serie 43 – 35 10th street, 2017. – © Daniel Shea

FOTOGRAFIE | Hoe gebouwen bijdragen aan ongelijkheid

‘Even verleidelijk als verontrustend’

Was Queens net als de Bronx lange tijd een nogo-area voor toeristen die New York bezochten, nu is er het MoMa PS1 gevestigd en staan er blitse hoge gebouwen die een overweldigend uitzicht bieden op Manhattan. Het is deze ontwikkeling die de 33-jarige fotograaf Daniel Shea laat zien in zijn reeks 43-35 10th Street, waarmee hij de Paul Huff Award won en de daarbijbehorende solotentoonstelling in Foam.

Shea groeide op in de wijk Long Island City in Queens en zag hoe steeds meer creatieven wegtrokken en plaatsmaakten voor zakenlui en grootgrondbezitters. Doordat hij in zijn foto’s ook beelden verwerkt van overheidsgebouwen in Brazilië, een stervend industriestadje in Californië, ziet Dazed de serie als ‘een reflectie op het late kapitalisme in het algemeen, en de effecten daarvan op New York’. BJP schrijft dat Sheas ‘wereld van beton, staal en glas de grens tussen feit en fictie’ overstijgt. Zo drijven er bladeren op een blauwe lucht naast een wolkenkrabber en wordt een skyline gedomineerd door gouden bellen. The Guardian noemt deze gecreëerde wereld, waarin de kritische denkbeelden van de fotograaf worden vermengd met zijn commerciële achtergrond, ‘even verleidelijk als verontrustend’. (Shea werkte voorheen veel in opdracht, zo fotografeerde hij Barack Obama voor Fast Company.)

Wat je op de foto’s niet tegenkomt, zijn mensen. Als er al iemand opstaat, dan is het gezicht buiten beeld. De fotograaf legt in een interview uit dat de gebouwen zelf de psychologie van de mensen weerspiegelen, en dat personen te snel een archetype vertegenwoordigen (‘de zakenman’, ‘de bouwvakker’). Financial Times beaamt dit: ‘De surrealistische contrasten wijzen op het falen van de utopische ambities van de architectuur. Zo maakt hij duidelijk hoe ook gebouwen vaak bijdragen aan sociale en economische ongelijkheid.’

23 november tot 27 januari in Foam, Amsterdam

MUZIEK | De sonische soep van Patrick Watson

Samen met La Force op tournee

De uit Montreal afkomstige singer-song writer Patrick Watson staat bekend om zijn veelzijdigheid. Hij zong in kerkkoren, verdiepte zich in jazz en klassieke muziek en stapte uit zijn eerste band om zichzelf te ontplooien. De indierock-klassieke muziek van het vierkoppige collectief dat hij vervolgens samenstelde werd internationaal geprezen. Hij werd (bijvoorbeeld door BBC) vergeleken met Pink Floyd, Rufus Wainwright en Jeff Buckley.

Tot hij in 2015 besloot een ‘science fiction R&B meets Vangelis erotica met een vleugje volks-album’ te maken, zoals hij Flood Magazin vertelt (daartoe o.a. geïnspireerd door David Lynch). ‘En dus werd de tere sound van de Montrealler opgesmukt met een soort geluidsprullen die je eerder van Coldplays team zou verwachten: echo’s en gelaagde instrumenten’, schrijft The Guardian over zijn meest recente album Lovesongs for Robots. Bij sommige nummers zou dat resulteren in ‘sonische soep’. Spill Magazine vindt dat op het album, ondanks dat Watson erin slaagt de luisteraar te laten denken over de vraag in hoeverre we van robots afwijken, ‘zijn stem vaak (…) verloren gaat onder te veel instrumenten die te lang doorgaan’.

Volgens Mojo daarentegen ontstaat op zijn laatste album ‘iets geweldigs, met die klaaglijke, Yan Tiersen-achtige piano – een gevoel van eindeloze openheid’, en Paste Magazine vindt het een ‘ambitieus en verfrissend vreemd album’, waarmee Watson zichzelf overtreft.

Een nieuwe cd bracht de muzikant sinds 2015 niet uit, wel treedt hij na eerder met onder andere James Brown, The Cinematic Orchestra en het Concertgebouworkest te hebben gespeeld, nu in Paradiso op met de eveneens Canadese band La Force, die haar eigen muziek typeert als ‘nachtelijke elektronische pop’ en door muzieksite Canadian Beats wordt omschreven als ‘bedwelmend krachtig, buitengewoon origineel en zeer oprecht’.

29 en 30 november in Paradiso, Amsterdam.

LITERATUUR | Eigentijdse roman van Patrick DeWitt

De geur van croissants en de dood

Na twee historische-fictieromans was de Canadese auteur en scenarioschrijver Patrick deWitt (1975) op zoek naar een verhaal dat nú speelt. Vanuit interesse in iemand die is geobsedeerd in geld begon hij te schrijven over een zeer rijke man, vertelt hij BuzzFeed, maar al snel legde hij het manuscript weg omdat hij zijn personage oppervlakkig vond. Daarna kwam hij op het idee te schrijven over de dochter van een zeer rijk man, die haar leven lang doet over het verbrassen van de erfenis. Of bijna haar hele leven. De 65-jarige Frances Price zegt aan het begin van zijn nieuwste boek French Exit tegen haar zoon, met wie ze van New York naar Parijs vliegt: ‘Ik was van plan te sterven voordat het geld op was. Maar ik ging maar niet dood. En daar zit ik dan.’

Haar woorden en logica zijn typerend voor de roman, waarin, in woorden van The Guardian, ‘het verdriet op elke pagina aanwezig is en behalve de geur van croissants ook de dood in de lucht hangt’. De krant noemt de stijl van DeWitt ‘ontspannen en ongedwongen. (…) Het boek zit vol met kleine genoegens (…) en stadse aforismen, de dialogen zijn smeuïg.’

Zelf vond DeWitt, volgens The New Yorker ‘een auteur die een genre kiest en er dan zijn draai aan geeft’, het lastiger om in hedendaags proza te schrijven, omdat hij minder poëtisch en barok kon zijn, vertelt hij aan cultuursite The Ringer. Maar het maakt de roman niet minder absurd. Opnieuw doet hij door recensenten denken aan de duisterkomische wereld van Wes Anderson, opnieuw worden zijn komische genie (The Spectator) en originaliteit (The Guardian) geprezen.

Volgens The Washington Post is het verhaal soms iets té absurd, ‘vooral tegen het einde, dat een bovennatuurlijk tintje heeft. (…) Dat slaat al snel om in meligheid. Maar de Witt is een te gelaagd schrijver om zonder meer in eigenaardigheden te vervallen.’

Ook Katy Waldman van The New Yorker heeft moeite met de plot, waarin ‘de toon milder en medelijdender wordt. Frances (…) beseft dat ze zinvolle vriendschappen heeft ontwikkeld. Ze verdedigt haar schoft van een echtgenoot. Het ontbreekt haar ineens aan de keiharde negativiteit die al haar handelingen, hoe elegant ook, voorheen tot een oorlogsdaad maakte.’ Voor de lezers is dat volgens Waldman een gemis.

French Exit verschijnt deze maand als Noorderzon bij De Geus, in een vertaling van Caroline Meijer.

Auteur: Laura Weeda

Dit artikel werd samengesteld door Laura Weeda.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

En ontvang wekelijks het beste uit de internationale pers in uw mailbox.