• The Washington Post
  • Reader
  • ‘Geweldloze protestbeweging misschien wel onze laatste hoop’

‘Geweldloze protestbeweging misschien wel onze laatste hoop’

The Washington Post | Washington D.C. | Rosa Brooks | 30 september 2020

De Amerikaanse presidentsverkiezingen van november zouden kunnen leiden tot uitbarstingen van geweld en een constitutionele crisis, blijkt uit onderzoek van rechtsgeleerde Rosa Brooks.

Wij wilden graag weten: wat is het ergste dat ons land tijdens de presidentsverkiezingen zou kunnen gebeuren?

President Trump heeft tijdens zijn presidentschap talloze normen overschreden en talloze wetten genegeerd, en omdat ik en mijn collega’s bij het Transition Integrity Project ’s nachts niet wilden liggen piekeren over de manieren waarop het Amerikaanse experiment zou kunnen mislukken, bedachten we dat het identificeren van de grootste gevaren voor onze democratie weleens de beste manier zou kunnen zijn om een ramp in november af te wenden. Daarom hebben we een reeks simulatiegames gemaakt en enkelen van de deskundigste Republikeinen, Democraten, ambtenaren, mediaexperts, opiniepeilers en strategen benaderd met de vraag zich voor te stellen wat zij zouden doen in een aantal verkiezings- en transitiescenario’s.

Een grote overwinning voor Joe Biden zou een relatief ordelijke machtsoverdracht opleveren. Elk ander scenario dat we hebben bekeken betekende straatgeweld en een politieke crisis. Stel je voor: op de ochtend van de verkiezingsdag verschijnen er op internet nepberichten waarin wordt beweerd dat Biden met een levensbedreigende hartaanval is opgenomen in een ziekenhuis en dat de verkiezingen zijn uitgesteld. Iedere mainstream nieuwsorganisatie meldt dat de geruchten niet kloppen, maar veel aanhangers van Biden blijven thuis, in verwarring gebracht door de valse beweringen.

Toch melden de belangrijkste netwerken laat op de avond dat Biden de verkiezingen heeft gewonnen: de voormalige vicepresident heeft in de sleutelstaten [staten waarin niet bij elke verkiezing dezelfde partij de grootste wordt] gewonnen en heeft een lichte voorsprong in de popular vote [het absolute aantal uitgebrachte stemmen] en verkiezingsdeskundigen voorspellen dat deze voorsprong nog aanzienlijk zal groeien omdat in de westelijke staten veel mensen per post stemmen. Biden lijkt ook verzekerd te zijn van het kiescollege.

Nepstemmen

Toch weigert Trump zich gewonnen te geven; hij twittert dat ‘MILJOENEN illegale BUITENLANDERS en DODE MENSEN’ in groten getale hebben gestemd en dat de niet-getelde stembiljetten allemaal ‘NEPSTEMMEN!!!’ zijn. Op de sociale media beweren Trump-aanhangers dat de verkiezingen zijn gestolen in een ‘coup door de staat binnen de staat’ en Trump-gezinde deskundigen op Fox News en OAN [conservatieve tv zender die bekendstaat om het verspreiden van nepnieuws en complottheorieën] nemen dat bericht over.

Al snel stelt minister van Justitie William P. Barr een onderzoek in naar ongefundeerde beschuldigingen van grote fraude bij het stemmen per post en van banden tussen Democratische ambtenaren en antifa. In Michigan en Wisconsin, waar Biden de officiële winnaar is van de verkiezingen en de Democratische gouverneurs verkiezingslijsten van pro-Biden-kiesmannen hebben goedgekeurd, haalt het campagneteam van Trump de door de Republikeinen gecontroleerde parlementen over om concurrerende pro-Trump-verkiezingslijsten naar het Congres te sturen voor de stemming in het kiescollege.

De daaropvolgende week verloopt chaotisch. Een lijst met pro-Biden-kiesmannen in Michigan en Wisconsin circuleert op de rechtse sociale media, met foto’s, woonadressen en valse beweringen dat velen van hen worden betaald door miljardair George Soros of in verband worden gebracht met sekshandel met kinderen.

Een stand met campagnemateriaal voor Trump bij een rally op 8 september in Winston-Salem, North Carolina. – © Sean Rayford / Getty
Een stand met campagnemateriaal voor Trump bij een rally op 8 september in Winston-Salem, North Carolina. – © Sean Rayford / Getty

Grote pro-Biden-demonstraties worden georganiseerd waarbij wordt geëist dat Trump zich gewonnen geeft. De president twittert dat ‘ECHTE PATRIOTTEN DIE ANTIFATERRORISTEN MOETEN LATEN ZIEN DAT BURGERS DIE HOUDEN VAN HET 2E AMENDEMENT HEN NOOIT DE VERKIEZINGEN LATEN STELEN!!! Overal in het land zijn er gewelddadige confrontaties. Tijdens de vele incidenten vallen er verscheidene doden en gewonden, hoewel er tegenstrijdige berichten rondgaan over hun identiteit en over wie het geweld begon.

Intussen verklaart Trump dat ‘TENZIJ DIT BLOEDBAD NU STOPT’ hij een beroep doet op de Insurrection Act en ‘ONS ONGELOOFLIJK STERKE LEGER’ met zijn ‘ONHEILSPELLENDE WAPENS’ de straat op stuurt om ‘DIE ANTIAMERIKAANSE TERRORISTEN EEN LESJE TE LEREN’. In het Pentagon komen de gezamenlijke stafchefs haastig bijeen om de crisis te bespreken. En dan is het nog niet eens Thanksgiving.

Deze dystopie is gebaseerd op hoe de gebeurtenissen zich ontwikkelden in een van die oefeningen van het Transition Integrity Project. We onderzochten de vier scenario’s die door experts het meest waarschijnlijk werden geacht: een krappe overwinning voor Biden; een grote overwinning voor Biden, met een beslissende voorsprong zowel in het kiescollege als bij de popular vote; een overwinning voor Trump in het kiescollege, maar een groot verlies bij de popular vote, zoals in 2016; en ten slotte, een periode van langdurige onzekerheid zoals we zagen bij de verkiezingen van 2000.

Catastrofe

Met uitzondering van het scenario ‘grote overwinning voor Biden’ liepen al onze oefeningen uit op het begin van een catastrofe, met enorme desinformatiecampagnes, geweld op straat en een constitutionele impasse. In twee scenario’s (‘Trump wint’ en ‘langdurige onzekerheid’) was er op de inauguratiedag nog steeds geen overeenstemming over wie gewonnen had, en geen consensus over welke kandidaat de bevoegdheid zou hebben om bindende bevelen aan het leger uit te vaardigen of de nucleaire codes te krijgen. In het geval van ‘een krappe overwinning voor Biden’ weigerde Trump af te treden en werd hij uiteindelijk door de geheime dienst uitgeleide gedaan – maar pas nadat hij zichzelf en zijn familie gratie had verleend en belastende documenten had verbrand.

Trump en Biden – of hun campagneteams – konden we natuurlijk niet vragen om zichzelf te spelen in deze oefeningen, dus we deden het op een na beste: we zochten deelnemers uit met een vergelijkbare achtergrond. Aan de Republikeinse kant waren onze ‘spelers’ onder meer de voorzitter van de Republican National Committee Michael Steele, conservatief commentator Bill Kristol en de voormalige minister van Buitenlandse Zaken van de staat Kentucky Trey Grayson.

Aan de Democratische kant waren de deelnemers onder anderen John Podesta, hoofd van het campagneteam van Hillary Clinton in 2016 en topadviseur van de presidenten Bill Clinton en Barack Obama; Donna Brazile, voormalig gouverneur van de staat Michigan. Andere deelnemers waren onder anderen politiek strategen, journalisten, verkiezingsexperts, techdeskundigen en experts op het gebied van de sociale media, en voormalige ambtenaren van de inlichtingendiensten, het ministerie van Justitie, het leger en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid.

In elk scenario was het team-Trump – de spelers die de opdracht hadden de campagne van Trump en zijn gekozen en aangestelde medestanders na te spelen – vanaf het begin meedogenloos en onbevangen, terwijl het team-Biden moeite had om uit de reageermodus te komen. In een van de oefeningen bijvoorbeeld leidden de herhaalde beschuldigingen van team-Trump van fraude bij het stemmen per post ertoe dat leden van de National Guard duizenden stembiljetten vernietigden in Democratisch gezinde postcodegebieden, wat op de sociale media door Trump-aanhangers luid werd toegejuicht. Steeds maar weer drong het team-Biden aan op kalmte, nationale eenheid en een eerlijk tellen van de stemmen, terwijl het team-Trump nauwverholen oproepen deed uitgaan tot geweld tegen en intimidatie van de officiële stemmentellers en Biden-kiesmannen.

Militair ingrijpen

Bij iedere oefening probeerden beide teams hun aanhang te mobiliseren om de straat op te gaan. Het team-Biden riep herhaaldelijk op tot vreedzame protesten, terwijl het team-Trump provocateurs aanmoedigde om geweld uit te lokken, en de daaruit voortvloeiende chaos te gebruiken als rechtvaardiging voor het sturen van eenheden van de National Guard of militairen in actieve dienst naar Amerikaanse steden om de orde te herstellen’, wat leidde tot nog meer geweld. (De oefeningen benadrukten de enorme macht die een zittende president heeft: Biden kan de pers erbij halen, maar Trump de luchtmobiele brigade.)

Evenzo heeft het team-Trump herhaaldelijk geprobeerd de dubbelzinnigheden en de mazen in de wet uit te buiten. (Er zijn er meer dan je misschien denkt.) Het team-Trump heeft bijvoorbeeld herhaaldelijk geprobeerd om de Republikeinse bondgenoten in de staten over te halen concurrerende kieslijsten naar het Congres te sturen als de popular vote ongunstig was. Als er strijdige kieslijsten naar Washington worden gestuurd voor de gezamenlijke zitting van het Congres op 6 januari waarin formeel de stemmen voor de kiesmannen worden geteld, dan heeft vicepresident Pence in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Senaat de bevoegdheid om te beslissen welke kiesmannen worden erkend, zo betoogden de Trump-aanhangers.

De Democraten op hun beurt argumenteerden dat het Huis van Afgevaardigden de constitutionele bevoegdheid had om in het geval van een impasse te kiezen welke kiesmannen geaccepteerd moesten worden – of anders de bevoegdheid om te voorkomen dat de gezamenlijke zitting überhaupt plaatsvindt. (Bij onze oefeningen hebben we dat soort patstellingen niet opgelost; het is onduidelijk hoe zo’n impasse in de werkelijkheid moet worden doorbroken.)

In het scenario ‘Trump wint’ hebben wanhopige Democraten – verbijsterd dat de verkiezingen opnieuw zijn gewonnen door de kandidaat met minder stemmen, na overtuigende bewijzen van buitenlandse inmenging en ontmoedigingscampagnes om te gaan stemmen – ook geprobeerd om concurrerende kieslijsten naar het Congres te sturen. Ze hebben zelfs geopperd om afscheidingsbewegingen in Californië en het kustgebied in het noordwesten van de VS aan te moedigen tenzij Republikeinse leiders instemden met een reeks hervormingen, zoals de splitsing van Californië in vijf kleinere staten om het grote aantal inwoners van Californië beter vertegenwoordigd te zien in de Senaat, en de erkenning als staat voor Washington D.C. en Puerto Rico.

Team-Trump deed nauwverholen oproepen uitgaan tot geweld

Terwijl beide partijen een beroep deden op zowel de rechtbank als de publieke opinie, legden juridische deskundigen in onze oefeningen uit dat het gerechtelijk apparaat misschien zal vermijden om uitspraken te doen over de centrale thema’s, omdat rechters ze zouden kunnen zien als fundamenteel politiek in plaats van juridisch. Andere spelers merkten op dat er in ieder geval geen garantie was dat de verliezende partij een uitspraak van een uiterst gepolitiseerd Hooggerechtshof zou accepteren.

Maar er is ook goed nieuws: dit soort oefeningen voorspelt niet de toekomst. Sterker nog, in simulatiegames wordt geprobeerd alle dingen te voorspellen die fout kunnen gaan – juist om te voorkomen dat ze in werkelijkheid gebeuren. De oefeningen van het Transition Integrity Project hebben misschien verscheidene akelige mogelijkheden belicht, maar er zijn ook manieren uit naar voren gekomen waarop we als land de ineenstorting van de democratie zouden kunnen voorkomen.

In de eerste plaats kunnen leiders in het Congres en de staten, zoals parlementsleden, gouverneurs, staatsministers van Buitenlandse Zaken en staatsministers van Justitie van beide partijen zich verplichten tot het beschermen van de integriteit van het electorale proces tegen bemoeienissen door een politieke partij. Staatsambtenaren kunnen ervoor zorgen dat kiezers tijdig gedetailleerde en juiste informatie krijgen over waar, wanneer en hoe ze moeten stemmen, en dat ze weten dat niemand de verkiezingen kan afzeggen of uitstellen. Staatsambtenaren kunnen ook administratieve hordes wegnemen die kiezers verhinderen om op tijd per post te kunnen stemmen, en ze kunnen voldoende verkiezingsmedewerkers inhuren zodat alle kiezers kunnen stemmen en alle stemmen kunnen worden geteld.

De pers heeft een belangrijke rol in het beschermen van de democratie

Ten slotte kunnen ze stappen ondernemen om de ambtenaren die het tellen van de stemmen moeten leiden te beschermen tegen intimidatie en – vooraf en met medewerking van beide partijen – standaards vast te stellen voor de arbitrage bij concurrerende claims over de toewijzing van de kiesmannen van een staat.

Intussen kunnen leiders van het leger en de politie zich voorbereiden op de mogelijkheid dat politici zullen proberen hun controlerende macht te manipuleren of te misbruiken.

Partijleden, onder wie ook Trump, zullen misschien proberen de politie in te zetten, de National Guard en wellicht militairen om ‘de orde te herstellen’ en wel zodanig dat de eigen partij wordt bevoordeeld, of proberen soldaten en politie te betrekken bij pogingen om het tellen van de stemmen te verstoren. De reactie van de federale overheid deze zomer op de protesten op Lafayette Square in Washington D.C. en Portland, Oregon, laat zien dat dat niet volstrekt ondenkbaar is. Om te voorkomen dat ze ongewild pionnen worden in een strijd tussen de partijen kunnen leger- en politieleiding vooraf heldere verklaringen afleggen over wat ze wel en niet zullen doen. Ze kunnen soldaten en politiemensen trainen op de-escalatietechnieken en op de absolute noodzaak om onpartijdig te blijven en de burgerlijke vrijheden te respecteren.

Stemmen per post

Ook de pers heeft een belangrijke rol. Verantwoordelijke media kunnen helpen het publiek voor te bereiden op de mogelijkheid – die zeer aannemelijk is – dat er op de avond van de verkiezingen geen duidelijke winnaar is, omdat een precieze telling misschien wel weken duurt, gezien het grote aantal stemmen per post dat wordt verwacht bij deze unieke verkiezingen midden in een pandemie.

Journalisten kunnen mensen ook helpen begrijpen dat stembusfraude uiterst zeldzaam is en dat er niets infaams is aan het stemmen per post. De socialmediaplatforms kunnen zich inzetten om het democratische proces te beschermen door valse verklaringen die worden verspreid door buitenlandse of binnenlandse desinformatiecampagnes snel te verwijderen of te corrigeren en door ervoor te zorgen dat hun platforms niet worden gebruikt om op te roepen tot geweld of plannen daartoe te beramen.

Ten slotte kan ook de gewone burger helpen – misschien wel het meest van iedereen. Zoals de jurist Learned Hand in 1944 zei: ‘Vrijheid woont in de harten van mannen en vrouwen; als zij daar sterft, kan geen grondwet, geen wet, geen rechtbank haar meer redden… Zolang ze daar woont, is er geen grondwet, geen wet, geen rechtbank nodig om haar te redden.’ Dat geldt nu net zozeer als toen: als mensen zich verenigen om democratie en gerechtigheid te eisen, kunnen zelfs onderdrukkende regimes worden tegengehouden. Het mobiliseren van de massa is geen garantie dat onze democratie zal overleven – maar als de situatie zich zo ontwikkelt als onze oefeningen suggereren dan is een volhardende, geweldloze protestbeweging misschien wel onze beste en laatste hoop.

Auteur: Rosa Brooks

The Washington Post
Amerika | dagblad | oplage 700.000

Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de invloedrijkste kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.

Dit artikel van Rosa Brooks verscheen eerder in The Washington Post.
Recent verschenen
Een remedie tegen navelstaren?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief wordt wekelijks verzonden.
inschrijven

360 is jarig en trakteert!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en krijg 3 maanden gratis toegang tot 360 online.